Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.Marci Ca. I Nico. de lyra

Incipit euāgeliū ẜm Harcū.Nitiū euā/ Ca. Iar§ ſaluatoris. ſvncti.gelij ieſu chriſti fidlij dei ſicut ſcriptū8eſt in eſaia ꝓpheſ ſpūs ad patrē de filioalachiā. vl̓ vox patrꝭ add̓ iohāne.F āſl.Lanūciat devēit qͥ a. m. f. Fiohānē.tar Acce mitto angelū meū anteI penitentiamfaciē tuā: qui pręparabit viā tuāſante filiū: vl̓ an̄ penitentiā: aut incarnationē.Iiohānes de qͦ clamat dn̄s ad iudeos: Int̓ naos muli. n̄ ſur. ma. 1o. ba. ⁊cͣ. Iad ſurdos obturātes aures voci.§ xp̄i.I iudea.ante te. Uox clamātis in deſer-to: Parate viā dn̄i: rectas facite§ qͣs īcuruaſtꝭ declinādo ad dexterā vl̓ ad ſini.f ſemitas eiꝰ. Fuit iohānes in de­ fra Be. Ut ita baptiſmū pnīetā ſoluūt̉ ſuobaptiſmate qͦ pctā ſolui nō poſcurreret.in ſerto baptizās ⁊ prędicans ba­ gptiſmū pęnitētię: in remiſſioneꝫideo.peccatoꝝ. Et egrediebat̉ ad illū h

Nitiū euā. ⁊cͣ. Iſid̓. Quāgeliū bōa annūciatio Ca. Iaqd̓ ꝓprie ad regnū dei ⁊ remiſſionē pctōꝝ ꝑtīet. vn̄: Penitemini ⁊ credite euāgelio: ⁊ appropinqͣbit regnū celoꝝ. Hiero. Quattuor euāgelia vnū ſūt: ⁊ vnū qͣttuor. Itaqꝫ ⁊ marcid̓r liber euāgeliū: ⁊ ſil̓r alioꝝ: qꝛ vnūoīa: ⁊ omnia vnū. bꝰ. Ieſu q̄ti. Hiro. Ieſuſ hebraice: ſotherece: ſaiatolatine. Chriſtus grece: meſſias horaice:vnctus latine .i. rex ſacerdos: dicit̉īnere dauid regis: ⁊ leuitico. cdei ⁊cͣ. Beda. Mattheꝰ dicit: filij dauidfi. abra. Marcꝰ dicit filij dei. vt paulatiꝫa minoribus ad maiora ſurgamꝰ. Et mattheus qui humanā generationeꝫ ſcribitꝯuenienter eū filiū hominis dixit. Marcus autē qui ſuū librū ab initio euāgelice p̄dicationis inchoat: ꝯuenienter eumfiliū dei appellat. Euāgeliū eī ſoliꝰ dei ē.Ubi notandum ꝙ euāgeliſte vno ſpirituſcripſerūt ſed diuerſū ſibi ſcribēdi ⁊ initium et finē ſtatuerūt. Mattheꝰ a natiuitate incipit: in reſurrectiōe finit. Marcꝰ abinitio p̄dicatiōis chriſti vſqꝫ ad aſcenſionē ⁊ diſcipl̓oꝝ p̄dicationeꝫ p̄uēit Lucasa natiuitate Iohannis vſqꝫ ad aſcēſiōeꝫdn̄i cū diſcipuli in hieruſalem expectantaduentū .ſ.ſ. Iohānes ab eternitate verhi dei inchoat: in reſurrectione dn̄i conſummat. d Sicut ſcriptū ⁊cͣ. Marcꝰꝓphetarū teſtimonia premittit: quibushec vetera ⁊ non noua: ſed a ꝓphetis p̄ſcita ⁊ predicta aſſerit. In quo ⁊ iudeosqui legem ⁊ ꝓphetas ſuſceperāt ad euāgeliū inuitat: et gētiles qͥ euāgeliū tenebāt ad venerationē legꝭ et ꝓph̓aꝝ ꝓuocat: ne qͥs iuxͣ hereticos alteꝝ ſine alteroſuſcipiat. e. Ecce mit. an. Bed̓. Angelꝰd̓r ioh̓es n̄ ſocietate nature: vt mētit̉ Origenes. Sꝫ officij dignitate: ſic̄ et ſacerdotes. d̓ qͥbꝰ d̓r: Labia ſacerdotꝭ cuſtodiūt.ſ. et legē exquirūt ex ore eius. qꝛ angelusdn̄i exercituū. Beda. Nota ꝙ hͦ teſtiamoniū. Ecce ego mitto ange. meū ⁊cͣ. malachie eſt: vtrunqꝫ tn̄ dicit Eſaie eē: qꝛ ⁊ ſi nō verba: ſenſus tn̄ inuenit̉ in Eſaia: ⁊ manifeſtius in hoc verſu. Uox clamātis in deſerto. Angelus enī qͥ mittit̉ an̄ faciē d. eſt. vox clamātis in deſerto: p̄parat aūt viā dicēs:Parate viā do. ⁊cͣ. Potuit aūt ꝓ malachirie nomē diuinitꝰoccurrere: nec voluit marcus emēdare: qꝛēies ꝓphete vno ſpiritu locuti ſunt quaſi vno ore. f Claniantis. Iſid̓. Ad iudeosfurdos ꝓpter peccata longe poſitos indignationis clamore dignos. g. In deſerto. Iſido. In deſerto fit vox ⁊ clamor: quiadeſerta domus iudea vacans ſcopata ſine ſpiritu dei: ꝓpheta: rege: ſacerdote. Unde ieſus ⁊ iohannes querunt quod in deſertoamiſſum eſt. Ubi vicit diabolus ibi vincitur: vbi cecidit hō ibi reſurgit. hͨ. Parate. Iſidenitentiā agite ⁊ p̄dicate. Un̄ paraſceue ante ſabbatum dicitur prima penitentia ante requiem.Hinc et initium predicationis iohannis et chriſti: Penitentiā a.a. e. r. c. quia in die ſeptima requieuit deus ab omnibus operibꝰſuis. Nec eſſe eſt enim nobis ſeptem vitia tanqͣꝫ ſeptem gentes delere per penitentiam: vt poſſideamus quieti terraꝫ deſiderabilē.. Uiam domini. Hiero. Uia domini qua ad omnes ingrediturpenitentia eſt per quam ad nos deus deſcendit: et nos ad illumaſcendimus. Unde angeli aſcendentes deſcendenteſqꝫ memorātur ſuꝑ filiū homīs. k. Rectas fa. Iſid̓. Precipit vt regia viaeūtes: ꝓxīos diligamꝰ vt nos: ⁊ nos. vt ꝓxios. Qui ſe diligit etꝓximū: ad dexterā declinat. Qui ꝓximū nō ſe ad ſiniſtram.Ml̓ti bn̄ agūt ⁊ n̄ corrigūt: vt heli. Alij corrigūt ſꝫ nō bn̄ agūt:vt ſcribe ⁊ phariſei qͥ ſedebāt ſuꝑ cathedrā moyſi. Hīc oſturturꝭad aſcellas in lege retorq̄ri iubet̉: vt nō ſeparetur os ab oꝑe: necopus ab ore. Semite poſt viam: qꝛ mādata moralia poſt penitentiā ẜm marcū vl̓ mattheū explanant̉: parat̉ via ꝑ fidem ⁊ baptiſmū ⁊ penitentiā. Recte ſemite per auſtera indicia veſtꝭ: c̨one: cibi: potꝰ: vocis humilime. vnde fuit iohā. ⁊cͣ. Iohannes. Iſid̓. Gratia dei: A gratia dei incipit. vn̄ ſequit̉ bapticās ꝑbaptiſmū pctā dimittunt̉. Un̄: Qd̓ gratis accepiſtis gratꝭ date.Et Apl̓s: Gr̄a ſaluati eſtꝭ. m Baptizās ⁊cͣ. Baptiſmū pnīe dedit: baptiſmū ī remiſſionē pctōꝝ p̄dicauit: tn̄ n̄ dedit. Sic̄ p̄dicatiōe ſua xp̄i p̄dicatiōeꝫ p̄cucurrit: ſic btiſmo pnīe baptiſmū remiſſiorG Qd̓ ꝯſumat̉

Incipit poſtilla euāgelij ẜm Marū. Ca. INitiū euāgelij ⁊cͣ. Auangeliū ẜm Marcū ī duas partes diuiditur: ſcilicet in prologum ⁊ tractatum. ſecunda ibi: Fuit in deſerto iohānes.Sicut patet ex predictis marcus breuitati ſtuduit in ſcribendo: ⁊ ego ſimiliter intendo breuitati ſtudere ip̄m exponēdo ea q̄ repetit dicta in mattheoomittendo: ⁊ ad expoſitionē ibi poſitā remittēdo: maxime vbi eſſet immorandū. dicit ergo: Initiū euāgelij. Euangeliū idē eſt ꝙ bona annūciatio: qꝛ ibi annūciat̉ īenarrabilebonū qd̓ ab antiqͥs patribꝰ fuit ſūme deſideratum: ẜm qd̓ dicit ſaluator Luc̄. x. Multi ꝓphete ⁊ regesvoluerunt videre que vos videtis⁊ non viderunt: ⁊ audire que vosauditis ⁊ non audierūt. h. Ieſu .i. ſaluatoris. c Chriſti. i. vncti: qꝛ eſt rex ⁊ ſacerdos quibus inlege debebatur vnctio. d. Filijdei. Mattheus aūt in principio ſuieuangelij dic̄: Filij dauid filij abraam: qꝛ eiꝰ genealogiā ẜm humanānaturā enarrare volebat: vt patet īprincipio euāgelij ſui. Marcus vero illam tanqͣꝫ ſufficienter enarratā dimittēs vocat eū filiū dei .ſ. nalturalē non adoptiuū: diuinā naturā in qua eſt idē patri oſtēdēs. Sciendū etiā ꝙ marcꝰ ante cōuerſionēad fidē erat inſtructus in lege ⁊ ꝓphetis de chriſto teſtimoniū ꝑhibētibus. ⁊ ideo a ꝓphetijs de chriſtoincipit ſuū euangeliū: ſub vno ꝯtextu duas ꝓphetias ꝯiūgēs: quarūprima ſcribit̉ Malach̓. iij. ſecundaEſa xl. quaꝝ intellectus patet ex p̄dictis in ꝓlogo: verūtamen marcꝰhic ſolum exprimit Eſaiam prophetam dicens:e Sicut ſcriptumeſt in Eſaia propheta: Eccc mitto angephetauerint: Eſaias tamē pͥncipalior eſt altero. iō ſolꝰ nolum meum anie fa. tu. quia licet ambo ꝓphete vno ſpū ꝓminatur: et quia auctoritas vltima eſt ipſius Eſaie: res autem denominat̉ a fine. Itē qꝛ marcꝰ breuitati ſtudebat: vtdictū eſt in ꝓlogo. f Fuit in deſerto iohānes. Hic ponitur tractatus ſiue narratio. Circa quod conſideranduꝫꝙ intentio euangeliſte eſt oſtendere reductionē peccatorisin deum per opus mediatoris. ⁊ ideo primo oſtendit perſonam mediatoris. ſecundo reductionem peccatoris. ibi: Etſtatim ſpiritus expulit. Circa primum mediator oſtenditur dupliciter. primo verbo pręcurſoris. ſecūdo facto ⁊ verbo dei patris. ibi: Et factum eſt in diebus. Circa primuꝫdeſcribitur locus vbi iohannes predicabat. cum dicitur:Fuit in deſerto iohannes: quia predicabat penitentiā agēdam: vt homines eſſent diſpoſiti ad chriſti de proximo venturi receptionem: et ſic loci conditio congruebat ſue predicationi. Aſperitas eī deſerti auſteritatē pēitētie deſignat.g. Et predicans baptiſmum penitentie in remiſſionē peccatorum. Hoc expōitur dupliciter. Uno modo de baptiſmo chriſti: virtute cuius dimittuntur peccata: et quia talebaptiſmum iohannes dare non poterat: ideo ipſum predicabat dandum per chriſtum in proximo venturum: ⁊ ẜm hͦli bapticans: refertur ad baptiſmum iohannis. ⁊ quod ſeqͥtur: Predicans baptiſmum penitentie in remiſſionem peccatorum. ad baptiſmum chriſti futurum. Alio modo exponitur de baptiſmo iohānis: et ſic baptizans et predicāsreferuntur ad predicationem iohannis et baptiſmū eius:quia licet baptiſmo iohannis non dimitterentur peccata:ſuſceptio tamen illius baptiſmi erat quedā proteſtatio agēdi veram penitentiam de peccato: per quā dimittuntur peccata. h. Et egrediebatur ad illū omnis iudee regio ⁊cͣ.id eſt multi de illa regiōe ⁊ de hieroſolymis. ⁊ eſt hyperbolica locutio: ſic̄ in cōmuni modo loquēdi dicit̉ de aliqͦ ſpectaculo: tota ciuitas vadit ad tale ſpectaculū: licet aliquādo maior pars populi non vadat.Et baptica

p

A

Mat 1. a

Mala .3. aMat. 11. bLu. 7E.4º. 3Ioh̓ .3. s

Mala .2. b

Mat. 5. aLuce .3.Ioh̓ 3. e

Ibi .3.

Mat. 3. aGen̄. 2. a

Sat. 19. 9Eph̓. .2. a