Glo. ordi.Nico. de lyraPrologus
¶ Incipit ꝓlogus beati Hieronymi in Marcū euāgeliſtā.Arcus euangeliſta adei electus: ⁊ petri ī bbaptiſmate filiꝰ atqꝫ in diuīo ẜmōe diVſcipulꝰ: ſacerdotiū īiſrael agens: ẜm carnem leuitaconuerſus ad fidem chriſti: euāgelium in italia ſcripſit: oſtendēs in eo qͥd et generi ſuo debe-confirmationem.ret ⁊ xp̄o. Nam initiū pͥncipij in gF q̄ eſt de iohāne baptiſta qͥ eſt de genere marciqꝛ de tribu leuitica: et ita on̄dit marcꝰ qͥd debevoce propheticę exclamatiōis ī hat generi ſuo.§. i. dignitatis.ſtituens ordinē leuiticę electio i5. i. ſola gratia dei creatū.nis oſtēdit: vt prędicās prędeſtiᵏnatum iohānē filiuꝫ zacharię in§. i. ad hoc emiſſū vt eſſet vox et angelꝰ annūcians q̄ notant̉ in ill̓ duabꝰ auctoritatibꝰ vox clamantis: et ecce ego mitto atvoce angeli annūciātis emiſſū:non ſolum verbum carnem fa n
¶ Incipit quedā ītroductio cirea hūIeronymꝰ. Quattu (guor ſūt qualitates de quibꝰ ſctāeuangelia ꝯtexunt̉. Preceptamādata: teſtimōia: exempla. In p̄ceptꝭiuſticia: in mandatis charitas:in teſtimōijs fides: ī exemplisꝑfectio. Precepta hmōi: In viam gētiū ne aberitis: hͦ eſt: diuertere a malo.Mādata vt hͦ:Mādatū nouūdo vobis vt diligatiſ inuicē: hͦ ēfacere bonum ⁊charitatē īpler̄.Teſtimōia q̄ inore duoꝝ vl̓ triūteſtiū. vt hͦ: Iohānes teſtimonium ꝑhibet deme: ſꝫ habeo teſtimoniū maiuiohanne: eſt enīpater qͥ teſtimonium ꝑhibet deme. Exempla vihͦ: Diſcite a meqꝛ mitis ſū ⁊ humil̓ cord̓. ⁊ eſto.te perfecti ſic̄ etpater veſter ⁊cͣ⁊ alibi: Exēplūeī dedi vob̓ vtvos ita faci. Dhis eniꝫ dauidPreceptuꝫ dn̄lucidū illu. Hiſtoriā maxīe p̄cepta cōtinēt. Et alibi: Latū mādatū tuum nimis: qꝛ qͥ diligit ꝓxīm totā legē impleuit. Itē: Teſtimōia tua ītellexi. ⁊ alibi:Teſtimoniū dn̄i fidele: qꝛ plus fide animi qͣꝫ oculis carnis teſtimoniū īdiget.Quarto Iudicia dn̄i v. i. i. ſ. i. Ut ſic .ſ.ſint iudicioꝝ nr̄oꝝ exempla iuſtificata:ſicut in iudicijs dei cōparata habemꝰ.Unde idē alibi: A iudicijs enī tuis timui. In quo enī iudicio iudicauerimuiudicabitur de nobis. In his quattuorqualitatibꝰ ſunt: timor: fides: ſpes: charitas. Timore nanqꝫ incipimꝰ: fide ſeruamus q̄ incipimꝰ: ſpe erigimur: charitate ꝯſummamur. Finis enī p̄cepti eſtcharitas. Hi ſunt qͣttuor mēſes qͦs xp̄sante meſſeꝫ p̄dixit dicēs: Nōne qͣttuormenſes ſūt vſqꝫ ad menſem: Ut ⁊ nosp̄cepta domini atqꝫ mādata ac teſtimonia ⁊ exēpla maturos pꝰ iudiciū metamus fructꝰ cū gaudio: qͥ ī lachrymis timoris ſemīa peītētie iactauimꝰ in terranr̄a portātes charitatis manipulos cūgaudio metamꝰ in celo. Hiero. Marcus euāgeliſta dei: petri diſcipulꝰ: leuiticus genere: ⁊ ſacerdos: in italia hͦ ſcripſit euangeliū: primꝰ alexandrie ep̄us:cuius ꝑ ſingl̓a opꝰ euāgelij dicta ſcire:⁊ in ſe diſponere: ⁊ diſciplinā in ſe legiſagnoſcere: ⁊ diuinā dn̄i in carne intelligere naturā. Qui ſemīat pꝰ mattheū:qͥ fremit vt leo: qͥ volat vt aqͥla: q̄ diſcitvt homo: qͥ īmolat vt ſacerdos: qui irrigat vt flumē: qͥ floreſcit vt ager: qͥ feruetvt vinū. Chriſtus enī de quo loquit̉: vtō naſcendo: vitulꝰ moriēdo: leo reſurG gēdo: aqͥ
a marco deſcripta: q̄ dicit̉ ignea: qꝛ accēdit animos fideliū ad amorē celeſtiū inqͣꝫtūdeſcribit reſurrectionē chriſti: ꝑ quā introducimur ad celeſtia: qꝛ tūc ſaluator noſterdeuicta morte eternitatis nobis adituꝫ reſerauit. ſicut dicit̉ in collecta paſce: ⁊ in ſignum huius angelꝰ reſurrectionis chriſti nunciꝰ qui ꝑhennē vitā eiꝰ nūciare venerat: recte in dextera ſedebat: ẜm qd̓ dicit Beatꝰ Gregoriꝰ Homel̓. xij. ⁊ ſic patet tertium. Quarto in verbo p̄aſſumpto deſcribit̉ numerꝰ determinatus euāgeliorum. cū dicit̉: Ipſorū quattuor. Circa qd̓ cōſiderandū ꝙ licet plura euāgelia ⁊ a pluribꝰ fuerint ſcripta:quattuor tn̄ tm̄ ſūt approbata: ẜm qd̓ d̓r in ꝓlogo ſuꝑ Mattheū: ⁊ hͦ ꝓpter figurā ſacramenti: qꝛ iſte quaternariꝰ numerus multiplicit̓ fuit in lege figuratꝰ. Primo in quattuor fluminibus de paradiſo exeuntibus. Gen̄. ij. Item in quattuorpatriarchis principalibus a quibuſdam denominata eſt cariatharbe: id eſt ciuitas quattuor. Gen̄. xxiij. quia quattuorprincipales patriarche ſunt ibi ſepulti cum ſuis vxoribus.Tertio in quattuor circulis arce teſtamēti: Exo .xxv. Quarto in quattuor pedibus menſe ꝓpoſitionis. ibidem. Quinto in quattuor cornibus altaris holocauſtorum: Exo .xxvij.Sexto in quattuor ordinibus lapidum rationalis: Exo. xxviij. Septimo in quattuor deambulatorijs domus Salomonis. iij. Reg. vij. Octauo in quattuor ventis mortuos viuificātibus: Ezechielis .xxxvij. Nono in quattuor minimisterre p̄ ceteris tamen ſapientibus: Prouerb̓. xxx. Decimo īquattuor viris in fornace deū laudantibꝰ: Daū. iij. Undecimo ī quattuor fabris cornua hereſum deijcientibus: Zach̓.j. Duodecimo in quattuor quadrigis ꝑ orbē diſcurrentibꝰ:Zacha .vj. Tertiodecimo in quattuor animalibus oculatisante ⁊ retro: Apocal̓. iiij. de quibus ibidem ſubdit̉ ꝙ requiem̄ non habent die ac nocte dicentia: Sanctus ſanctus ſanctus dominus deus omnipotēs: cui eſt honor et gloria in ſecula ſeculorum Amen.Eadem Nicolai expoſitio ſuꝑ ꝓlogum Marci.Arcus euāgeliſta. Euangelio Marci beatꝰ Hieronymus premittit prologum iſtum qui diuiditur in tres partes: quia primo Hieronymꝰ oſtēdit ſcriptoris auctoritatē. ſecundo ſcribendi moQdum et ordinem. ibi: Nam initium priucipij. tertio ordinis rationem. ibi: Deniqꝫ. Circa primū oſtendit̉ auctoritas beati Marci ſcriptoris huius euāgelij. primo qͣꝫtūad officiū poſt eius conuerſionem ad fideꝫ catholicam. cumdicitur: Marcus euangeliſta dei electus. ad officiuꝫ enī ſcribendi euangeliū fuit a deo electus ⁊ aſſumptus. ſecūdo qͣꝫtū ad eruditionē ī fide catholica pleniorem. cum dicitur: b Et petri in baptiſmate filius. atqꝫ in diuīo ſermone diſcipulus. Ex hoc enim ꝙ fuit filius ſpiritualis beati petri fuit ei magis familiaris: ⁊ ꝑ conſequēs ſpecialiꝰ ab eo eruditus de factis ⁊ doctrina chriſti ẜm ꝙ petrꝰviderat in xp̄o ⁊ audierat ab ip̄o: ꝓpter quod certius poterat ſcribere euangeliū apetro auditu: qͣꝫ ceteri diſcipuli eiꝰ. tertio oſtendit̉ eius auctoritas ex ſtatu queꝫ habuit ante cōuerſionē. cum ſubdit̉: c Sacerdotiū in iſrael agēs ẜm carnē leuita:qꝛ ad ſacerdotes ⁊ leuitas ꝑtinebat ſcire p̄ ceteris ſcripturas veteris teſtamēti q̄ dechriſto teſtimoniū perhibent. d In italia ſcripſit. vbi tunc vigebat ſtudiū quoda grecia fuerat romā tranſlatū: ⁊ in eadem ciuitate marcus rogatus a fratribus ſcripſit iſtud euangeliū: vt dicit Hiero. in libro illuſtriū viroꝝ: ⁊ ex ſolennitate loci ſcriptoris oſtenditur auctoritas: quia in talibus locis nō ſolēt ſcribere niſi homines autentici. e. Oſtendens in eo quid et generi ſuo deberet. ſacerdotes enim leuitici generis qui debent intelligere ſcripturas ꝓphetarū teſtimoniū de chriſto perhibentium: ex hoc redduntur magis idonei ad ſcribendum euangeliuꝫ. f. Et chriſto. qꝛlicet breuiter ſcripſerit euangelium: tamen ſufficienter chriſto reddidit debituꝫ eiuseuangelium complete ſcribendo. g Nam initiū. Hic conſequenter oſtendit Hieronymus ſcripture ipſius marci ordinem Circa quod ſciendum ꝙ marcus in pͥncipio ſui euangelij ponit quandā prefationem vſqꝫ ad illū locum: Fuit in deſerto iohannes. vbi premiſſa prefatione incipit narrationem. primo ergo oſtendit Hieronymus ordinem ſcripture marci qͣꝫtum ad p̄fationem ſeu ꝓlogum. ſecundo qͣꝫtum adnarrationē ſeū tractatū. ibi: Deniqꝫ cum ꝑfecti. ¶ Circa primū ſciendum ꝙ marcꝰ inp̄fatione ſui euangelij ponit duas ꝓphetias. prima habetur Malach̓. iij. Ecce egomitto angelum meū. ⁊ loquitur de aduentu chriſti in mundo: ad quem denunciandum premiſſus eſt iohannes baptiſta in hac ꝓphetia deſignatus per angelum. angelus enim interpretatur nuncius. ſecunda habetur Eſa. xl. Uox clamātis in deſerto parate viam domini. ⁊ loquitur de aduentu chriſti in corde humano ꝑ fidē ⁊ deuotionem: ⁊ de iſtis duobus oſtendit hic Hieronymus: licet obſcure ꝙ contineant̉in prefatione ipſius marci euangeliſte. cum dicit̉: Nam initiū principij: id eſt initiale principium: ſeu prologuma quo incipit ſuum euangelium. h In voce prophetice exclamationis inſtituens: quia prologuꝫ ſuū inchoat a prophetijs: vt dictū eſti Ordinem leuitice electionis oſtendit .i. ſue electionis ad ſcribēdū euangeliū oſtēdit ordinem per hoc ꝙ a principio ſui operis allegat prophetias quarum intellectūUicāsſacerdotes leuitici generis de quibus fuerat debebant habere.li. i. ſiiohannem predeſtinatū .i. a deo preordinatum. Emiſſum in vognificatū nomine angeli: vt dictū eſt. m. Annūciantis .ſ. iohānisver. car. fa. i. aduētū xp̄i in carnē. ꝑ quā in mūdo viſibilis apparuit.Sed et cor.
B
Mat. 10. a
Ioh̓ .13. 0
Mat .18. ecIoh̓. 1. b
Mat .11. d
Ibid̓ .5. g
Ioh̓ .13. b.
Psͣ .18.
Ibid̓ .115.
IbidemIbi .18.
Ibidem
Ibid̓ .113.
1. Tim̄ .1. a