PrologusNico. de lyraAico. de lyra

a ſe vnū cū patre eſſe: qꝛ vnꝰ eſt. Inquo euāgelio vtile eſt deſiderantiI hiſtorialia. Fallegorica. F moralia.dbus deū: ſic primā vel media vl̓ ꝑfecta cognoſcere: vt et vocationeꝫgͦ apl̓i: ⁊ opꝰ euāgelij: ⁊ dilectionemdei in carne naſcētis ꝑ vniuerſa lehgentes intelligāt: atqꝫ id in eo inquo rep̄henſi ſunt ⁊ app̄hēdere appetūt recognoſcāt. Nobis eī in hͦin ſtudio argumēti fuit: ⁊ fidē factęrei tradere: ⁊ operātis dei intelligendā diligēter eſſe diſpoſitionē:nͨquęrentibus nō tacere.Finit ꝓlogus in euāgeliuꝫ ẜmMatth̓. Incipit aliꝰ in eundē.Atthęus cū pͥmo p̨̄dicaſſet euāgelium in iudęa volēs tranſire adgētes primus euangeliū ſcripſit hębraice: qd̓ fr̄ibꝰ a qͥbibat ad memoriaꝫ reliqͥt. Sic̄ enī rneceſſe fuit ad cōfirmationē fideieuangeliū p̨̄dicare: ſic ⁊ contra hęsreticos ſcribi. Cū autē plures euātgeliū ſcripſerint: qͣttuor tm̄ habētauctoritatꝭ teſtimoniū: qꝛ ꝑ quattuor mundi ꝑtes fidem nuncianttrinitatis: et ſunt quaſi quattuorrotę in quadriga domini quę vehit eum per prędicationem euangelij: et genus humanum quadrifida morte peremptum eorū eratprędicatione viuificandum: vndeet alioruꝫ euangelia deciderunt:nec recepta ſunt: quia nolebant p̨̄finitum numerū caſſari ꝓpter virtutē ſacramenti. Deſignantur etiāeuangeliſtę quattuor figuris: quęnō ſunt deceptorię ſed iocūdi myſterij ſibi conſcię. Matthęus in homine intelligitur: qꝛ circa humanitatē chriſti principaliter immoratur. Marcꝰ in leone: quia agit dereſurrectiōe. Lucaſ in vitulo agēsde ſacerdotio. Iohannes in aquila ſcribens ſacramenta diuinitatis. Chriſtus ꝟo quem deſcribunthomo fuit de virgine natus: vitulus in immolatione: leo in reſurrectione: aquila in aſcenſione. Uel īhomine humanitas: in vitulo ſacerdotiū: in leone regnuꝫ: in aquila exprimitur diuinitatꝭ ſacramētum.Finit prologus.

Quia vnus eſt .ſ. deus qui eſt pater ⁊ filius: quia non ſunt duo dij ſꝫvnus deꝰ. h. In quo euāge. Hec ēquarta ꝑs huius ꝓlogi in qua oſtēditur vtilitas huius euāgelij matth̓.⁊ pͥmo oſtenditur iſta vtilitas in generali reſpectu omniū fideliū. Secūdo oſtendit̉ in ſpeciali qͣꝫtū ad beatūHierony. ibi: Nobis eniꝫ in hoc ⁊cͣ.In prima enī ꝑte oſtenditur vtilitasqͣꝫtū ad quattuor: quia illi qͥ legunthoc euāgeliū ꝑfecte illi poſſunt ꝑpēdere miſericordiam dei in vocationeMatthei ad ſtatū apoſtolicū: ⁊ diligentiā apoſtoli in ſcribendo euangelium ⁊ dilectionem dei ex qua voluit incarnari: ⁊ ꝑfectionē humanā q̄īin coniunctione ad deū ꝑ fruitioneꝫquia voluit ſibi naturaꝫ humanā coiungere ꝑ ipſius aſſumptionem. et hͦeſt quod dicit: In quo euangelio vtile eſt deſiderantibus deum: id eſt noticiam dei. c Sic prima vl̓ media⁊cͣ .i. principiū medium ⁊ finem huiꝰeuangelij in quo conſiſtit perfectio.d. At ⁊ intelligāt vocationē apoſtoli: in quo conſiſtit ꝑfectio: quia de hͦfit ibi mentio. e Et opus euāgelij quod ipſe deſcripſit fideliter.f. Et dilectionē dei in carne naſcentis: quia ex dilectione voluit incarnari. Sequitur: g In quo reprehenſi ſunt .i. ad hoc vtile eſt euangelium hoc vt legentes ip̄m. h Reconoſcāt in eo. i. in chriſto eſſe. ſuppleid: In quo apprehenſi ſunt ⁊ apprehendere appetūt .i. ipſaꝫ diuinitateꝫcui natura noſtra ꝯiuncta eſt ī xp̄o īvnitate ſuppoſiti per incarnationem⁊ quam apprehendere querimus perfruitionem. ⁊ accipitur ibi iſte modꝰloquēdi de epiſtola ad Phil̓. iij. vbidicit ſic Apoſtolus: Sequor autemſi quo modo apprehendā in quo ⁊ cōprehenſus ſum. Nobis enim.Hic tangitur motiuum Hieronymiad tranſferendum ſeu exponendumMatthei euangelium: ſcilicet vt traderet certitudinem rei geſte in euangelio Matthei vbi oſtēditur vera diuinitas ⁊ vera humanitas ieſu chriſti. ⁊ hoc eſt quod dicit: Nobis enim⁊cͣ .i. rationis motiue: quia argumētum quedam ratio eſt. k. In hocſtudio .i. ad ſtudendum in hoc euangelio tranſferendo et exponendo.lEt fidem. et ꝓ id eſt certitudineꝫ.m Facte rei tradere: id eſt geſtoruꝫchriſti: ⁊ non tacere: ſed magꝭ ſuppledeclarare. n Querentibus .i. ſcire volentibus. o. Diſpoſitionemdei operantis in carne: ſcilicet aſſumpta. p ¶ Intelligendum eſſe diligenter. hoc eſt cum magna diligētia⁊ ſtudio: quia talibus reuelatur euāgelij intelligentia: ẜm quod diciturinfra. vij. Querite et inuenietis: pulſate ⁊ aperietur vobis.¶Eiuſdem Nicolai de lyra expoſitio ſuper eundem prologum.Attheus cum primo predi¶ Piteoiuditur induas varcaſſet euan. ⁊cͣ. PrologusEtes: qꝛ primo ſcriptor huiꝰeuangelij manifeſtatur. ſecundo ſuieuangelij auctoritas declarat̉. ibi:Cum autem plures. In prima parteoſtenditur quando ſcripſit: quia primus īter

mus inter alios euangeliſtas. vbi ſcripſit: quia ī iudea. qualiter ſcripſit: qͥahebraice. quare ſcripſit: vt ꝟitas euagelij certa maneret apud credentes:in iudea a quibꝰ recedebat volens p̄dicare gentilibꝰ iudeis ꝓ maiori parte in infidelitatē obſtinatis. hoc enimfuerat eis preceptū a dn̄o ẜm quod dicitur Act̉. xiij. Vobis autem oportebat primum loqui verbum dei: ſꝫ quoniam repuliſtis illud ⁊ vos indignosiudicaſtꝭ eterne vite: ecce conuertimurad gentes. ſic enī p̄cepit nobis deus.hac igitur de cauſa Mattheus volēstranſire ad conuerſionem gentiliū ſcripſit fidelibus in iudea remanentibuseuangelium: vt illuc concurrerent ꝓcerta regula ad euitādum errores hereticorum inſurgentium. ⁊ hoc eſt qd̓ſubditur: r Sicut enim nec eſſe fuit ad confirmationem fidei euan. predicatione .ſ. confirmata euidentibusſignis: vt dicitur Marci vlti.g. Sic ⁊ contra hereticos ſcribi. vtceſſantibus miraculis poſſemuſ recurrere ad doctrinam euangelicaꝫ doctrinis et miraculis confirmatā: ſicut adregulā certā hereſes inſurgentes confutantē. t Cum auteꝫ plures euāgelium ſcripſerint ⁊cͣ. Hic oſtenditureuangelium M atthei autenticum. etprimo oſtenditur quod dictum eſt. Secundo declaratur quoddā ibi poſitū.ibi: Deſignantur. In prima parte dicitur ſic ꝙ plures ſcripſerunt euangelium. Et aliqui ſcripſerunt ſub nomineapoſtolorum et diſcipulorum chriſti?immiſcentes eidem falſitates: vt facilius ſub nominę apoſtolorum fidelesdeciperentur. Et ad hoc euitandumquattuor euangelia quorum ſcriptores ſunt certi et noti: ſūt ab eccleſia recepta et approbata. Et hoc rationabiliter: quia numerus quaternariuseuangeliorum fuit prefiguratus Ezechiel̓. .j. vt predictū eſt. Sunt enī euangeliſte quaſi quattuor rote in quadriga domini: quibuſ portatur fides xp̄iper totum mundum. ſimiliter genꝰ humanuꝫ quadruplici morte fuit peremptum in tranſgreſſiōe ade. primo morte culpe. ſecundo morte nature: quia ꝑhoc incurrimus neceſſitatem moriendi. tertio morte gehenne: quia ex hocomnes deſcendebant ad limbum vſqꝫad liberationem per chriſtum factam.Quarto morte ciuilis pene. Eſt enimmors ciuilis pena ſeruitus vel exiliuꝫper que ſcinditur aliquis a communitate. Per peccatum autem genus humanum erat eiectum a ciuitate celeſtiet ſubditum ſeruituti diaboli. igit̉ cōueniens fuit numerus quaternariuseuangeliorum: quia per ipſorum p̄dicationem genus humanum quadrifida morte peremptum ⁊ viuificandumdeſignatur.v Deſignantur etiam euangeliſte qͣttuor figuris. Hic declaratur quoddaꝫdictum: videlicet qualiter euangellapredicta fuerunt prefigurata: Ezech̓.j. Et patet ex predictis qualiter in qͣttuor faciebus ſignificantur quattuoreuangeliſte: ⁊ ſic patet textus.¶ Finit expoſitlo iſtius prologi.