Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nico. de lyraPrologusNico. de lyra

Prologus ſancti Hieronymiin euāgeliū ẜm Lucam incipit.Ucas ſyrus nationeI vel antiochenꝰ.⁊ antiochenſis: artedmedicus: diſcipulusapl̓oꝝ: poſtea paulūa¶ Petri et pauli: ſꝫ maximepauli. § cōmedat a cōuictu.b 5 mortē vel fidei: qꝛ idē p̄dicauit.ſecutꝰ vſqꝫ ad cōſūmationē eiusa ſmortali quod ex continētia ptꝫ.ſeruiēs dn̄o ſine criminē. Nā neqꝫ vxorē vnqͣꝫ habēs neqꝫ filios:§ exiſtens.kſeptuagīta ⁊ qͣttuor annoꝝ obijtn in bithinia plenꝰ ſpūſācto. QuiF a pſeudo ⁊ a veris.cū iā eſſent ſcripta euāgelia: perI hebraice.matthęū qͥdē in iudęa: ꝑ marcuꝫſpiranteaūt ī italia: ſctō inſtigāte ſpū inſgrecie.rece.achaię ꝑtibus hoc ſcripſit euan­ ngelium: ſignificans etiaꝫ ipſe in oI ī ꝓlogo ſuo. § ad differētiā pn̄tꝭ qͥ ē hieronymiprincipio ante ſuū: alia eē deſcri-§. i. p̄ter hoc ꝙ melius ordinauit.pta. Cui extra ea q̨̄ ordo euange­ 8hiſtorie.licę diſpoſitiōis expoſcit: ea ma­ rI neceſſaria cauſa.xime neceſſitas laboris fuit: vt sI et maxime.primū gręcis fidelibꝰ: oī ꝓpheta v§ ab oībꝰ ꝓphetꝭ p̄dicti. Iquātū ad ꝓphetas.tione venturi in carnē dei chriſtiſ et vt.māifeſtata hūanitate ne iudai­ xcis fabulis attēti: ī ſolo legis deſiderio tenerent̉: vel ne hęreticisyfabulis ⁊ ſtultis ſollicitationibꝰſeducti exciderent a veritate ela3§alia cauſa .ſ. tertia.boraret: dehinc vt in principio aI ſui.§ baptiſte .ſ.I p̄miſſa.euāgelij iohānis natiuitate ꝑ̄ſū§ad honorem cuius.pta: cui euāgeliū ſcriberet: ⁊ in qͦʰa ſ verbo in ꝓlogo ſuo et in ipſo opere.electus ſcriberet indicaret: cōtēI euangeliſtis.I plene ſcripta.ſtās ī ſe cōpleta eē q̨̄ ab alijs eēt tinchoata. Cui ideo poſt bapti­ sſmū filij dei a ꝑfectiōe generatioa § quia mattheus iam ſcripſerat.nis in xp̄o implete repētendę aſed. I principio xp̄o veī ioſeph qͥ fuit initiūatiuitatꝭ xp̄i: vn̄ genealogia incipit a ioſeph.principio natiuitatis hūanę poFa ſpirituſancto.Iſcire volentibus.teſtas ꝑmiſſa eſt: vt requieſcēti5. i. ꝑ quē .ſ. ꝑ xp̄m. § ipſe vel quilibet deum.bꝰ demōſtraret in qͦ apprehēdēs§ dauid.§. i. in principio.erat ꝑ nathan filiū dauid ītroitu

vns deꝰ oīpotens: cui eſt honor ⁊ gloria ī ſecula ſeculoꝝ. Amen.Incipit poſtilla eiuſdē ſuꝑ ꝓlogūHieronymi in idem euangelium.Ucas ſyrꝰ natiōe. Euāgelio ẜm Lucā beatꝰHieronymus ꝓlogump̄mittit. in quo primoexprimit beati Luce cōmēdationē. ſcd̓o ſuā excuſationē. ibi:Qd̓ ⁊ legētibꝰ. Circa primū p̄mittit̉cōmēdatio beati Luce qͣꝫtū ad euangelium ab eo deſcriptū. ſcd̓o qͣꝫtū addeſcriptionē actuū apl̓oꝝ. ibi: Cui luce nō īmerito ⁊cͣ. Prīa diuidit̉ ī tresꝑtes: qꝛ pͥmo on̄dit̉ luce ſcpͥtoris auctoritas. ſcd̓o ſcribēdi neceſſitas ſiuevtilitas ibi: Qui cū iā eſſent ſcripta.tertio ſcribendi modꝰ ſeu qͣlitas. ibi:Cui iō poſt baptiſmū. Circa primumdeclarat̉ luce auctoritas ex patria. cūd̓r: Lucas ſyrus natiōe. Fuit eī antiqͥtus ſyria valde nobilis ꝓuincia: ⁊ aciuitate ꝓpria cū ſubdit̉: b Antiochenſis. Fuit enī antiochia valde nobilis ciuitas a ſeleuco rege aſie edificata: ⁊ noīe antiochi pr̄is ſui denoīata. c Arte medicus. vt ex medicinacorꝑali deſignaret̉ futurꝰ medicꝰ ſpiritualis aīarū. d. Diſcipulꝰ apo. qꝛab ipſis didicit euangeliū. ẜm ꝙ ipſedicit in ꝓlogo ſui euangelij: vt patebit. jͣ. e. Paulū ſecutus: qꝛ fuit comes indiuiduꝰ ſue ꝑegrinationis.f. Uſqꝫ ad cōſūmationē eiꝰ. ꝑ martyriū ī vrbe roma. oni. h. Sifuit qͣꝫtū ad exer Serulēs dn̄o.ne crimine. qͣꝫtū ad euitationē mali:qꝛ vixit ſine pctō notabili ſalteꝫ poſtſuā conuerſionē: qd̓ declarat̉ ꝑ hͦ qd̓ſubdit̉: i. Nā neqꝫ vxorē vnqͣꝫ hahēs. ex qͦ pꝫ eiꝰ cōtinētia. k Septuaginta ⁊ qͣttuor annoꝝ obijt. In ꝓlogo ſuꝑ Actꝰ apl̓oꝝ d̓r: Octogintaqͣttuor ānos etatꝭ agēs ⁊cͣ. Et dicūt aliqui ꝙ iſtud contigit vitio ſcriptoꝝ apͥncipio: ex qͦ alij libri ſequētes ī hͦ ſūtdeficiētes. Alij dicūt ꝙ in ꝓlogo ſuꝑactꝰ apl̓oꝝ cōputāt̉ oēs anni ſue etatis. hic ꝟo cōputant̉ tm̄ anni cōuerſionis ſue ad fidē catholicā. Sꝫ hͦ nonvidet̉ ꝓbabiliter dictuꝫ: qꝛ hic d̓r ꝙante ꝯuerſionē fuit arte medicꝰ. pueraūt decē ānorū tm̄ nō pōt illā artē ſcire ⁊ multo minꝰ exercere: qd̓ tn̄ oportet dicere ẜm iſtos. Plenꝰ ſpūſācto. ex qͦ ptꝫ eiꝰ felix cōſūmatio.m. Qui cū iā eēt ſcri. Hic ꝯn̄r oſtēdit̉ ſue ſcpͥture vtilitas: ac etiā neceſſitas: q̄ fuit duplex. Una ꝓpter veroseuāgeliſtas: qͥ lꝫ vera ſcripſiſſent: tn̄aliqͣ de xp̄o omiſerāt: qͦrū noticia eſtvalde vtilis. īmo neceſſaria: vt de cōceptiōe ⁊ natiuitate nr̄i ſaluatoris. etetiā ſui p̄curſoris q̄ ꝑ lucā fuerūt ſuppleta. vt patebit. jͣ. vt ſic qͣttuor euangeliſte ī deſcribēdo veritatē euāgelijcōcordarēt. ⁊ tn̄ ſinguli aliqͣ ꝓpria dicerēt. ſecūda fuit neceſſitas ꝓpt̓ pſeudo euāgeliſtas. qͥ ſub noīe diſcipuloꝝxp̄i: vtpote thome ⁊ matthie ſcripſerūt euāgelia inſerētes hereſes: vt ſubnoīe diſcipuloꝝ xp̄i faciliꝰ ſeducerētſimplices quoꝝ falſitas ex deſcriptione euāgelij luce dep̄hendit̉: ſicut ⁊ ꝑalia euāgelia a mattheo marco ⁊ iohāne deſcripta. Hāc igit̉ ſnīam ponithic Hieronymꝰ ſatis inuolute p̄mittens

tens ꝙ lucas ſcripſit poſt mattheū etmarcū. cū d̓r: Qui cū iā eſſent ſcripta⁊cͣ. n. In achaie ꝑtibus. hoc eſt ingrecia. o. Significās ⁊ ipſe in principio .i. ī ꝓlogo euāgelij ab eo deſcripti. vt patebit. jͣ. Conſequēter ponitcauſam ſcd̓am qͣre ſcripſit .ſ. ad excludendū hereſes. cū d̓r: p. Cui extra:id eſt p̄ter q Ea q̄ ordo euāgelice⁊cͣ .i. p̄ter illā cām ſcribēdi illud euangeliū q̄ fuit vt veritas euāgelij in qͣttuor euāgelijs ordinaret̉ ꝓpter myſteriū ī ſcriptura ſacra multipliciter deſignat̉. rt Ea maxime neceſſitas laboris .ſ. luce ſcribētis. s. Fuit vt elaboraret qͣliter manifeſta eſſet hūanitas xp̄i dei: qꝛ eſt verus hō ⁊ verusdeus. t. Omni ꝓphetatione vēturi in carnē: qꝛ oēs ꝓphete de eiꝰ aduētū ꝓphetauerūt: ẜm ꝙ d̓r Actꝭ. x.Huic oēs ꝓphete teſtimoniū ꝑhibet.v. Primū grecis fidelibꝰ .ſ. eet manſfeſta dicta xp̄i hūanitas. x. Ne iudaicis fabulis attēti in ſolo legis deſiderio tenerēt̉ credētes eē ſalutē ī legis obſeruatione. yꝰ. Ne hereticisfabulis ⁊ ſtultis ſollicitationibꝰ ſeducti ꝑ pſeudo euāgeliſtas vel alios hereticos. z Exciderēt a veritate. qꝛprimi credētes de grecia erāt in fideteneri: ⁊ iō indigebāt ꝑ euāgeliū luce(qͥ greca linga ſcpͥſit) ī fide ſolidari.Cōſequēter Hiero. ponit cām primāſcribēdi euangelium .ſ. vt ea q̄ omiſſaerāt ab alijs cōplerent̉. ⁊ hͦ eſt qd̓ d̓r:a De hinc vt in principio euangelijiohānis .ſ. baptiſte p̄curſoris dn̄i.b. Natiuitate p̄ſūpta .i. in principioeuangelij luce poſita. c. Indicaretcui euāgelium ſcriberet .ſ. theophiloepiſcopo in hͦ ꝙ euāgeliū ſuū incepita ſacerdotio. d Et in qͦ electꝰ ſcriberet .i. in qͦ aīali electꝰ eſſet ad ſcribēdū euāgeliū .ſ. ī figura bouis quod ēanimal īmolaticiū. e Cōteſtās inſe .i. in euāgelio ab eo deſcripto. ⁊ bn̄dicit in ſe: ⁊ nō a ſe. ꝑ hoc inſinuās ꝙſcriptura ſui euāgelij eēt deo attribuenda tāqͣꝫ principali ſcriptori.f Cōpleta eē q̄ ab alijs eſſent inchoata. lꝫ em̄ mattheꝰ de natiuitate ſaluatoris ſcripſerit: non tn̄ ita ꝑfecte ſicutlucas. mattheꝰ etiā ⁊ marcꝰ cōceptionē ⁊ natiuitateꝫ p̄curſoris tacuerantquā lucas exp̄ſſit: ⁊ ī multis alijs dicta eoꝝ cōpleuit. g Cui iō. Hic cōſequēter deſcribit̉ modꝰ ſcr̄ibēdi euāgeliū luce ſeu qͣlitas. In deſcribendoeī xp̄i genealogiā. mattheꝰ inchoauitab abraā vſqꝫ ad xp̄m deſcēdēdo. Lucas aūt ordine retrogrado inchoauita xp̄o aſcēdēdo: nō ſolū vſqꝫ ad abraam: ſꝫ etiā ad deū. vt patebit. jͣ. iij. ca.cuiꝰ rō fuit: qꝛ ſicut mattheꝰ on̄debatmodū qͣliter deꝰ venit in mūdū carnēaſſumēdo a pr̄ibꝰ deſcēdētibꝰ: ita lucas on̄deret quō ꝑ bn̄dictā xp̄i incarnationē reducimur ī deū ꝑ verā fideꝫq̄ etiā fuit ī pr̄ibꝰ vete. teſta. lꝫ nō itaexplicita ſicut ē in fidelibꝰ noui teſta.Hanc aūt ſnīam ponit btūs Hieronymꝰ multū intricate: ſꝫ ego accipiā verba eiꝰ nō ẜm ordinē ſcripture ſed ſentētie: Cui .ſ. luce: Poteſtas ꝑmiſſa ē:id eſt cōceſſa: A ꝑfectiōe generatiōisin xp̄o implete .i. ſcribere ꝑfecte genealogiā ī xp̄o impletā: qꝛ ibi terminat̉deſcēdēdo. Et repetēde a prīcipio natiuitatis

y