Glo. ordi.PrologusNico. de lyra
¶ Prologꝰ ſancti Hieronymi ineuangeliū ẜm Iohannē incipit.aIc eſt iohānes euāge gͦliſta vnus ex diſcipulis dn̄i qui virgo ele dIctꝰ a deo ē quē de nueAptijs volentē nuberevocauit deꝰ. Cui v̓ginitatꝭ ī hocduplex teſtīoniū ī euāgelio dat̉:I ecce vnū.I hic aliud te.ꝙ ⁊ p̨̄ cęterꝭ dilectꝰ a d̓o d̓r: ⁊ huic ſꝫmatrē ſuā pendēs in cruce cōmēdauit dn̄s: vt virginē virgo ſeruaret. Deniqꝫ māifeſtās ī euāge i§ .ſ. iohannes vel deus.lio ꝙ erat ip̄e incorruptilis verbi fa ſ verbū caro f.opꝰ inchoās: ⁊ ſolus v̓bū carnē fa mctū eſſe: nec lumē a tenebris comprehenſuꝫ fuiſſe teſtat̉. Primū ſi ngnuꝫ ponens qd̓ in nuptijs fecita §deus vel iohannes. b § .ſ. inuitatus de vinouptiarū in vinum nouum quo inebriatur de cace preclaro domino a ſe inuitato.dn̄s on̄dens ꝙ ip̄e erat vt legēti hͦbus demōſtraret ꝙ vbi dn̄s inui aF lex coniugij.btatus ſit deficere nuptiarū vinū rdebeat: vt ⁊ veteribꝰ immutatis:
IaIc eſt iohānes. Augꝰ. Oībusdiuīe ſcripture paginis euāgelicum excellit: qꝛ qd̓ lex et ꝓpheteCfuturū p̄dixerūt: hͦ cōpletuꝫ dicit euangeliū. Inter ip̄os aūt euāgeliorūſcriptores iohannes eminet ī diuinoꝝ myſterioꝝ ꝓfunditate: qͥ a tꝑedn̄ice aſcenſiōis ꝑannos. lxv. ꝟ̓buꝫdei abſqꝫ āminiculo ſcribedi vſqꝫ advltima Domiciani p̄dicauit tēpora. Sed occiſo domiciano cū ꝑmittente nerua de exilio rediſſet epheſum: cōpulſus abep̄is aſie: de coet̓na patri diuītatexp̄i ſcripſit aduerſus hereticos: quieo abſente irruperant in eiꝰ eccl̓iasqͥ xp̄m ante mariāfuiſſe negabant.Un̄ merito in figura qͣttuor aīaliuraquile volanti cōparat̉ q̄ volat altius ceterꝭ aīalibꝰ⁊ ſoliſ radios irreuerberatis aſpicitluminibꝰ. Ceteriqͥppe euāgeliſte qͥtꝑalē xp̄i natiuitate ⁊ tꝑalia eius facta q̄ geſſit ī hoīeſufficienter exponunt: ⁊ de diuinitate pauca dixer̄tqͣſi aīalia greſſibilia cū dn̄o ambulant in terra. Hicaūt pauca de tꝑalibꝰ eiꝰ geſtis ediſſerēs:ſed diuinitatꝭ potentiā ſublimiꝰ ꝯtēplās:cū dn̄o ad celū volat. Qui enī ſupra pectus dn̄i in cena recubuit: celeſtis hauſtūſapīe ceteris excellentiꝰ de ipſo dn̄ici pectoris fonte potauit. Legerat ſiqͥdē euāgelia triū euāgeliſtarū: ⁊ approbauerat fidem eoꝝ ⁊ veritatē: in qͥbꝰ deeſſe vidit aliqua geſtaꝝ reꝝ hiſtorie: ⁊ ea maxīe q̄ dominꝰ geſſit pͥmo p̄dicatiōis ſue tꝑe .ſ. anteqͣꝫ ioh̓es baptiſta clauderet̉ in carcere.Hec ergo qͣſi dimiſſa ab illis ſcribit iohānes q̄ fecit ieſus anteqͣꝫ ioh̓es traderet̉: ſꝫmaxime diuinitatē xp̄i ⁊ trinitatis myſteriū cōmēdare curauit. Tres ſiqͥdem alieuangeliſte dicta ⁊ facta dn̄i tꝑalia: q̄ adinformādos mores vite pn̄tis maxīe valent copioſiꝰ ꝯſecuti: circa actiuā vitā ſūtverſati. In qͣ laborat̉ vt cor mūdet̉ ad videndū deū. Iohānes ꝟo pauca dn̄i factadicit: ꝟba vero dn̄i q̄ trinitatꝭ vnitateꝫ etvite et̓ne felicitatē inſinuāt: diligentiꝰ cōſcribit: ⁊ ſic in ꝯtēplatiua vita virtute cōmēdāda: intētionē ſuā ⁊ p̄dicationeꝫ tenuit. In qͣ ꝯtēplatiua vacat̉ vt deꝰ videatur. Iſte ſiqͥdē eſt ioh̓es quē dn̄s de fluctiuaga nuptiaꝝ tēpeſtate vocauit ⁊ cui matrē virginē ꝟgini cōmēdauit. b Nuptiaꝝ vinū ⁊cͣ. Uinū aliud ē nuptiale: aliud ſpūale. Nuptiale vinū ad lr̄am poſſumus dicere: qd̓ de aqͣ ſubſtitutū ē. Spūaliter ꝑ vinū qd̓ defecit ī nuptijs: poſſumꝰG legem
Eiuſdem Nicolai expoſitio prologi beati Hieronymi ſuper IohannenIc eſt Iphānes. Huic euāgelio qd̓ eſt ceteris ꝑfectiꝰ: vt ptꝫ ex dictꝭ. beatus Hiero. hūc prologū p̄mittit: in qͦ pͥncipalit̓ tria facit: qꝛ pͥmo deſcribit ſcriptoris huiꝰ euāgelij cōmēdationē. ſcd̓o ipſiꝰ euangelij ordinationē. ibi: Tn̄ poſts. tertio ponit Hiero. ſuā excuſationē. ibi: Quoꝝ tn̄. Prima diuiditur in qͣttuor. qꝛ pͥmo deſcribit̉ ipſiꝰ Iohānis ſtatus.ſcd̓o ſue deſcriptiōis modus. ibi: Peniqꝫ manifeſtās. tertio deſcriptiōis tempus ⁊ locus. ibi: Hoc autē euāgeliū.quarto iohānis obitus. ibi: Hic eſt iohānes. Prīa in duas: qꝛ primo ponit̉ ipſiꝰ iohānis cōmēdatio. ſcd̓o cuiuſdādicti in ea ꝓbatio. ibi: Cui virginitatꝭ. Circa primū iohānes a qͣttuor cōmendat̉. qꝛ pͥmo deſcribit̉ eiꝰ cōmendatioex ꝓprio noīe. cū d̓r: Hic eſt iohānes. qd̓ interpretat̉: in qͦeſt gr̄a. Sicut enī iſaac in veteri teſtamēto ⁊ iohānes baptiſta in nouo: ſortiti ſūt ſua ꝓpria noīa ex diuīa p̄ordinatione: ad ſignificanduꝫ ipſoꝝ ꝓprietatē: vt ptꝫ Gen̄. xvij.de iſaac. ⁊ Lu .j. de iohāne baptiſta. ita credēdū eſt ꝙ ip̄eex diuīa preordinatiōe noīatꝰ ſit iohānes ꝓpter plenitudinē gr̄e: qͣꝫuis nō ſit ſcriptū: qꝛ nō oīa ſunt ſcripta: vt hr̄in fine huiꝰ euāgelij. ſcd̓o cōmēdat̉ ex officio. cū ſubdit̉:b Euāgeliſta. qꝛ ex diuīa ordinatiōe habuit officiū ſcribendi euāgeliū. nō enī ꝓprie loquēdo d̓r euangeliſta doctor euāgelij vel ipſiꝰ predicator: ſed ille qͥ ex officio eſt eiꝰꝯſcriptor. tertio cōmendat̉ ex cōuictu. cū d̓r: c Unusex diſcipulis dei. ⁊ inter alios fuit de pͥmis chriſti diſcipulis: vt. jͣ. patebit. ⁊ pre ceterꝭ xp̄o magꝭ familiaris: quod ēindiciū ſue virtutis. qͣrto cōmēdat̉ ex virtutꝭ actu. cū d̓r:dQui virgo a deo electus eſt. Actꝰ enī magne ꝟtutiseſt ꝯtinētia ꝟgīnalis. ꝓpt̓ qd̓ de ip̄a dicit ſaluator Mat.xix. Nō oēs capiūt verbū iſtud: qꝛ pauci pn̄t ad hanc ꝑfectionē attingere. ꝓpter qd̓ ibideꝫ ſubdit̉: Sūt eunuchi qͥſe caſtrauerūt ꝓpter regnū celoꝝ: qͥ pōt caꝑe capiat. Tempus aūt qͦ iohānes vocatꝰ eſt ad ꝯtinētiā virginalē on̄ditur. cum d̓r: e Quē de nuptijs ⁊cͣ. de qͥbꝰ nuptijs dicetur. jͣ. ij. ca. Sed cōtra hoc videt̉ eſſe illud qd̓ d̓r Mat.iiij. ꝙ iohānes vocatꝰ eſt cū iacobo fratre ſuo de naui vbierāt cū cebedeo patre eoꝝ. dicendū ꝙ triplex fuit huiꝰ iohannis vocatio. Primo enī fuit vocatꝰ ad ipſiꝰ noticiaꝫaliqualē. ⁊ de iſta vocatiōe habet̉ Ioh̓. j. qn̄ andree petēti: Rabbi vbi habitas? rn̄dit ieſus: Ueni ⁊ vide. qꝛ cumipſo andrea erat iohānes: vt. jͣ. videbit̉. Scd̓o vocatꝰ eſtad ipſius xp̄i familiaritatē. ⁊ de hac loqͥtur hic Hiero. qꝛiſta vocatio d̓ nuptijs facta ē. ⁊ ex tūc iohānes fuit xp̄o familiaris ꝓpter mūdiciā ꝯtinētie ꝟginalis. Tertio vocatus fuit ad apl̓atū: qn̄ relictꝭ retibꝰ ⁊ pr̄e cū fratre ſuo ſecutus ē ieſuꝫ. Et de iſta vocatiōe loqͥtur Mattheꝰ. Ex qͦptꝫ ꝙ verbū Matthei nō ꝯtrariat̉ ꝟbo Hiero.Cui ꝟginitatis. Hic ꝯn̄r ꝓbat̉ quoddā ꝓpoſitū in p̄cedēti cōmēdatiōe. Cōmēdauerat enīiero. iohānē exqͣttuor .ſ. ex noīe: ex officio: ex cōuictu ⁊ ex virtutꝭ actu. Tria aūt pͥma erāt manifeſta. nō ſic aūt qͣrtū videlicꝫ ꝟginalis ꝯtinētia. iō iſtud ꝓbat Hiero. duplici teſtimonio. Primū ē ſpecial̓ dilectio xp̄i ad ip̄m q̄ erat ſue ꝟginitatis ſignuꝫ: qꝛ ẜm ꝙ d̓rEcc̄i. xiij. Om̄e aīal diligit ſil̓e ſibi: volatilia ad ſil̓ia ſibi ꝯueniunt: ſic oīs caro adſibi ſil̓em ꝯiunget̉: ⁊ oīs hō ſibi ſil̓i aſſociabit̉. De xp̄o aūt nulli eſt dubiū qͥn fuerit ꝟgo ⁊cͣ. ⁊ hͦ eſt qd̓ d̓r: Cui ꝟꝟginitatis in hͦ duplex teſtimoniū dat̉ in euangelio.⁊ pͦ ceteris a deo dile. d̓r. ſicut. jͣ. xxj.primū aūt teſtimoniū tangit̉. cū d̓r: gUidit illū diſcipulū quē diligebat ieſus ⁊cͣ. Scd̓m aūt teſtimoniū virginitatꝭ iohānis fuit recōmendatio matris xp̄i in cruce ſibi facta: vt virgo virgini deſeruiret: ⁊eſſet adinuicē grata ſocietas: ⁊ floridꝰ aſpectꝰ: ẜm ꝙ dicit Hiero. in ẜmone de aſſūptione ꝟginis marie. ⁊ hͦ eſt qd̓ d̓r: h Et huic matrē ſuā pendēs in cruce commēdauit: vt ꝟgo virginē ẜuaret. i Deniqꝫ. Hic ꝯn̄r on̄dit̉ ſcribēdi modꝰ quētenuit iohānes in ſcribēdo iſtud euāgeliū: qꝛ ſcribēdo xp̄i naturā incipit ab emanatiōe incorruptibil̓ ꝟbi. ꝑ hͦ on̄dit in xp̄o naturā dīnā: ⁊ tal̓ modus incipiēdi debebat̉ iohāni ꝓpter incorruptionē carnis ſue. ⁊ hͦ eſt qd̓ d̓r: Deniqꝫ manifeſtās ineuāgelio: incipiēdo euāgeliū. k Ꝙ erat ip̄e .i. in corruptionē carnis ſue.Incorruptibilis ꝟbi opus inchoans. qꝛ ab hͦ ſuū euāgeliū incepit dicens: Inpͥncipio erat verbū ⁊cͣ. m Solus verbū carnē factū eſſe. nec lumē a tenebris cōprehēſuꝫ fuiſſe teſtat̉: qꝛ alij euāgeliſte nō loquunt̉ de ꝓprietatibꝰ verbi: ſicut iſte.ſil̓iter deſcribendo facta xp̄i humanitus geſta incipit ab illo ſigno qͦ xp̄s inuitatꝰad nuptias deficiēte vino aquā ꝯu̓tit ī vinū: vt habet̉. jͣ. ij. ca. ⁊ ꝑ hͦ deſignat̉ ꝙ inillis qͥ inuitāt xp̄m ad nuptias ſpūales ꝑ aggreſſuꝫ ꝯtinētie virginal̓. debꝫ deficere delectatio carnal̓. q̄ ꝑ vinū deſignat̉ vt aqua ꝯuertat̉ nouo mō in vinum ꝑ xp̄mmutādo carualē delectationē in ſpūalē. ⁊ hͦ mō incipiēdo deſcriptionem opeꝝ xp̄ioſtendit ſuam virginitatē. ⁊ hoc eſt quod dicit̉: n Primū ſignum ponens qd̓innuptis fecit dlīs. nutando aquē in vinuli. Atleatruibꝰ. ſuumUn̄dens ꝙ ip̄ſe erat .ſ. ſegregatus a delectatione carnali ꝑ ꝯtinentiam virginaleeuangelium. q Demōſtraret ꝙ vbi dn̄s inuitatꝰ ſit .i. in nūptijs ſpiritualibꝰ.Deficere vinū nuptiarū debeat̉ .i. delectatio carnalis.t veteribꝰ īmutatis .i. delectatiōe carnali q̄ corruptionē inducit mutata ī ſpūalē q̄ renouat aīaꝫ.Noua om̄ia
S
Iob̓ .1
Ioh̓ .15..
rIoh̓ .2. b
r Ibi. 2.0
Ioh̓ .2. a.Ioh̓ .19. e