Nico. de lyraGlo. ordi.Matthei Ca. I

¶ Incipit euangelium ẜmMatthęum: Capitulum§liber apotheca gratieī qͣ oīs aīa qd̓ neceſſe haIber generatio ꝑabet īueniat. a § ſaluaroris nō ꝑditoris.1bnis Iēſu chriſtifilij Dauid: fi­ dca cui promiſſum ē: InAſemituo benedicentines gentes: ⁊ xp̄s ēſemē illud in hoc gētes querūt benedici. 5 fidedlij Abraaꝫ. Abraam genuit iſa­ e¶ Spes.ac: iſaac autem genuit Iacob. f

Incipit euangeliū ẜm Mattheū. ¶ Ca. IIber gene. ⁊cͣ. Hiero. Hebrei volumībꝰ ſuisa principijs nomē imponūt: vt liber geneſisex ſuo principio nominatur. vbi dicit̉: Libergenerationis ade: ⁊ he ſunt generationes celi⁊ terre. Qui liber principiū eſt veteris teſtamenti: ẜm qd̓ in principio noui dicit̉: Liber generatiōisieſu xp̄l: qͣꝫuis ī hoc ſit parua ꝑslibri: ſed ſic nouū teſtamentū cōſonat veteri. Et ſic̄ vetꝰ carnali propōit̉ iſraeli: ita nouū ſpūali: ⁊ vtriuſqꝫ vnꝰ ⁊ idē auctor oſtēdit̉. Plenior ſenſus eſſet: Hic ē liber generatiōis: ſꝫ h̓ mos ē in multꝭ: maxime in ꝓph̓is: vt viſio Eſaie ſubaudis: hec eſt Hiero. Rab. In pͥncipio ſatꝭ declarat ſe agere de humanitate xp̄i: cū īcipiat a carnaligeneratione. Hiero. Generationis fingularit̓ dicit: qͣꝫuiſ multi ꝑordinē replicent̉: qꝛ vniꝰ tm̄ chriſti generatio q̄rit̉ ꝓpter quā cetere hic inducunt̉. Nō diuinā ꝓponit narrare generationē: qd̓ īpoſ.e ſibile eſt vt Eſaias ait: Generationē eiꝰ qͥs enarrabit: ſed humanā: qͣꝫuis ⁊ hec ex magna ꝑte ſit īenarrabilis. Sed illa tota inenarrabilis ē: qꝛ ⁊ ſi dicit̉ filiꝰ a patre genitꝰ: tn̄ qualit̓: nec apl̓us: nec ꝓph̓a nouit: nec angeliis.Ieſu chriſti: id eſt. ſaluatoris non perditoris: quodfuit adam. Chriſtus ipſe eſt qui ⁊ meſſias. Ideo hͦ nomine retundit̉ iudeoꝝ infidelitas: qͥ meſſiā .i. regē ſuū nōdūveniſſe ariolant̉. Hūc ꝟo eē xp̄m ꝯn̄ter ſic ꝓbat euāgeliſta: qm̄ hic eſt qͥ de patriarchaꝝ ⁊ regū ſtirpe ꝓgenitꝰ: devirgine mirabilit̓ eſt editꝰ. ſicut eiſdē fuerat an ꝓmiſſus.jeſu xp̄i. vt ꝑ regiā ⁊ ſacerdotalem ꝑſonā natura dei ⁊homīs mōſtraret̉. Olim ieſus rector typice̓ nūc eſſētialit̓ẜm ꝙ deꝰ potēs ſaluare. Chriſtꝰ nomē officij ē nō nature:qꝛ vnctꝰ eſt in ſacerdotē ad interpellādū ꝓ nobis: qͥ bn̄ īterrā ꝓ. inducit. c. Ieſu fili dauid fi. a. Ordo p̄poſterne ꝓmiſſo abraā generatiōis ꝯtextio interrūperet. Horūduoꝝ ſpecialit̓ d̓r filiꝰ: qꝛ vnꝰ pr̄imꝰ int̓ patriarchas: alt̓ inter reges ad quos facta eſt de chriſto ꝓmiſſio: vt iudeisxp̄m ex lege ventuꝝ aperiret: in quo viderēt vaticinia impleri. Filij dauid filij abraā. Hos duos de omnibus elegit quorum filius dicit̉ xp̄s: vt iudeis quibꝰ ſcribit: ſcientibus ex lege xp̄m venturū: apꝑeret hic eſſe qͥ diu eratmiſſus: in quo viderent̉ impleri omnia vaticinia. his ēſolis in veteri teſtamento legitur facta promiſſio. Abrae.In ſemīe tuo benedicentur omnes gētes. Cui ꝯſonat dauid: Benedicentur in ipſo omnes tribus terre. Vnde Zacharias: Hoc eſt: ſubaudis: Iuſiurandum quod iurauitad abraam patrem noſtrum daturuꝫ ſe nobis. Dauid autem: Iurauit dominus dauid veritateꝫ et fruſtrabitur eūde fructu ventris tui ponā ſuꝑ ſedē tuā. Item ſemel iuraui in ſancto meo .ſ. chriſto ſemen eius in eternuꝫ manebit:et thronus eius ſicut ſol in conſpectu meo ⁊cͣ. Que nullatenꝰ de ſalomone accipi poſſunt: ſed de chriſto ex dauidorto. Item in libro verborū dierum. Cum dormieris cumpatribus tuis dabo ſemen tuuꝫ poſt te: quod nullatenusde ſalomone dicitur: qui viuo patre cepit regnare: ſed dechriſto. Vnde Hieremie: Suſcitabo dauid germē iuſtum⁊ regnabit rex ⁊ ſa. e. Abraam ⁊ dauid ſunt duo columne verſātes in lege quaſi in veſtibulo ante hoſtium quodeſt chriſtus: quas ambit funiculus duodecim cubitoruꝫ:id eſt fides apoſtoloruꝫ. Amplectitur hos in genealogiapatres de quoꝝ medio hoſtiū xp̄s aperitur credentibus.d Abraā genuit iſaac: iſaac aūt genuit ia. Ab eo cōgruefit gēnerationis exordium: cui promiſſus eſt primum: inquo eſt benedictio omnium. Mattheus generationeꝫincipit ab exordio promiſſionis. Et etiam vſqꝫ in finem libri hec agitur: vt qui ex hac generatione natus eſt: deus⁊ homo intelligatur. Ab initio ab eo cui primum factaeſt promiſſio fidei incipit vt in hͦ pr̄e diſcāt cui pͥmū fctā ēꝑ̄miſſio: qui et quales eſſe debeant: qui volunt in eiuslemine benedici.Mattheꝰ generatiōeꝫ d̓ſcēdēdo īcipit vl̓ cōputat qꝛ huS manitatem

¶ Incipit poſtilla Nicolai de lyra ordīsminorum ſuper Matthęum: Ca Iber generationis ieſu xp̄i. Euāgeliū ẜm MattheuꝫIdiuidit̉ in duas ꝑtes: qꝛ pͦ mō ſtabilit ſubiectū ſuū ſeudeclarat .ſ. xp̄m verū eſſe hominē ⁊ verumdeum. Secundo determinat de redemptione noſtra facta per ipſum que incipit ī medio quarti ca. ibi: Cuꝫ audiſſet ieſus ꝙ Iohannes traditus eſſet. Iterum prima diuiditur in quattuor ẜm ꝙ quadrupliciter declarat chriſtum verum deum ⁊ verum hominem. primo enī declarat hoc teſtimonioeuangelico ⁊ ꝓphetico. ſecundo ex illuſtratione celeſti ⁊ veneratione regali. tertio exp̄dicatiōe iohānis ⁊ teſtificatiōe dei patrꝭ.quarto ex demonis tētatiōe: ⁊ ſanctoꝝ angelorū obſequio ⁊ veneratione. ſecūda incipit ca. ſeq̄nti. tertia tertio: ⁊ quarta quarto. Prima adhuc in duas: qꝛ pͥmo oſtēditveritatē humane nature: eiꝰ genealogiamdeſcribendo. ſecūdo veritatē diuine nature ⁊ modū ſue cōceptionis mirabilē oſtēdēdo. ibi: Chriſti āt generatio. Prīa adhucdiuidit̉ ī tres: qꝛ in deſcribēdo genealogiam xp̄i ꝑmittit quēdā ꝓlogū ſeu p̄fationē.ſecūdo pōit eiuſdē genealogie deſcriptionē. ibi: Abraā. tertio genealogie d̓ſcripte recapitulationē. ibi: Omnes ergo generatiōes.In prima ergo parte intitulat librū ſuū a chriſti generatiōe. dicēs:Liber generationis. qꝛ ſcripſit hebraice vt viſum eſt. modꝰ āt hebreoꝝ ē d̓noīare libros ab eo d̓ qͦ tractat̉ ī prīcipio ſic̄ d̓r liber Gen̄.qꝛ ī pͥncipio tractat̉ de creatiōe mūdi. Sil̓r Mattheꝰ qͥ īcipit euāgeliū a genealogia xp̄i. ideo ab ipſo denomīat ſeu ītitulat ip̄m. Ratio aūt quare īcipit a genealogia chriſti hec fuit: qꝛ iudei negabātieſum nazarenum eſſe verum chriſtum: ⁊ deſcendiſſe a dauid: quiagalileus erat: ẜm quod dicitur Ioh̓is. vij. Nunquid a galilea venit chriſtus. quaſi diceret: non. ideo ſubditur: Nonne ſcriptura dicit: Quia ex ſemine dauid et de bethleem caſtello vbi erat dauidvenit chriſtus: quaſi dicant ſic. ⁊ ideo ex hoc volebant ſalſe cōcludere ꝙ non eſſet vere chriſtus. nec ex ſemine dauid. Hunc ergo errorem volens Mattheꝰ excludere in principio euāgelij ſui oſtēditip̄m a dauid deſcendentē per ipſius genealogiam: oſtendit etiameum in bethleem natum: vt patet in principio ſequentis capituli.Cum natus eſſet ieſus in bethleem iude: licet fuerit in galilea conceptus et nutritus. In deſcribendo autem genealogiam ponit duas patres tanqͣꝫ radices. videlicet dauid ⁊ abraam: quia ad iſtoseſt facta ſpecialiter promiſſio de chriſto. Item quia dauid fuit principalis inter reges: abraam inter patriarchas: chriſtus autem debebat deſcendere ex patriarchis ⁊ regibꝰ. Preponitur autem dauid ipſi abraam: licet ſit poſterior ẜm tempus: propter eminentiamregie dignitatis: et iterum vt conuenientius generationis ordo texatur: quia ſic a radice vltimo nominata inchoat̉. Dicit ergo. Liber generationis. ſupplendum eſt. Hic eſt liber ẜm modum hebreorum: vbi communiter fit talis ſuppletio: vt patet Eſaie. .j. ca. Uiſio Eſaie filij amos. ſubintelligitur. hec eſt: ⁊ eodem modo in pluribus alijs locis. b Generationis .ſ. temporalis: qꝛ generationem chriſti eternam deſcribit iohannes in principio euangelij ſui.c Ieſu chriſti. ieſus nomen eſt ꝑſone: chriſtus nomen nature. Significat enim duplicem naturam in vno ſuppoſito: ſcilicet diuinaꝫ⁊ humanam. d Filij dauid ⁊cͣ. Hoc eſt intelligendum ẜm naturam humanam tm̄. vnde dicit Apl̓us Roma .j. Qui factus eſtei ex ſemine dauid ẜm carnem. e Abraam ⁊cͣ. Hic incipit chriſti genealogiam narrare. ⁊ diuiditur in tres partes ẜꝫ tres quaterdenas quas ponit in iſta genealogia. Prima incipit ab abraam ⁊terminatur in dauid incluſiue. Secūda a dauid excluſiue: ⁊ terminat̉ in iechoniam filiuꝫ ioſie incluſiue. Et tertia incipit a iechoniafilio predicti iechonie incluſiue: vt videbitur. ⁊ terminatur in chriſtum incluſiue. ſecunda pars incipit ibi: Dauid autem. tertia ibi:Et poſt tranſmigrationem babylonis. In prima ergo ꝓcedit ſic:Abraam genuit Iſaac. non facit mentionem de hiſmaele qui fuitfilius abraam: quia per ipſum non deſcendit chriſtus: ſed per iſaac erat promiſſus eius aduentus: ẜm quod ſcribitur Gen̄. xxj.In iſaac vocabitur tibi ſemen. et eadem ratione non fit mētio deEſau. cum ſubditur:Iſaac aūt genuit iacob. quia anteqͣꝫ eſſēt nati. iacob fuit a deodilectus: vt per ipſum deſcenderet chriſtus: vt habetur Malachie.j. Iacob dilexi: Eſau autem odio habui. Conſiderandum igiturꝙ hic deſcribitur genealogia chriſti deſcendendo: quia Mattheus voluit

S

Luct 3.Ioh̓ .1. a

Gela. 21. alPa. 1. bGen̄. 25. 3

Eſa. 53. e

Actꝭ 3. ePsͣ. 71.Lucꝭ .1. gOsͣ 131.Ibid ē. 33.

1. Reg. 7 bPa. 23. a

Hie .23. a

a 5