Ca. INico. de lyraGlo. ordi. Iohannis

it̉ eē cū deo ⁊ n̄ deꝰ.ſ ip̄e filiꝰ erat deꝰ. §ne ⁊I hͦ idē ꝟbū nō eſt nouꝰ ⁊ſꝫ eraapud deū inpͥncipio .i. in pr̄e exiſtēs pͥncipiū oīmcū patre.at vnum cum patre:c § ita ervt oīm principiū creatur.ſua p̄iret eſſentia.⁊ deꝰ erat verbū. Hoc erāt in pͥn­ 6x5. i.omnis creatura viſilis et inuiſibilis: oītoīs cōpago: oīs cōrdia partium.a cipio apud deū. Omnia ꝑ ip̄ꝫ fa cra ſnulla res ſubſiſtens ſine ipſo eſt facta.bcta ſunt: ⁊ ſine ip̄o factū eſt nihil.ſ ⁊ om̄e. a I in tꝑe. b § in ſpūali factoris rōneviuit ⁊ vixit. cſ ⁊ hec vita .i. ſapientia dei.cQd̓ factū ē ī ip̄o vita erat: ⁊ vitā A

Om̄ia ꝑ ip̄. Augꝰ. Nō eſt creatura ꝑ quē oīs creatura facta eſt. Malū nō eſt factū ꝑ ip̄m: nec ip̄m idolū: qꝛ nihil ſunt:nulla ſua natura ſubſiſtūt. An̄ qͥcqͥd mēte ꝯcipit̉ d̓r eſſe: hͦ moqo pctm̄ pōt eſſe. Ea q̄ ſunt ꝑ ip̄m facta ſunt. Ala autē ſūtqͣ a natura ꝓpria nō recedūt .i. q̄ cōcordāt cunctipotētie diuinitatis. h Et ſine ipſo. Origenesita diſtinguit. Et ſine ipſo factū eſt nihil qd̓ factū eſt. Ordo: nihil qd̓ factūeſt: factū eſt ſ. i. Augꝰ. Quod factūeſt erat vita in ip̄o. Ioh̓es Chryſo. ⁊ ſine ipſo factū eſt nihil quod factuꝫ eſt.Hylarius: ſine ipſo fa. ē ni. qd̓ factū ēin ipſo. c Qd̓ factū eſt ⁊cͣ. Augꝰ.Si audis mutabilē creaturā ꝑ filiumfactā: nō tn̄ credas mutabilē eius voluntatē: qꝛ nō ſubito aliqͥd voluit facere: ſed oīa ab eterno fecit. Quod factum eſt tꝑe: trāſit. qd̓ in ſapiētia īmutabili eſt: trāſire nō pōt. Faber enī arcam priꝰ facit in mente: poſt in oꝑe qd̓in mēte eſt viuit cū artifice: qd̓ fit mutatur cum tempore.Fuit homoNico. de lyraſit diſtinctio ꝑſonalis. Et hoc ē qd̓ breuiter tāgit iohānes dicens: Et verbuꝫ erat apud deum. Nulla enī res d̓r ꝓprie eſſeapud ſemetip̄am: ſicut nec aliqͥs eſt in ſeip̄o: vt d̓r. iiij. phyſicoꝝ. ⁊ iō inter ꝟbum ⁊ principiū apud qd̓ eſt verbū .ſ. patreꝫeſt ꝑſonalis diſtinctio. Nō enī verbū ꝓcedit a patre ꝑ actionē tranſeuntē extra: ſed manētē intra. ⁊ iō ꝟbum manet intraillud cuiꝰ eſt ꝟbum: tn̄ ab eo diſtinctū: q̄ diſtinctio ꝑſonaliseſt: vt ptꝫ per p̄dicta. a Et deꝰ. Hic ꝯn̄r ꝓbat patris ⁊ filij ꝯſubſtantialitatē. verbū enī diuinū eſt qͥd ſubſiſtēs in naturā diuīa: vt p̄dictū eſt. natura autē diuīa nō eſt multiplicabilis: qꝛ nullo mō pōt eſſe niſi vna ⁊ ſimpliciſſima. ⁊ iō oportet ꝙ verbū ⁊ principiū a qͦ eſt verbum ſint idē penitꝰ in natura: qͣꝫuis diſtinguat̉ vt p̄dictū eſt in ꝑſona. ⁊ hoc eſt qd̓ dicitIohānes: Et deꝰ erat verbū. ita ꝙ li deus ponat̉ a parte p̄dicati. dicēdo ſic: ꝟbum eſt deꝰ. Nomīa enī ⁊ verba trāſpoſitaidem ſignificāt. q. d. Iohānes: qͣꝫuis ꝟbum ſit apud deū: nōtn̄ eſt aliqͥd extranee nature: ſicut eſt ꝟbum noſtrū: ſed ē nature diuīe q̄ indiuiſibilis eſt. ideo ē eadē oīno in ipſo ⁊ in patre. b Hoc erat in principio. Hic ꝯn̄r declarat̉ quartū .ſ.coeternitas patris ⁊ filij. Ꝙ enī ꝓcedens ſit poſterius duratione eo a qͦ ꝓcedit: hoc ꝯtingit multipliciter. Uno mō qꝛ ꝓducens nō habet a pͥncipio ſue duratiōis potentiā ꝓductiuāꝑfectā: ſicut hō a pͥncipio puericie nō habꝫ potentiā generādi ꝑfectā. ⁊ ideo eiꝰ filiꝰ neceſſario poſterior ē duratiōe. Aliomodo ꝯtingit ꝓpter modū ꝓducēdi: qꝛ qn̄ aliqͥd ꝓducit̉ ꝑmotū: qͥ motus eſt in tꝑe: oportet ꝙ ꝓductū ſit poſteriꝰ ꝓducente duratione: qꝛ ꝓductū pͥmo hꝫ eſſe in illo inſtāti in quoterminat̉ ille motꝰ. Tertio modo ꝯtingit hoc qn̄ aliqͥd ꝓducitur libere ⁊ nō de neceſſitate nature: qꝛ tale agens pōt expectare ad ꝓducendū ſuū effectū: ſicut creature ꝓducunt̉ a deocuius potentia eſt ꝑfectiſſima: ⁊ ſine trāſmutatiōe ⁊ motu: tn̄nō ſunt ei coeterne: qꝛ ⁊ ſi ab ęterno potuit ꝓducere creaturam: vt dicūt aliqͥ: tn̄ noluit. Nullo autē iſtoꝝ modoꝝ p̄t poni in diuinis: ꝙ filiꝰ ſiue verbū qd̓ eſt idē: vt ptꝫ ꝑ predicta:ſit poſterior patre: qꝛ in diuinis nulla pōt eſſe potētia ꝓductiua imꝑfecta: vt de ſe ptꝫ: nec verbū in diuinis ꝓcedit ꝑ mutationē ⁊ motum: qꝛ in diuinis nō hn̄t locū: ẜm ꝙ dicit beatus Iacobꝰ. Apud quē nō eſt trāſmutatio nec viciſſitudinisobumbratio. Itē filiꝰ ꝓcedit a patre de neceſſitate nature: qꝛdeꝰ neceſſario intelligit ſe: ⁊ ſic relinquit̉ ꝙ filiꝰ ſit equal̓ patri in duratiōe: ⁊ hoc eſt qd̓ breuiter dicit beatꝰ Ioh̓es: Hocerat in pͥncipio apud deū. hoc .ſ. verbū de quo locutꝰ fuerat:erat apud deū a pͥncipio eternitatis. ⁊ ſic ptꝫ qͣrtum quod deverbo dei fuerat. sͣ. poſitū. cOīa ꝑ ip̄m. Poſtqͣꝫ euāgeliſta declarauit ipſiꝰ verbi eſſe ſeu generari: hic ꝯn̄r declarat ſuum agere ſeu oꝑari. ⁊ diuidit̉ ī duas: qꝛ pͥmo declarat hͦ qͣꝫtūad oēs creaturas in generali. ſcd̓o qͣꝫtū ad hoīes in ſpeciali.ibi: Et vita erat lux hoīm. Prima in duas. qꝛ primo declaratpoſitū qͣꝫtū ad ꝓducēdi actū. ſcd̓o qͣꝫtum ad ꝓducēdi modū. ibi: Qd̓ factū eſt. In prīa parte on̄dit ꝙ actus ꝓducendiip̄iꝰ ꝟbi ſe extēdit ad oēm creaturā ī generali: qꝛ creature ꝓducūt̉ a deo ſic̄ artificiata ꝑ artificē̓: Sap̄. vij. Oīm eſt enī artifex ⁊cͣ. cū deꝰ ſit agēs ꝑ ītellectū. qd̓ autē ꝓducit̉ ꝑ artē ſeuintellectū

ītellectū ꝓducit̉ ꝑ ꝯceptū artꝭ ſeu ītellectꝰ. ſic̄ domꝰ in re ex traꝓducit̉ a domo q̄ eſt in aīa. vij. metaphyſice. Verbū an̄t in diuinis idē eſt qd̓ ꝯceptꝰ intellectꝰ diuini: vt. sͣ. dictū eſt. gͦ om̄iaꝑ ip̄m ꝓducta ſunt. ⁊ hoc ē qd̓ dicit Ioh̓es: Oīa ꝑ ip̄m factaſunt. Et qꝛ poſſet aliqͥs credere ꝙ hoc ſignū oīa diſtribueret ſolum ꝓ creaturꝭ corꝑalibꝰ: eo ꝙ in pͥncipio Gen̄. vbi agit de pͥma reꝝ ꝓductione: nō fit mētio niſi de corꝑalibuscreaturꝭ. iō ad hoc excludēdū addit̉:Et ſine ip̄o factū eſt nihil: qꝛ etiā ſpūales creature ſunt a deo ſic̄ ab efficiente. Cōſideranduꝫ tn̄ ꝙ manicheꝰ dixitnihil hic teneri affirmatiue: ⁊ per hocẜm ip̄m intelligunt̉ creature corporales: q̄ paruꝫ hn̄t de entitate: ⁊ ꝓpter hͦſignificant̉ hoc noīe nihil: eo mō loquendi qͦ dicit ph̓s. ij. phyſicoꝝ: ꝙ illud qd̓ eſt modicū nihil reputat̉. Siigit̉ exponit manicheꝰ dicens: Et ſineipſo factū eſt nihil .i. ſine verbo factaeſt corꝑalis creatura: qꝛ dicit ip̄am eēfactā a prīcipio malo. Poſuit eī duoprincipia. vnū ſimpl̓r bonū. aliud ſimpliciter malū: ⁊ ab iſto dixit corꝑalē creaturā ꝓcedere: ſꝫ iſtudptꝫ eſſe falſum: qꝛ ens ⁊ bonū ꝯuertunt̉. ⁊ iō qͣꝫtū hꝫ corꝑaliscreatura de entitate: tantū de bonitate: ⁊ ꝑ ꝯn̄s a pͥncipio bono ꝓcedit. hoc etiā ptꝫ ex ordine reꝝ ⁊ cōnexione eaꝝ: qꝛ vniuerſi corruptibiles creaturas ⁊ incorruptibiles videmꝰ ad inuicē cōnecti ⁊ ī vnū ordinari. ⁊ iō ꝯcedēdū eſt eas ab vno pͥncipio ꝓduci: ⁊ ī vnū finē reduci. ꝓpter qd̓ ph̓s. .xij. metaphyſice: ex cōnexione vniuerſi ꝓbat vnitatē pͥmi pͥncipij dicēs: Entia nolūt male diſponi: nec bona pluralitas pͥncipatuū. vnusgͦ princeps. Pluribꝰ etiā alijs modis error manichei poſſet īpugnari: ſed omitto ꝓpter ꝓlixitatē vitādā: ⁊ diffuſiꝰ hꝫ tractari. ij. ſnīaꝝ. Alij aūt dixerunt ꝙ ꝑ nihil intelligit̉ diabolꝰ:quē dicūt eſſe ſine verbo factū. Sed hoc ptꝫ eē falſum. qꝛ diabolus nō ē natura malꝰ. ſi enī malū eēt integrū: ſeip̄m deſtrueret. ⁊ iō natura ipſiꝰ bona ē. ⁊ iō facta ē a ꝟbo a qͦ oīa bona ꝓcedūt. Et iō exponēdū eſt li nihil ſicut expoſitū eſt. sͣ. d. Qd̓factū eſt in ip̄o. Oſtenſo ꝙ verbū ſit cā ꝓductiua reꝝ: hic ꝯn̄ton̄ditur ꝑ quē modū ſit cā eaꝝ. Ad cuiꝰ intellectū ſcienduꝫ ꝙẜm ph̓m. ij. de aīa: qͣttuor ſunt gradus vite ſeu viuentiū: vegegetatiuū: ſenſitiuū: motiuū ẜm locū: ⁊ intellectiuū. Et int̓ iſtoſgradus intellectiuū tenet ſummū locū. ⁊ ideo ea q̄ ſunt in aliqͦẜm modū intelligibilē ſunt in eo ẜm modū vitalē. Creature ātp̄exiſtunt in ꝟbo ſicut in ꝯceptū artꝭ vel intellectꝰ: vt ptꝫ ex p̄dictis: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſunt in eo ꝑ modū vite intellectiue: qꝛ intelligere verbi eſt ſuū eſſe: ⁊ ſuū viuere: ⁊ hoc ē qd̓ d̓r: Quod factū ēin ipſo vita erat: qꝛ qd̓ factū ē in re extra priꝰ erat in verbo perideam: q̄ idē eſt qd̓ eſſentia diuīa ⁊ vita. Et ſic ptꝫ modus perquē creature ꝓcedūt a ꝟbo: videlicꝫ ſic̄ artificiata ab artificevel ab arte. ꝓpter qd̓ dic̄ Boetiꝰ. iij. de ꝯſolatiōe. Tu cūcta ſuperno ducꝭ ab exēplo pulchrū pulcherrimꝰ ipſe: Mundū mētegerens: ſil̓iqꝫ imagine formās. Alio mō exponit̉ hͦ inqͣꝫtū creature p̄exiſtūt ī voluntate verbi. Ad cuiꝰ intellectū ſcienduꝫ ꝙẜm ph̓m .j. de aīa: illa dicunt̉ viuētia q̄ mouēt ſeipſa. hͦ aūt maxime cōpetit voluntati q̄ mouet alias potētias ad agēdū. ⁊ iōea q̄ ſunt ī voluntate verbi dicunt̉ vita ī ipſo. Sic aūt ē de creaturis inqͣꝫtū dependent a voluntate dei: ⁊ ſic exponitur illud:Qd̓ factū ē in ipſo vita erat: qꝛ iſte creature anteqͣꝫ fierēt: erātin volūtate ꝟbi ad ꝓducēdū eas vl̓ nō ꝓducēdū: ⁊ ſic ptꝫ modus ꝑ quē ē cā ꝓductiua creaturaꝝ: qꝛ ꝓducit eas oīo libere: ꝑ quod excludit̉ error aliquoꝝ ph̓oꝝ dicentiū ip̄m deumeas de neceſſitate ꝓducere. qd̓ ptꝫ falſuꝫ: qꝛ voluntas nō vultaliqͥd de neceſſitate niſi illud bonū ad qd̓ hꝫ neceſſariā habitudinē. Voluntas aūt diuīa cū ſit infinita nō hꝫ neceſſariā habitudinē niſi ad bonū infinitū: ⁊ nihil vult de neceſſitate niſi bonū ꝓpriū: ⁊ iō nullā creaturā vult de neceſſitate: ſed tm̄ cōtingenter ⁊ libere: ⁊ ſic eā ꝓducit. filiꝰ autē ſiue ꝟbū in dīnis aliter ꝓcedit a pr̄e .ſ. naturali neceſſitate. e Et vita erat luxhoīm. Oſtenſo qͣlit̓ verbuꝫ ſe hꝫ ad oēs creaturas in generali:hic ꝯn̄r on̄dit̉ qualit̓ ſe habet ad hoīes in ſpeciali. Ad cuiꝰ intellectū ſciēdū ꝙ aīalia q̄ ſunt infra hoīes hn̄t aliqͣlē reꝝ ſenſibiliū cognitionē: ſic̄ aſinꝰ cognoſcit ſtabulū ſuū ⁊ pabulum: etdn̄m ꝓpriū. ⁊ de ſil̓ibꝰ ē ſil̓e iudiciū: ſꝫ ſola creatura ītellectual̓pōt attingere ad cogͦſcēdū ip̄m deū. Eo enim ip̄o ꝙ facta ē adimaginē dei: eſt capax ipſiꝰ ꝑ cognitionē ⁊ amorē vt dicit Augꝰ. xiiij. de trinitate. verūtn̄ cognitiotamor pn̄t dupl̓r accipi. Uno mō

B

26. q. 5. ca.epiſcopt̉ infine.

O 4