Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.Proemium in Marcū

§ diuinitate.vobiſcū ſum omnibus diebus:I cum finitis laboribus mecū regnabitis.vſqꝫ ad cōſummationē ſęculi. aFinit euangelium ẜm Mattheum.

Mat. Ecce ie. oc. e. di. Auete. Ille aūt ac. ⁊ te. pe. e. Sic colligimus et angelorū allocutionē bis eas habuiſſe veniētes ad monumentū: ⁊ ipſius dn̄i ſemel: qn̄ maria hortulanuꝫ putauit: etnūc cū eis iteꝝ occurrit: vt eas ipſa repetitio firmaret. Venitergo maria magdalene nūciās diſcipulis: ⁊ alie q̄ cum ea erāt.quas Lucas cōmemorat. Plures qͣdem fuerūt apparitiōes qd̓ īnuit paue lus. dicēs: Uiſus eſt iacobo: viſus eſtplus qͣꝫ qͥngētis fratribꝰ ſimul: ſꝫ decē legimꝰ in euangelijs. Quinqͥes inip̄o reſurrectiōis die. Primo apparuit marie magdalene flēti ad monumētū. Poſtea eidē ⁊ alij marie egredientibus nunciare apl̓is. Tertio ſimoni.Quarto cleophe ⁊ ſocio eiꝰ. Quītoreuerſis illis ⁊ narrātibꝰ quō cognouerūt eū in fractiōe panis. apparuit ianuis clauſis vbi Thomas aberat. Sexto poſt dies octo qn̄ cū eis erat Thomaſ. Septimo piſcantibus ad mare tiberiadis. Octauo in mōte galilee qui nō lōge erat ab hieruſalē. Nono recūbentibꝰ illis vndecim die quo aſcendit. Decimo viderūt eū iā nō in terra poſitum: ſed eleuatū in aera: celos petentē. dicēte eis angelo: Sicveniet quēadmodū vidiſtis eū euntē in celū.☞ IncipitNico. de lyrado in ſacramēto euchariſtie vbi eſt totꝰ chriſtus: vt ptꝫ ex p̄dictis ca. xxvj. a Uſqꝫ ad cōſummationē ſeculi. Ex quo patꝫꝙ fides catholica nō deficiet vſqꝫ ad finē mūdi: qͣꝫtūcūqꝫ triulationibꝰ agitet̉. Aduertēdū etiā ꝙ licet deꝰ nō aſſiſtat continue doctoribꝰ eccl̓ie ꝑ oꝑationē miraculoꝝ: qꝛ nō eſt neceſſecū fides catholica ſit ſufficiēter ꝯfirmata ꝑ miracl̓a facta in pͥmitiua eccl̓ia. tn̄ aliqn̄ hoc mō aſſiſtit eccl̓ie faciēdo miracl̓a aliqua ad cōſolationē fideliū. aſſiſtit etiam eccl̓ie ſemꝑ ip̄am dirizēdo ꝑ occultos inſtīctꝰ ſpūſſctī: vt ſic nō d̓ficiat fides PetriAd laudē ⁊ gl̓iaꝫ dn̄i nr̄i ieſu xp̄i: cui eſt honor ⁊ gl̓ia in ſeculaMMoraliter. Aeſꝑe aūt ſab. Sequit: ar. Et ecceſeculorum Amen. Ca. XXVIIIterremotus ⁊cͣ. Beda. Ꝙ terremotꝰ reſurgēte dn̄o: ſicut ⁊ ip̄omoriēte in cruce factꝰ eſt magnꝰ. ſignificat terrena prius cordaꝑ fidem paſſionis ac reſurrectiōis eius ad penitētiā cōcutiendo ſalubri pauore cōmota. hf AAngelꝰ enī dn̄i deſcēdit decelo. Angelus iſte ſignificat bonū prelatū. de quo dicit̉ Malach̓. ij. Angelꝰ dn̄i exercituū eſt qͥ deſcēdit de altitudīe ꝯtem.platiōis diuīe. ꝓpter reuelationē neceſſitatꝭ fraterne. ct. Etreuoluit lapidē. impedimētū tollēs accedēdi ad xp̄i monumētum: qꝛ monet mentes ſubditorum ad cōſiderationē mortꝭ xp̄iꝑ cōpaſſionem et reſurrectionis eius per celeſtiū amorē.d y Aſpectus eius ſicut fulgur. nam obſtinatos terret.e Et veſtimentum eius ſicut nix. quia penitentes demulcet.in ſignum huius ſubditur: fr. Pre timore autē eius exterriti ſunt cuſtodes ⁊ mulieribus dixit: Nolite timere vos. Uenite et videte locū ⁊cͣ. per diligentē meditationē predictoꝝ.Et cito euntes .i. alios inducentes ad ſimile bonū.mx Precedet vos in galileā ⁊cͣ. que trāſmigratio interp̄tat̉qꝛ chriſtus trāſmigrās ad celeſtia p̄ceſſit ad p̄parandū electisſuis loca. F. Ibi eū videbitis. facie ad facie in gl̓ia.rEt ecce ie. occur. illis. Ra. Per hoc on̄dit oībꝰ iter virtutū inchoantibꝰ vt ad ſalutē ꝑpetuā ꝑuenire queāt adiuuādoſe occurrere. Mecuniā copioſā dederūt mili. dicētes. Hylariꝰ. Emit̉ ergo reſurrectiōis ſilētiū ⁊ furti mēdaciū argēto:qꝛ honore ſeculi qͥ in pecunia eſt ⁊ cupiditate chriſti gl̓ia denegat̉. Itē iſtis iudeis ſil̓es ſūt qͥ cū magnis ſūptibꝰ ⁊ laboribꝰconant̉ ad ſubuerſionē veritatꝭ in ſpeculabilibꝰ vl̓ agibilibuscuiuſmodi ſūt aduocati doloſi ⁊ doctoreſ gl̓ioſi: ⁊ illi qͥ eos adhoc inducūt. b Undecī diſci. abierūt ī ga. in mō. ⁊cͣ. Rab̓.In mōte qͥdē apparuit eis dn̄s vt ſignificaret ꝙ corpus qd̓ decōmuni generis humani terra naſcendo ſuſceperat: iā ſuꝑ omnia terrena ſubleuabat: ⁊ vt admoneret fideles ſi illic celſitudinem reſurrectionis eius cupiūt videre. hic ab infimis voluptātibus ſtudēt ad ſuꝑna deſideria trāſire. iEuntes ergo docēte oēs gētes bapticātes ⁊cͣ. ex hoc ptꝫ ꝙ predicatoreseuāgelij debēt oībꝰ magnis ⁊ paruis ſine acceptiōe p̄dicare etminiſtrare ſacramēta: ẜm gr̄am ⁊ ptātē īmediate a dn̄o vl̓ perminiſtros ſuos ſibi datā: quibus ꝓmittitur aſſiſtentia dn̄i. cūdicitur: Et ecce vobiſcū ſum ⁊cͣ. ſcꝫ dirigēdo ſermonē ad ſalutem audientiū et meritū veſtrū. Explicit poſtilla Nicolai de lyra ſuꝑ Mattheum.

Incipit Proemiū Nicolai de lyra ī euāge. Marci.Icies leonis a dextrꝭ ip̄oꝝ qͣttuor: Ezech̓ .j. ẜm qd̓dictū fuit in pͥncipio euāgelij ẜm Mattheū ꝑ qͣttuor facies qͣs vidit Ezechiel ꝓpheta in aīali vno: deſignāt̉ quattuor euāgeliſte ſeu qͣttuor euangelia abeis ſcripta de dn̄o nr̄o ieſu xp̄o. ⁊ ſic̄ infacie hoīs deſignat̉ euangeliū Matth̓.ſic in facie leōis deſignatur euāgeliumMarci. de quo dicit verbū ꝓpoſituꝫ:Facies leonis ⁊cͣ. In quo quidē ꝟbocirca Marci euāgeliū poſſumꝰ quattuor notare: videlicet ꝓcedēdi modū. cūdicit̉: Facies. ſpeciale ſubiectū. cū dicitur: leonis. ordinē vel ſitū. cum d̓r: a dextris ipſiꝰ cū alijs certū numeꝝ. cū dicitur: ipſoꝝ quattuor. Circa primumꝯſiderandū ꝙ licet facies ſit breuis ꝑs corꝑis: tn̄ in ea cōtinētur oēs ſenſus videlicet viſus auditꝰ ⁊c̄. ſic in euāgelio Marci licet ſit breue reſpectu alioꝝ: tn̄ in eo breuit̓ cōtinent̉ ſentētie alioꝝ triū euāgelioꝝ: ẜm qd̓ dicit Grego. ſuꝑ Ezech̓. Si q̄ras qͥd Marcꝰ de incarnatione dn̄i ſenſerit. hoc nimirum qd̓Mattheꝰ Lucas ⁊ Iohānes. ⁊ ideo talis modꝰ ꝓcedēdi in qͦſub quodā cōpēdio continēt̉ alioꝝ ſnīe cōpetent ꝑ faciē deſignāt̉: de qͦ pōt accipi illud qd̓ d̓r Heſter xv. Facies tua plenagratiarum: qꝛ modus ꝓcedēdi ipſiꝰ ſancti Marci euāgeliſte:licet ſit breuis vt dictū eſt: tn̄ plenꝰ eſt ſnīaꝝ gratioſaꝝ: ⁊ ſicpatet primū. Circa ẜm cōſiderandū ꝙ licet Marcꝰ de oībꝰxp̄i factꝭ ſcribat. ſicut ⁊ alij: tn̄ ſpecialit̓ ꝟſat̉ ⁊ īmorat̉ circa reſurrectionē ⁊ regnū xp̄i qd̓ aſſecutꝰ eſt xp̄s in ſua bn̄dicta reſurrectiōe: ẜm qd̓ dixit apl̓is īmediate poſt reſurrectionē ſuāMat. vl. Data eſt mihi oīs ptās in celo ⁊ in terra. qd̓ quideꝫregnū ꝑ leonē cōuenient̓ deſignat̉: qͥ eſt rex aīalium: vt dicitIſidorꝰ libro Ethimol̓. xij. ⁊ iō ſpeciale ſubiectū: circa qd̓ ſpecialiter immorat̉: Marci euāgeliū deſignat̉ in noīe leonis: ⁊hoc ꝓpter tria q̄ in reſurrectiōe xp̄i reꝑiunt̉ ⁊ ꝓprietatibꝰ leonis aſſimilant̉. primū eſt reſurrectiōis efficiēs pͥncipiū qd̓ inalijs hominibꝰ eſt extrinſecū: ſꝫ in xp̄o fuit intrinſecū: ẜm qd̓ipſe dicit Ioh̓. x. Poteſtatē habeo ponēdi animā meā: ⁊ poteſtatē habeo iteꝝ ſumēdi eā: qꝛ ꝓpria virtute reſurrexit: ⁊ ſimile huiꝰ in porietate leonis reperit̉. dormit enī ocul̓ apertꝭẜm qd̓ dicit Iſid̓. vbi. sͣ. Licet aūt caro xp̄i in ſepulchro dormierit ꝑ verā mortē ⁊ aīe ſeparationē: tn̄ diuinitas vtriqꝫ ꝯiūcta vigilabat: ẜm qd̓ dicit̉ Canti. v. Ego dormio ⁊ cor meū vigilat. ⁊ virtute huiꝰ deitatis ſic vigilātꝭ ſurrexit a ſomno mortis. vn̄ p̄t exponi de eo qd̓ dicit̉ Hiere. iiij. Aſcēdit leo de cubili ſuo: qꝛ xp̄s qͥ eſt leo de tribu iuda de ſepulchro aſcēdit virtute ꝓpria. ſcd̓o aſſimilat̉ leoni ꝓpter tp̄s ⁊ modū: qꝛ reſurrectio xp̄i facta eſt poſt triduuꝫ: qd̓ tn̄ accipit̉ ꝑ ſynecdochen:ita ſimilit̓ leo natꝰ de nouo tribꝰ diebꝰ dicit̉ dormire ẜm Iſido. vbi. sͣ. ⁊ poſtea fremitu ⁊ rugitu patris excitat̉: ſic xp̄s pꝰtriduū dormitiōis in ſepulchro virtute dei patris fuit excitatꝰ a mortis ſomno: ẜm qd̓ dicit̉ Act̉. iij. Hunc deꝰ ſuſcitauit amortuis ⁊cͣ. ⁊ ideo de hͦ pōt exponi illud Gen̄. xlix. Catulꝰ leonis iuda. ⁊ ſubdit̉: Requieſcēs accubuiſti vt leo .ſ. ī ſepl̓chro⁊ ſubdit̉: Quis ſuſcitabit eū .ſ. de ſomno mortiſ poſt triduū?ad qd̓ pōt rn̄deri: deus pater: vt patet ex p̄dictis. Nec iſtd̓ dictū ꝯtrariat̉ ei qd̓ p̄miſſū ē .ſ. ꝙ xp̄s reſurrexit virtute ꝓpria:qꝛ vna ⁊ eadē ſimplicit̓ eſt ptās patris ⁊ filij. tertio aſſimilat̉reſurrectio leōi ꝓpt̓ aſſecutū imperiū: qꝛ licet xp̄s ante reſurrectionē ſuā humilis ⁊ abiectus apparuerit: tn̄ in reſurrectione dominiū obtinuit: ẜm qd̓ dicit Apl̓us ad Phil̓. ij. Humiliauit ſemetip̄m factꝰ obediēs vſqꝫ ad mortē: mortē aūt crucꝭ.Propter qd̓ ⁊ deꝰ exaltauit illū ⁊ donauit illi nomē qd̓ eſt ſuꝑ omne nomen: vt in nomine ieſu omne genu flectat̉ celeſtiūterreſtriū ⁊ infernoꝝ ⁊cͣ. ⁊ in leone inuenit̉ huiuſmodi ſimilitudo inqͣꝫtū eſt rex animaliū: vt predictū eſt: ⁊ ideo nomē leonis dicit̉ a leon grece quod ſignat regē latine. ⁊ de hoc dicit̉Apocal̓. v. Ecce vicit leo de tribu iuda: qꝛ ꝑ ſuā bn̄dictā paſſionē ⁊ reſurrectionē ſubiecit ſibi omnē creaturā: ⁊ ſic patet ſecundū. Tertio in verbo p̄aſſumpto notat̉ huius euāgelij ſitꝰvel ordo. cum dicit̉: A dextris. In illa enī viſione imaginaria Ezechieli ꝓphete oſtenſa ſic apparebat animal hn̄s quattuor facies: ꝙ facies hominis erat in directo aſpectu ꝓphete.facies aūt leonis in dextera parte: ⁊ bouis in ſiniſtra: ⁊ ideoſicut euangelium Matthei quod deſignat̉ per faciē hoīs ponitur primū: ita euāgeliū Marci rationabiliter ponit̉ ſecundum: quia dextera pars prior eſt ſiniſtra: ⁊ de hoc pōt exponiqd̓ dicit̉ Deut̓. xxxiij. In dextera eiꝰ ignea lexex euāgelicaa marco

S

Lu. 24. b

Ioh̓ .20. e

Ibi. c.

Lu. 24. bIoh̓. 21. dIbi .ſ.Ibi. 20. f

Ibid̓ 21. aMat. 16. a

Actꝭ. i. b

n 4