Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.Matthei Ca. IIINico. de lyra

a § puniat quiſqꝫ mala prioris vite: qꝛ apprqͣinquabit ſalus quā ꝑdidimus: et facu§operendi vnde cecidimus.a dee: ⁊ dicēs: Pęnitentiaꝫ agi­ aa § hac ꝓmiſſiōe erigūt̉ animi: regnū dei intraos eſt.b te appropinquabit enī regnū cę ꝑa I ſic p̄dicauit: ſic enī ꝓph̓a de eo p̄dixit.loꝝ. Hic eſt enī de quo dictū ē ꝑ cp̄co verbi: verbū p̄cedit.ceſiā ꝓph̓aꝫ dicētē: Uox clamā da ſ qꝛ ſolatiū redēptiōis nūciat iudee iā deſerteb F praua abijcite oꝑa: recta facite. F nō ꝓ terrenis ſeruientes. c § fides eſt via quā verbumad cor aſcendittis in dēſerto pa̓rate viāꝫ dn̄i: rea §id ē mores in meliꝰ mutate: et ſic fient ſemrecte. F bene viuēdo. b §ſtrictas ſꝫ mūdasfctas facite ſemitas eiꝰ. Ip̄e aūt exnō de lana: qꝛ hoc auſteritatꝭ indictuꝫ eſt: illuxurie mollicies.iohānes hēbāt veſtimētū de pil̓a § zona eſt corꝑalis continentia.camelorū: et c̨onā pelliceā circaFlūbi: voluptas pctī: qꝛ peccatū in voluptat.fit. I vbi magis regnat luxuria. b F nō ſtudioarata. ſicutcōuereremite.lumbos ſuos. Eſcā autem eius faa Fmunita animalia. b § de trūcꝭ vl̓ d̓ herbis.erat locuſtę ⁊ mel ſilueſtre. Tūc ſ.a § ꝓpter nouitatē p̄dicatiōis: ⁊ aſꝑitatē veſtitus et cibi.exibat ad eū hieroſolyma ⁊ om­ inis iudea: ⁊ oīs regio circa iora ſ baptiſmo p̄currenre nō pctā dimittēte.hͨdanē: r⁊ baptizabātur ab eo in ki iordane cōfitentes peccata ſua. 1k Uidens autem multos phari / my§ nō cōfitētes pctā ſua.ſeorum et ſaduceorum venien­ ntes ad baptiſmuꝫ ſuū dixit eis:

a Penitentiā. Hoc preco nūciat qd̓ poſt ꝑ ſe ipſa veritas. Penitentia p̄cedit ſequitur ꝓmiſſio regni: qui vere penitet punit in ſepreteritos errores: deinde erigit animū ad celeſte regnū. Si gratis in baptiſmo fit remiſſio: cur predicat̉ penitentia? Sed triplexeſt modus penitentie. Primus errores ⁊ omnia mala ante baptiſmum abrenunciare ⁊ ꝯdemnare: quod neceſſe eſt ad chriſtum venturis. Secunduspoſt baptiſmū lapſos per penitentiā renouari. Tertius: quo ſācti quotidie a talibꝰpurgātur pctīs ſine quibꝰ vita nō agitur.Penitere eſt ante acta deflere ⁊ deflenda nō cōmittere. Penitentibꝰ regnū celorū adeſſe dicit̉: nō terrena vt in veteri lege: ⁊ hoc per obedientiam chriſti: Et hocregnū celoꝝ primus iohānes predicauit.Penitentiā agi. Prima virtus eſt ꝑ penitentiā perimere veterem hominē ⁊ vitiaodire. quod qui nō facit: non modo virtuetes non cōprehendit: ſed nec etiā ſuppliciafugit. Penitentie virtus timore cōcipit̉ qͥeſt initiū ſapientie. Penitentia a puniēdoqua quiſqꝫ punit qd̓ illicite cōmiſit. Penitentiā agere eſt dignos fructꝰ penitētiefacere. Regnū celoꝝ .i. xp̄s ꝑ quem ſctī regnant in celeſtibus. Ul̓ euāgeliū qͦ inuitatad regnū. b. Appropinquabit enī re. c.Niſi appropinquaret nemo redire poſſet:qꝛ infirmi ⁊ ceci via que eſt chriſtus carebāt: quā parans iohānes penitentiā anteponit. c Uox clamātis. Iohānis voxchriſtus verbū qui clamat in iohāne: nullū verbum ſine voce auditur: nec vox ſineintelligentia verbi valet. Uox viā verbo preparat vt recipiat̉. vnde: Paraui lucernā chriſto meo. d. In deſerto. Forma penitentibus: locus ꝯuerſationis: nōfrequentia hominū: ſed deſertū: veſtitinon mollis ad fluxum: ſed aſper: victꝰ tenuis ⁊ inuſitatus. Typice deſertū ſignificat ſanctoꝝ vitā a mūdi illecebris ſegregatā. e Uiā dn̄i. Uia domini ad cor dirigit̉ cū ſermo eius diligenter audit̉.f. Ipſe aūt ⁊cͣ. Qui penitentiam p̄dicathabitū penitentie pretendit. In eo vilitasveſtis et cibi laudat̉: quorū vſus in diuite arguitur. Ipſe aūt iohannes in ſemetipſo erudit penitentes et formam vite exhibet in deſerto habitans: de locuſtis viuens: pilis cameli veſtiēs. Seruus deinon debet habere veſtimentū ad decoremvel ad delectationem: ſed tm̄ ad tegendaꝫnuditatem: Inde iohannes pilis veſtiebatur. Moraliter. In veſte iohannis monemur vt aſperis vtanur ad refrenationem carnis. In cibo vt nōarte paratis: ſed naturalibus cibis vtamur. Moraliter. Habitꝰet victus conuerſationem indicant. Aſperis veſtitur: quia vitianō palpauit ſed aſpera increpatione redarguit ſic: Genimina viperarum ⁊cͣ. Tona pellicea circa lumbos: quia carnem ſuam crucifixit cum vitijs et concu. Mel et locuſtas edit: quia predicatio eiusturbis dulcis ſapuit dum chriſtus putatur. Sed cito decidit: quianon chriſtus ſed eius preco eſſe apparuit. In melle dulcedo. In locuſta alacer volatus ſed cito deciduus.Tūc exibat ad eum hieroſolyma ⁊ omnis iudea. Quia niſi qͥsa malis exeat nō abluitur. vnde aꝑte ſequitur: Baptizabantur abeo in iordane confitē. peccata ſua. qui deſcenſio interpretat̉: qꝛ deſuperbia veteris hominis ad humilitatem confeſſionis ⁊ emēdationis deſcendebant. Iam tunc enim baptizandis exemplū dabat̉confitendi peccata et promittendi meliora.h. In iordane confitentes peccata ſua. Quia in eo figura baptiſmi preceſſit: et ex nomine deſcenſū de ſuperbia exigit: quod cōgruit baptizatis. i Cōfitētes. Cōfeſſio pctōꝝ ꝯſciētie eſt teſtimoniūtimētꝭ deū. Qui eī timet iudiciū dei: pctā n̄ erubeſcit ꝯfiteri. Perfectꝰ timor ſoluit oēꝫ pudorē. Cōfeſſio pctī pudorē hꝫ: ⁊ ip̄a erubeſcētia ē grauis pena. Ideoqꝫ iubemur ꝯfiteri pctā vt erubeſcētiaꝫpatiamur ꝓ pena. Nā hocip̄m ꝑs eſt diuini iudicij. k Multospha. ⁊cͣ. Hi ſūt ex hereticꝭ iudeoꝝ: qꝛ phariſci obẜuationū ⁊ traditionū p̄ferūt iuſticiā. vn̄ ⁊ phariſei .i. diuiſi a ppl̓o ꝑ pͥuatā iuſticiādicuntur. Saducei: id eſt iuſti. vendicāt enim ſibi qd̓ non ſunt. hiG negant re

a Penitētiā agite. iſta erat debita diſpoſitio ad īchoatione noue vite q̄ ꝑ xp̄m erat dāda. ⁊ ideo d̓r: b Approꝑinquabit eī regnū celoꝝ. alij aūt ꝓphete ꝓmittebāt boatꝑalia obſeruātibꝰ legē: iſte aūt celeſtia: quia erat p̄curſorxp̄i ꝑ quē facta eſt ꝟitas ⁊ gr̄a ⁊ aꝑta eſt celeſtis porta: ⁊ad hoc ꝯfirmādū inducit̉ Eſaie teſtimoniū: Eſa. xl. dicēs illis:c Hic eſt emī .ſ. iohānes de qͦ ſcriptū eſt: d. Uox clamātis in deſerto ⁊cͣ. qꝛ iohānes fuit ille de quopredictū fuerat ꝙ ꝑ vocē predicationis debebat clamare ī deſerto iudee: ꝓpter preparationē ppl̓i ī aduentu ipſius xp̄i. ad hoc enī ordīata erat p̄dicatio iohānis vt ꝑ ſuaꝫp̄dicationē ppl̓m cōgregaret: ⁊ populo cōgregato xp̄i aduētū denūciaret. e Ip̄e aūt iohānes. Hicoſtendit̉ idoneītas iohānis ad teſtificandū de xp̄o ex ſctītate vite: hͦaūt oſtēdit̉ ex vilitate veſtitꝰ. Ip̄eaūt iohānes ⁊cͣ. ⁊ ex auſteritate victus. cū dicit: f Eſca aūt eiꝰ locuſte. que ſunt parua animalia volitātia ꝑ modū ſaltꝰ: ⁊ reperiunt̉ īdeſerto iudee̓ et frixa cū oleo ſūt cibus paupeꝝ. ſequitur: g. Et melſilueſtre. hoc autē mel ibideꝫ repeNitͣ in truncis arboꝝ: vl̓ ẜm Rabanū ſunt oīa folia arboꝝ alba ⁊ tenera que manibus cōtrita habentſapore quaſi mellis: talibus veſcebat̉ iohānes: ex quibus patet auſteritas eiꝰ ī victu et veſtitu: ⁊ qͥa īmoralibꝰ magiſ mouēt facta qͣꝫ verba: ⁊ vita ſancta qͣꝫ loquela cōpoſita. ⁊ ideo ſtatī ſubdit̉ exhortatiōisſue efficacia. cū dicit̉: h Tūc exibat ad eū hieroſolyma. hic accipitur continēs ꝓ ꝯtēto .i. ppl̓s d̓ hieruſalē. i. Et omnis iudea .i. multi: ſicut ẜꝫ cōmunē modū dicimustota ciuitas currit illuc .i. multi: qꝛnō oēs currūt: īmo aliquādo plures remanent: et eſt quedā figuraque vocat̉ hyꝑbole .i. locutio multū expreſſiua. k Et baptizabātur ab eo in iordanē ⁊cͣ. baptiſmuſenim iohannis ad hoc erat ordīatus quaſi quēdā p̄paratio ⁊ q̄daꝫprefiguratio baptiſmi ipſius chriſti de ꝓximo venturi. ⁊ iō iohānesnō ſolum p̄dicabat ſꝫ etiā baptizabat: qꝛ ſicut ſua predicatione nūciabat xp̄m de ꝓximo vēturū: ſic ſuo baptiſmo aſſuefaciebat homines ad libentiꝰſuſcipiendū chriſti baptiſmuꝫ. vnde baptiſmus iohanniserat quedā ꝓteſtatio credendi in chriſtū venturū ⁊ faciēdi opera penitentie: vt deuotius reciperent ip̄m. ⁊ hoc eſtquod dicitur Act̉. xix. Iohānes baptizauit baptiſmo penitentie populum: dicens in eum qui venturus eſſet poſtpſum vt crederent. hoc eſt in ieſum. ideo ſequitur:lConfitentes peccata ſua. delenda: ſcilicet per chriſtuꝫventurum: quia hoc nō poterat facere iohannes: ſed denunciabat hoc ꝑ chriſtū fiendū: vt habet̉ eodē ca.m Uidens autē multos phariſeoꝝ. Hic oſtēdit̉ idoneitas iohannis ad ferendū teſtimoniū de chriſto ex veritatedoctrine que ꝯſiſtit in hoc ꝙ aliqͥs nō timet vitia magnorū ꝯfident arguere qd̓ faciebat iohannes: qd̓ notat̉ cumdicitur: Uidens autē multos phariſeoꝝ ⁊ ſaduceoruꝫ. iſtienī famoſi erant in populo ſicut homines litterati ⁊ religioſi: vt patebit. jͣ. n Uenientes ad bap. ſuū. nō credētes ẜm veritatē: ſꝫ magis ad ſimulationē ⁊ inſidiationeꝫ:ẜm qd̓ habetur. jͣ. xxj. vbi d̓r ꝙ querente dn̄o ab leis: baptiſmus iohannis vn̄ erat de celo an ab hominibꝰ: nō fuerunt auſi reſpondere de celo: qꝛ ſtatī dixiſſet eis quare nōcredidiſtis ei: ex quo patet ꝙ ficte veniebāt. ⁊ hoc idē dicit Ioſephus in libro antiquitatum. xix. ⁊ ideo iohannesꝯfidenter arguebat vitia eorum dicens:Progenies

agite. inex.ofili⁊. c.ſent. §. deniqꝫ.

e fgltꝫi. 4. nō regenerabāt̉.

Eſa 40. .Arl.Ioſꝫ. .i. c

Psͣ .131.

De pe. di.jͣ. voluiſſēt.§. deni qͣꝫ.

PMar. 1.2

FLucꝭ 3. aIoẜ̓ .3.Lucꝭ̓. 3. b

Moralit̓

Moralit̓