Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

MoraliterGlo. ordi.Matthei Ca. III

aI herodes philippus: archelaꝰ: et lyſamas fratres fuerunt.ram iſrael. Audiens autem ꝙ ar­ aa de qua putabat ſe admonitum.chelaus regnaret in iudeā pro hea rode patre ſuo timuit illo ire. Et ba ſ nō mutat angelus preceptuꝫ: ſed manifeſtiusorrigit errorē pietatis.bammonitus in ſomnis ſeceſſit ina § que et ipſa terra eſt iſrael: qꝛ et ipſam ppl̓usiſrael incolebat.ꝑtes galileę: et veniens habita­ c§ que eſt in galilea.uit in ciuitate q̨̄ vocat̉ nazareth:vt adimpleret̉ quod dictū eſt per da §nazareus .i. ſanctꝰ: qd̓ cōuenit xp̄o.ꝓphetas: qm̄ naͣzaręꝰ vocabit̉. ecū adhuc habitaret in nazareth.N diēbus au Ca. IIl fatem illis venit iohānesa 5ecce quid veniens fecit.notans deſertū penitētibꝰ 8 ſicbaptiſtaᵐ prędicans ī deſerto iu­ s

re habitare: niſi in hierl̓m vbi erat tēplū ⁊ celebratio ꝓphetaꝝ.Tamē angelꝰ intelligi voluit galileā quā ⁊ iudei incolebant:qd̓ oſtendit ſic fuiſſe predeſtinatū: qꝛ nazareus vocabit̉.Timuit illo ire. Si timuit iudeā ꝓ archelao herede paterne crudelitatis: Cur nō et galileā vbi herodes aliꝰ frat̓ eiꝰ regnabat? Quia archelaꝰ pꝰ patrē monarchiā totiꝰ regni obtinuit: ſed inſoleſcēs a tiberio ceſare deiectꝰ ē lugdūnū in exiliū: et tūc diuiſū eſt regnū inquattuor tetrarchias: quaꝝ vnā .i. gelileā herodes frater eius obtinuit. Querit̉ quare nō timuit ioſeph ireī galileā ſicut ī iudeā cū ⁊ ibi regnaret archelaus? Sed melius potuit innazareth que remota erat latere qͣꝫ īhieruſalē vbi erat caput regni ⁊ aſſiduus archelaus. b. Seceſſit in pates ga. Ꝙ xp̄s illuc nō trāſfert̉ vbi regnabat archelaus: ſignificat qꝛ ill̓ abſcondet̉ chriſtus in quibus regnabitantichriſtus. c MNazareth. Nazareth germē nouellū vel nos cāpi interpretat̉: de cuius radice germinis ſanctuſſāctoꝝ ad ſignificandā eternitatꝭſue ſubſtantiā aſcendiſſe legit̉. Sic̄ ergo elegitꝭ tēpꝰ quo naſceret et locumita ⁊ ciuitatē in qua coaleſceret: cuiusnomē iudicio ē ꝙ ipſe ſanctitas in ſanctitate nutritꝰ ſanctuſſanctoꝝ recte dicit̉. vnde ⁊ diſcipuli eius priꝰ naͣzare idicti ſūt: ſꝫ poſtea a chriſto chriſtianvocati ſunt. Nazareth galilee qͦ trāſfert̉: partē eiuſdē gentis que fidem ſuſceptura erat ſignificat. Un̄ flos interpretat̉: qꝛ eccl̓ia quo ardentiꝰ a terreniſ ad celeſtia trāſmigrat:eo magis virtutū flore et germine abūdat. dPer ꝓphetas. Prophetas pluraliter dicit: qꝛ n̄ habemꝰ fixū de ſcriptura exemplū: oſtendit ſenſū nō verba ſe ſūpſiſſe. Uel eiſdē verb̓in Eſaia iuxta hebraicā veritatē. Exiet virga de radice ieſſe. ⁊nazareus de radice eiꝰ aſcēdet. Ca. III.IN diebꝰ aūt. Preterit multa: ⁊ trāſit ad predicationeꝫiohānis. In diebus. Nō ſolū puericie annos: ſꝫ omnes vſqꝫ ad predicationē iohānis cōprehēdit .i. cū fere eſſꝫ triginta annoꝝ: Lucas ſignificantiꝰ tꝑa exprimit. Anno .xv. imperij tiberij ceſaris. e Predicans. Manifeſtauit ſe qͥ priꝰ ſiluerat baptizādo ⁊ predicādo viā preparās dn̄o. f. In deſerto iudee. Quia iudei a deo deſerti erāt qͥbꝰ neceſſaria eſt penitentia vt redeant.☞ Penitētiā Nico. de lyramonuit ioſeph vt puer ī terrā iſrl̓ reportaret̉: n̄ noīauit āt āgelus aliquā ciuitatē d̓termīate vt ex rn̄ſiōe āgeli īſtruētꝭ euꝫ deloco. ioſeph ex frequēti locutiōe cū angelo magis ꝯſolaretur.ſequit̉: a. Audiēs āt ꝙ archelaꝰ ⁊c. Ad euidētiā huiꝰ notandū: ẜm ꝙ fert Ioſephꝰ antiqͥtatū. xix. Herodes moriēs cōdidit teſtamētū in quo ordinauit archelaū filiū regni ſui ſucceſſorē: ita tn̄ ꝙ coronā ſibi nō īponeret: niſi ꝑ romanuꝫ īperatorē. Ad accipiēdū igit̉ diadema venit romā: ſꝫ ⁊ fratres eiusphilippꝰ et herodes illuc venerūt petētes paterne hereditatispartē. Finaliter d̓creuit īꝑator vt archelaꝰ haberet medietatēregni paterni: q̄ dicta eſt iudea. Aliā āt medietatē diuiſit ī duas ꝑtes ⁊ vnā dedit herodi: et factꝰ eſt tetrarcha galilee. aliaꝫd̓dit philippo: ⁊ factꝰ ē tetrarcha ituree ⁊ tracōitidis regiōis:vt tangit̉ Luce. iij. Igit̉ qꝛ archelaus fuerat a patre ſubſtitutꝰqͣꝫtū in ſe fuit: iō fauebat factꝭ a pr̄e: ꝓpt̓ qd̓ ioſeph. b Timuit illo ire ⁊ admo. in ſomnis. ꝑ angelū. Seceſſit in ꝑtes galilee: vbi dominabat̉ aliꝰ filiꝰ: qͥ portiōe ſibi debita a pr̄e fueratpriuatꝰ qͣꝫtū in ſe fuit: vt viſū ē: ꝓpter qd̓ ioſeph cū puero ibidē ſecuriꝰ māſit. c Et veniēs habitauit in ciui. q̄ vo. na. vtibi xp̄s nutriret̉: qͥ in bethlee̓ fuerat natꝰ: vt p̄dictū eſt.d Ut adimpleret̉ qd̓ p̄di. ē ꝑ ꝓphe. Eſa. xj. Egrediet̉ virgade radice ieſſe ⁊ flos de radice eiꝰ aſcendet. Hebraica ꝟitas ſichabet: Et nazarenꝰ de radice̓ eiꝰ ꝯſurget. ⁊ iō dicit: e. Qm̄nazareꝰ vocabit̉. qꝛ in nazareth fuit ꝯceptꝰ ⁊ nutritus: licet inbethleē fuerit natꝰ: vt hr̄. sͣ. ⁊ Luc̄. ij. exp̄ſſiꝰCa. IIa¶ Cū ergo natꝰ eēt ieſus ⁊cͣ. Seqͥt̉:MO2AI II Cr. Aidimus ei ſtel. ⁊c̄. Per ſtellā ſignatur virgo

tur virgo maria que interp̄tat̉ maris ſtella. Hec aūt ſtella apparet magis ꝯdeſcēdēdo ſibi deuotis ⁊ eos nauigātes ꝑ huius mūdi mare turbulētū dirigit ad portū ſalutis qͥ xp̄s eſt.Et ip̄m īueniētes venerant̉. offerētes ei munera .ſ. aurū charitatꝭ. ⁊ thus deuote oratiōis: et myrrhā carnis mortificationis: qꝛ cū caro rōnabilit̓ caſtigat̉: adceleſtia ſpūs eleuat̉. dy Et reſpōſoacce. ī ſom. ⁊cͣ. Per hͦ admonemur ꝙcū malis hominibꝰ nō ꝯtrahamꝰ aliquā ſocietatē: Prouer. xiij. Qui cumſapiētibꝰ gradit̉ ſapiēs erit. Amicusſtultoꝝ ſil̓is efficiet̉. Per herodē ꝟoqͥ ſub ſpecie religiōis voluit occiderexp̄m ſignat̉ hypocrita: qͥ qͣꝫtum ē in ſexp̄m occidit ẜm illd̓ Heb̓. vj. Rurſuꝫcrucifigētes ſibimetip̄is filiū dei. Nāẜm Hiero. ſimulata ſctītas duplex eſtiniqͥtas. Per ſcribas aūt et ſacerdotes qͥ locuꝫ natiuitatꝭ xp̄i ex Micheaꝓpheta declarauerūt: ⁊ tn̄ ip̄m natuꝫnō adorauerūt: ſꝫ magꝭ ꝑ̨̄ſecuti ſunt. ſignant̉ doctores bone doctrine ſed male vite: qꝛ quē predicāt ſana doctrinaꝑſequūt̉ mala vita.Surge ⁊ accipe pueꝝ. Per trāſitū dn̄i ī egyptū ꝓpter ꝑſecutionē herodis ſignificatꝰ fuit trāſitꝰ apoſtolorū ad p̄dicandū gētibus ꝓpter ꝑſecutionē ꝯtra eos motā a iudeis. ſicut d̓r Act̉. xiij. Tūc conſtant̉ Paulus ⁊ barnabas dixerunt:Uobis oportebat primū loqui verbūdei: ſed qm̄ repellitis illud ⁊ īdignosvos iudicatis vite eterne ecce cōuertimur ad gentes. Sic enī p̄cepit nobisdn̄s. Per reditū aūt eius in iudeā defūcto herode ſignat̉ illuminatio iudeoꝝ in mūdi fine. In ca. ij. vbi dicitur in poſtil. qꝛ iſta ciuitas antiquitꝰ vocata eſt ephrata ab vxore caleph.Immo ꝑ magna tꝑa an̄ Caleph .ſ. tꝑeAdAITIO. j. iacob priarche vocata ē ephrata bethleē. vn̄ Gen̄. xlviij. Sepeliui eā iuxta viā ep̄hrate: q̄ alio noīe In eodē ca. vbi dicit̉ in poſtilla: (appellabat̉ bethleem.Et nazareꝰ de radice eius ꝯſurget ⁊cͣ.AdAICIO. H. Hebraica ꝟitas in illo loco Eſa. nō dicit: Nazareus de radice eiꝰ cōſurget: ſꝫ dicit: Neut̓ de radiceeiꝰ cōſurget. qd̓ ſi trāſferat̉ ī latinū diceret̉: Nazarenꝰ ſeu nagareꝰ de radice eiꝰ ꝯſurget. cū. c. lr̄a qd̓ nō cōpetit xp̄o: ſꝫ bn̄nazareus qui ſignificat cōſecrationē ⁊ ſanctificationem. vnde hec auctoritas euāgeliſte .ſ. nazareus vocabitur nō fūdat̉in hac auctoritate Eſa. ꝑ poſtillatorē allegata ꝙ etiā hr̄ ī gloſa .ſ. in Psͣ. cxxxj. ꝓut in additiōe ſuper illū psͣ: latiꝰ habet̉.ACOLI CA. Rurgē. dicit illud ẜm hebraicā veritatēIn ca. ij. dicitur: Nazareus vocabitur.nō fundari in dicto Eſa. ſed in dicto Psͣ. Memento domīedauid. Ibi efflorebit ſanctificatio mea. Sed reſpōdeat hic beatus Hiero. a quo cōcordantia illa recepta eſt.N diebus aūt illis. Hic tertio oſtendit euā Ca. IIIgeliſta ip̄ꝫ xp̄ꝫ eē veꝝ deū ⁊ veꝝ hominē ex teſtimonioioh̓s ⁊ ēt dei pr̄is. ⁊ diuidit̉ ī duas ꝑtes: qꝛ prīo pōit̓teſtimōiu ioh̓is. ſcd̓o pōit̉ teſtimōiū dei pr̄iſ. ibi: Baptizatꝰ ātieſus. Itē pͥma in duas: qꝛ pͥmo pōit̉ idoneitas iohānis ad teſtificandum. ſcd̓o ponit̉ ipſiꝰ teſtimoniū. ibi: Ego quidem baptico vos. Iterū prima in tres: qꝛ primo oſtēdit eiꝰ idoneitasad teſtificandū ex auctoritate ſacre ſcripture. ſecūdo ex ſāctitate vite. ibi: Ipſe autē iohannes ⁊cͣ. tertio ex veritate doctrine. ibi: Uidens aūt multos. Circa primū premittit̉ tp̄s p̄dicationis iohānis: locꝰ ⁊ modꝰ ⁊ tēpus. cū dicit: In diebꝰ aūt illis .i. in diebꝰ xp̄i: nec eſt hͦ referendū ad dies xp̄i p̄dictos immediate .ſ. ad dies puericie: qn̄ fuit reportatꝰ de egypto: tūc eīerat in qͥnto anno a ſua natiuitate: ſꝫ referēdū eſt ad dies xp̄iqn̄ fuit etatis ꝑfecte. Erat eī īcipiēs trigeſimū annū qn̄ venitad baptiſmū de quo hic agit̉: ⁊ iō euāgeliſta Mattheꝰ tranſit totū tp̄s intermediū a quinto anno xp̄i vſqꝫ ad baptiſmū.tunc enī incepit iohānes p̄dicare: ⁊ ſic patet tp̄s: ⁊ locꝰ deſignat̉. cū dicit̉: g. In deſerto. ibi enī iohānes nutritꝰ fuit:vt dicit̉ Luc̄. j. ⁊ idēo pͥmo p̄dicauit ibi: ⁊ poſtea ad regionēcirca iordanē deſcēdit. modꝰ aūt p̄dicatiōis ſuadit̉. cū dicit̉:Pēitētiā a

G

τ 77. diregulareLucꝭ .3. s

Cia. ii.