Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Idditio MattheiCa. IReplica

tur ad Ro. j. Qd̓ nō ſolū hꝫ locū in puris naturalibꝰ: ſꝫ etiaꝫin ſuꝑnaturalibꝰ: vt in myſterijs eccl̓ie: p̄cipue in ſacramētꝭ qͥbus ſacra inuiſibilia ꝑ ſigna viſibilia tradunt̉. ⁊ iō ex diuīa p̄ordinatione vt ppl̓s de ſenſibilibꝰ ad inſēſibilia ꝯnaturali mōreduceret̉: xp̄m quē ꝯſtituit heredē vniuerſoꝝ ēt in regia dignitate tꝑali legitimū ip̄iꝰ dauid ſucceſſorē fec̄: ſic̄ ius hereditariūin ipſo regno eidē ꝑtineret ex tali ſucceſſiōe: quā qͥdē ſucceſſionē tꝑalē ꝯtēporanei xp̄i diligēter attēdebāt: vt teſtat̉ ſacra hiſtoria. Nā apl̓i qͥ fuerūt ſuꝑ ceteros de miniſterijs xp̄i eruditietiā poſt reſurrectionē: qn̄ iā ipſiꝰ gl̓ia erat eis magis manifeſtata ab eo q̄rebāt. Si in hͦ tꝑe reſtituturꝰ es regnuꝫ iſrl̓: Act̉.j. Qd̓ intelligit̉ ad lr̄am de regno tꝑali credētes talē reſtitutionē ad xp̄m ꝑtinuiſſe: nec xp̄s ꝓtūc iſtū intellectū figuratiuūſeu minꝰ principalē ab eis excluſit expreſſe vt ibidē patet. Fortiꝰ ergo ſciendū eſt de ceteris qͥ regnū dei ignorabant. cuꝫ igit̉ſucceſſio in regia dignitate tēporali ad illū etiā qͥ ẜm famā publicā eſt filius ꝑtinet: vt in pͥmo p̄ſuppoſito nō ad illū tm̄ quiẜꝫ verā generationē naturalē tā tūmodo deſcēdit ſeqͥt̉ ꝙ ꝓphete teſtātes ip̄m fore legitimū ſucceſſorē in regno dauid tꝑali cōſequēter p̄mōſtrabāt ip̄m ẜm famā publicā a dauid deſcenſuꝝqd̓ eſt intētū. Quarta ꝯcluſio ꝙ p̄dictꝰ deſcēſus xp̄i a dd̓ ẜmpublicā famā ⁊ cōem ppl̓i eſtimationē qͣꝫtū ad ꝯtēporancos ꝑtinebat ſufficient̓ tradit̉ ꝑ Mattheū euāgeliſtā. cū d̓r: Abraāgenuit iſaac ⁊cͣ. Et ꝯuenientiꝰ ꝑ ioſeph qͣꝫ ſi ꝑ ſolā virginē glorioſā huiuſmodi deſcēſus traderet̉. Prima ꝑs ꝯcluſiōis ꝓbatur: Nam oēs cōtēporanei xp̄i: exceptis pauciſſimis qͥbꝰ myſteriū virginitatis fuit releuatū credebāt xp̄m eē filiuꝫ ioſeph⁊ fama publica hͦ teſtabat̉: vt patꝫ ex iā dictꝭ. Qui qͥdē ioſephde directo genealogizat̉ a dd̓ ꝑ mattheū: vt ptꝫ in lr̄a. Igit̉ pͥma ꝑs cōcluſiōis vera. Scd̓a ꝟo ꝓbat̉: nā ſi talis deſcēſus ẜmpublicā famā ꝑ virginē glorioſā declararet̉ ⁊ nō ꝑ ioſeph oportuiſſet ꝙ cōtēporanei xp̄i reputarēt xp̄ꝫ nō deſcēdere a ioſeph⁊ ꝯn̄ter credere virginē glorioſā non legitime xp̄m ꝯcepiſſe vl̓myſteriū virginitatꝭ eſſet ſtatī eis reuelādū: qͦꝝ pͥmū eēt falſiſſimū et derogatiuū honori ipſiꝰ btē ꝟginis: q̄ vt ab īfamia ſuſpitiōis eſſet īmunis diuīa p̄ordīatiōe fuit deſpōſata: vt ſctī doctores tradūt. Scd̓m ꝟo eēt etiā ꝯͣ dictamē eiuſdē diuīe p̄ordīatiōis q̄ ꝟginitatē matrꝭ ex certꝭ rōnibꝰ: vt dictū ē voluit eē occultā: ⁊ ſic ſcd̓a ꝑs ꝯcluſiōis vera. Quīta ꝯcluſio ꝙ cōueniēsfuit vt xp̄i genealogia nō tm̄ ẜꝫ p̄dictas filiatiōes: ſꝫ etiā ẜꝫ filiationē legalē .ſ. ẜm adoptionē traderet̉: vt Lucaſ tradit ī tertio ca. ꝓbat̉: Nā vt doctores dicūt ꝓut poſtillator Luc̄. iij. tractat. licꝫ omnes ſapiētes hebreoꝝ ꝯcorditer tenerēt xp̄m deſcēſurū eſſe a dauid: aliqͥ tn̄ eoꝝ opīabāt̉ ip̄m deſcēdere ab eo pernathan eiꝰ filiū adoptiuū ꝓpt̓ excellentiā ſctītatꝭ ⁊ ꝓph̓ie: aliꝟo ꝑ ſalomonē ꝓpter dignitatē regiā ⁊ excellētiā ſapīe. Scd̓ꝫveritatē āt vt omnino tolleret̉ erradi occaſio ꝑ vtrūqꝫ deſcendit ꝑ ſalomonē .ſ. ẜm lineā naturalis generatiōis. ꝑ nathā ꝟoẜm lineā adoptiōis legalis. nathan enī filiꝰ adoptiuꝰ fuit dd̓.vn̄ ꝯuēient̓ lucas ſeqͥt̉ lineā adoptiuā ꝑ nathan ⁊ qͦſdā alios:vt nob̓ on̄dat ꝙ ēt ẜꝫ lineā adoptiōis xp̄s a dd̓ deſcēdit: idcirco notant̓ p̄termiſit hoc ꝟbū genuit: ⁊ loco eiꝰ vtit̉ hͦ ꝟbo fuit.Sexta ꝯcluſio ꝙ generatio xp̄i vera a dd̓ ꝑ ꝟginē glorioſā deſcēdēs cū exp̄ſſiōe ꝟgītatꝭ arcane qͣꝫtū ad fideles fide diuulgata certificādos ꝑtinet ſufficiēter tradit̉ ꝑ Mat. jͣ. Nā ī p̄dictoca. poſtqͣꝫ mattheꝰ ſe expediuit de genealogia xp̄i ſūmarie ī. j.ti. ⁊ ꝯn̄ter in ſingulari ꝑ extēſā ſucceſſionem quā ſuccenſioneꝫin tres qͣterdenas ex certis cauſis myſtice ītellectꝭ diuiſit ꝓutin Glo. or. ſufficient̓ tradit̉: ſtatī ip̄aꝫ materiā generatiōis xp̄iqͣſi alio mō reſumēs ſubdit: xp̄i aūt generatio ſic erat: Cū eſſetdeſpōſata mater ieſu maria ioſeph an̄qͣꝫ ꝯuenirēt īuēta ē ī vtero habēs de ſpūſctō. vbi māifeſte tradit ꝟitatē generatiōiſ xp̄iquā a dd̓ deſcēdiſſe in titulo p̄miſerat ꝑ mariā virginē nō ex virili ſemīe ſꝫ ſpūſſctī inſpiratiōe ꝓceſſiſſe. cū qͦ etiā on̄dit eiꝰ virginitatē occultā eſſe illis tēporibꝰ: niſi cui deꝰ ex cā voluit reuelare ſic̄ ioſeph. Colligit̉ gͦ ex p̄miſſis ꝙ deſcenſus xp̄i a dd̓ ⁊ abraā in euāgelio qͣdruplicit̓ tradit̉. Nā aut ẜm verā generationē naturalē: ⁊ hͦ ſūmarie qͣꝫtū ſufficit ad certificandos fidelesin cōi de impletiōe ꝓmiſſionū q̄ patribꝰ fuerūt facte: ⁊ hͦ duplicit̉: qꝛ aut ſine myſterij ꝟginitatis reuelatiōe: ⁊ ſic in titulo pͥmo matthei ꝓut in ſcd̓a ꝯcluſiōe: aut cū declaratiōe virginitatis ſicut ibi: Generatio aūt xp̄i ⁊cͣ. Matth̓. j. ꝓut in ſexta ꝯcluſionē: aut ẜꝫ publicā eſtimationē: ⁊ hͦ extēſe ꝑ ſingula deſcēdēdo et aſcēdendo qd̓ ſufficit ⁊ requirit̉ ad certificādos xp̄i cōtēporaneos ⁊ de hoc ꝙ xp̄s fuerat legitimꝰ ſucceſſor ipſiꝰ dd̓: hͦdupliciter: qꝛ aut ẜm lineā naturalis generatiōis publice eſtimatā ꝑ Salomonē quā mattheꝰ tradit ꝓut in quarta ꝯcluſione: aut ẜꝫ lineā adoptatā: ⁊ ſic Luc̄. iij. ꝓut ī quinta ꝯcluſiōe.Qui qͥ

Qui quidē quadruplex deſcēſuſ in xp̄o ꝯcurrit ꝓut traditioeuāgelica narrat fidelit̓: ⁊ hec ad murmuratiōis perfidorumcōprimendas et admirationes tollendas fideliū in predictisſufficiāt ẜꝫ lr̄alē expoſitionē: omiſſis tn̄ qͣꝫplurimiſ alijs ī hacmateria a doctoribꝰ traditꝭ q̄ ad myſticā ꝑtinēt d̓claratiōem. Sequunt̉ notule breues venerabilis ac religioſi pr̄is fratrisMatthie doringk ꝓfeſſoris ſacre theologie eximij miniſtri ꝓuincie ſaxonie ordinis minorū: quibꝰ poſtilla fratris Nicolaide lyra valide ab impugnationibꝰ domini Burgē. defenſat̉.et primo circa euangelium matthei.Et quia de veteri teſtamēto nō plus rep RCPLI CA. peri tactū per Burgenſē: id eo accedēdūeſt ad nouū ⁊cͣ. In nouo teſtamēto primo occurrit euāgeliumMatthei: in cuius. jͣ. ca. dicitur: Iudas genuit phares ⁊ ęarāde thamar. quē paſſū exponēs btūs Hiero. dicit: notandū genealogia ſaluatoris nullā ſanctarū aſſumi mulierū: ſꝫ eas tm̄quas ſcriptura reprehēdit: vt ꝓpter peccatores venerat d̓ peccatricibus naſcēs ⁊cͣ. Poſtil. autē ab hoc dicto beati Hiero.cū reuerētia declinat motꝰ ex certis rōnibus. qͣrū prima ē: qꝛnō videt̉ rōnabile mulieres ratiōe illa poni in genealogia ſaluatoris qua rōne viri ex ea p̄termittunt̉: ſcꝫ ochocias: ioas ⁊amaſias ꝓpter peccatum pretermittūt̉: vt dic̄ ibidē btūs Hiero. igit̉ ꝓpter peccata nō ponūt̉ ibi rationabilit̓ mulieres. Itēvirgo glorioſa ponit̉ in ipſa genealogia q̄ tn̄ eſt et ſꝑ fuit ſanctiſſima. Itē qꝛ dicit beatꝰ Hiero. ruth ⁊ raab in genealogiapoſitas tanqͣꝫ ꝑ ſcripturā ſacrā reprehēſas: quod nō videt̉ verū: qꝛ ſcriptura eas cōmēdat. Raab cōmēdat̉ Ioſue. ij. ⁊ ponit̉ ī cathalogo iuſtoꝝ ad Heb̓. xj. Ꝙ aūt dicta fuit meretrixnō fuit ratione vitij: ſed ꝯfficij: qꝛ vbi nos habemꝰ meretrix:hebreꝰ habet hoſpita: vl̓ fuit eiꝰ cognomē. Sil̓r ⁊ ruth cōmendat̉ in ſcriptura. Ruth. j. ⁊. iij. Nec alicubi legit̉ de illaꝝ duarū ml̓ierū reprehēſiōe ꝓut beatꝰ Hiero. allegat. Exponit igit̉poſtillator illū paſſū ſic: ꝙ ille mulieres ideo hic nominant̉:qꝛ viris ſuis fuerūt accidētalit̓ ꝯiūcte: Nā q̄ fuerūt primo etprincipaliter coniuncte: ſiue bone ſiue male non hic nominantur: immo que inter illas quattuor fuit magis famoſa peccatrix: ſcilicet bethſabee directe non nominat̉: ſed dicit̉ ea q̄ fuit vr̄ie: que principaliter et directius nominari debuit ſi peccatū ratio nominationis fuit. In hac re burgen̄. aſſumit beatuꝫHieronymū in ſui defenſionē quē tamē ex leuibꝰ cauſis conſueuit improbare: vt patet in multis locis ſui corruptorij. Etputo defenſionē Burgen̄. bea. Hiero. non placere: quia maiora inconueniētia contingunt defenſori qͣꝫ d̓fenſor vt patebit.Dicit nanqꝫ Burgen. primo ꝙ verba beati Hiero. ſunt ſane ītelligenda de peccatoribus et peccatricibus finaliter pēitentibus ⁊ ſic iuſtificatis: ⁊ tales dicit fuiſſe illas quattuor mulieres in genealogia xp̄i nominatas. Secūdo dicit Burgen. ꝙra ab et ruth fuerunt famoſe peccatrices: qꝛ nationes earuꝫ inſcripturis reprehendunt̉. Tertio dicit ꝙ ⁊ ſi ille quattuor mulieres fuerūt iniuſte: nō tn̄ fuerūt dicende ſancte: ſaltē in vitaearū ꝓpter precedētia peccata. Ex his tribꝰ dictis putat Burgen. accipere velle ſufficiētē reſponſionē ad argumēta poſtil.facta ꝯtra bea. Hiero. ſed certe ex īepte dictis apta reſponſiofieri non poteſt. Nūc aūt primū dictū ꝓpoſito eſt ineptū. Nāmulte mulieres patrū nominatoꝝ in ſcriptura ſunt reprehenſe tamē finaliter iuſte: ſicut ſara rachel lya ⁊ cete̓. ideo ẜm primū dictū Bur. qͣꝫplures debebant nominari. Ceteꝝ ſi ſole qͣttuor finaliter iuſtificate debebant nominari: ſequitur ꝙ finalit̓ īpenitētes nominari nō debuiſſent: ⁊ ſic achaę ⁊ multi nominati nominari nō debebāt ꝑ argumentū a cōtrario ſēſu qd̓Bur. ſepe grādipendit: nec ẜm dictū Bur. eſt aptū ꝓpoſito.Nā ſi qͥs ex mala fama natiōis d̓beret dici famoſus pctōr maxime Iob qui natione fuit gētilis: ⁊ tn̄ in ſcripturis dicit̉ fuiſſe ſimplex ⁊ rectus timēs deū: ⁊ recedēs a malo ⁊cͣ. que de eodicunt̉: Iob. j. Poterant etiā ille due mulieres naturalit̓ facere que erant legis ſicut Iob ⁊ nō idolatrare. Unde de gentilitate ad iudaiſmū cōuerſas ſcriptura nō reprehēdit ſed magis cōmēdat vt probat poſtillator. Nec tertiū dictū videt̉ ꝓpoſito cōuenire. Nā beatꝰ Hiero. in hac vita iuſtificatas ⁊ cūfinali iuſticia defunctas vtiqꝫ debuit dicere ſanctas: nec hocomittere ꝓpter peccata precedentia ſi qua fuerunt: qꝛ Petꝝ:paulū: mattheū: magdalenā ⁊ ceteros vere ſctōs dicere catholicū eſt: quorū tn̄ pctā ſacra ſcriptura cōmemorat: ſed nō illarū .ſ. raab et ruth. Cū igit̉ dicta Bur. ꝓut viſū ē ſt̓ ꝓpoſito īꝑtinentia. reſponſa ex eis accepta valere nō pn̄t. idcirco cū pͥmum arguitur de tribus regibus ꝓpter peccatū p̄termiſſis:rn̄det Bur. ꝙ illi fuerunt finaliter īpenitentes qd̓ in mulieribus non habet locū: ſed oſtenſum eſt ſupra primiictū Burgen. vnd̓

b 2