Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Additio MattheiCa. IAdditio

quā ꝓphete: vt ait Gre. qn̄qꝫ de p̄terito: qn̄qꝫ de futuro vaticinant̉. Et iſto modo moyſes de Noe ꝓphetare cēſetur. de qͦ dicit genuiſſe tres filios ⁊ hmōi. Tertio p̄ſuppōit̉ ꝙ vt aliqͥs ſitfiliꝰ alteriꝰ ẜm cōem eſtimationē ⁊ famā publicā tm̄. vl̓ ẜm adoptionē legalē hoc pōt alit̓ cognoſci qͣꝫ ꝑ diuinā reuelationemꝓbat̉. Nā ꝑ teſtes idoneos vl̓ legitīa documēta vl̓ chronicasantiquoꝝ auctēticas. talis filiatio ſufficient̓ p̄t ꝓbari vt de ſepatet. Quarto p̄ſupponit̉ ꝙ miracl̓oꝝ dei q̄dā ſūt ad fidei cōfirmationē: ⁊ talia debēt eſſe manifeſta. Alia vero ſūt miracula q̄ nō ꝑ ſui manifeſtationē ſꝫ ꝑ fidē habent̉: ⁊ iſta debēt eē occulta: vt fides eoꝝ magis ſit meritoria: vt eſt ſacramētū altarꝭ⁊ virginis partꝰ. Ueritas iſtiꝰ p̄ſuppoſiti patꝫ in tertia ꝑte. q.xxix. arti. j. in rn̄ſione ad ſcd̓m ar. His p̄ſuppoſitꝭ pͥma cōcluſioſit iſta: ꝙ xp̄s ꝓut ex p̄noſticis ꝓphetaꝝ hr̄ habuit eſſe filiꝰ dd̓⁊ abraā ẜm verā generationē naturalē: ⁊ ſic cōueniēs fuit hocꝑ ſacramēta euāgelicaꝝ doctrinarū traditionē teſtificari. Prima pars ꝓbat̉. nā de ꝓmiſſione facta abrae. Gen̄. xxij. legitur:Bn̄dicent̉ in ſemīe tuo oēs gentes terre. qd̓ exponit Apl̓s adGal̓. iij. In ſemīe qͥ eſt xp̄s. In psͣ. āt de ꝓmiſſiōe facta dd̓ d̓r.De fructu vētrꝭ tui ponā ſuꝑ ſedē tuā. q̄ ꝟba māifeſte denotātverā filiationē naturalē. Ille enī qͥ ẜm famā publicā tm̄ hm̄oifiliꝰ reputat̉ alicuiꝰ. nō vere d̓r de ſemīe eiꝰ nec de fructu vētrꝭſui: vt ē māifeſtū. Et īde etiā ē ꝙ cū ex tali filiatiōe ī laudabilivena filij parētibus in ꝟtutibꝰ ſuccedūt vt ī pͥmo p̄ſuppoſitodictū eſt. idcirco pͥncipales ꝟtutes regie q̄ de ip̄o dauid legūt̉attribuebant̉ ꝓphetie quaſi ꝑ modū ſucceſſiōis deberi xp̄o.De dd̓ enī legit fuiſſe in omnibꝰ vijs ſuis prudentē ſeu ſapientē. j. Reg. xviij. Sil̓r ꝙ fuit faciens iudiciū et iuſticiā om̄i populo. ij. Reg. viij. Que qͥdē virtutes quaſi ꝑ modū germīarieſucceſſiōis p̄dicāt̉ a Hieremia xp̄o ꝯuēire. vn̄ Hiere. xxiij. Suſcitabo d̓zermē iuſtū ⁊ regnabit rex ⁊ ſapiēs erit: ⁊ facit iudiciū ⁊ iuſticiā in terra. Un̄ licꝫ altiori ⁊ excellentiori mō xp̄s hahuit ꝟtutes qͣꝫ dd̓ ⁊ ceteri ſctī. vt in tertia ꝑte. q. vij. arti. ij. ī reſpōſiōe ad. ij. arg. Nec ip̄e xp̄o ꝑ ſucceſſionē a dd̓ debebāt̉: preſertī cū multi ꝓgenitores nō eiuſdē laudabilitatꝭ int̓ dd̓ ⁊ xp̄ꝫinterfuerūt. Denotat̉ tn̄ per ꝓphetā in ꝟbis p̄dictis ꝙ xp̄o etiā ꝑtinebat ſucceſſio in talibꝰ virtutibꝰ ẜm verā generationēnaturalē humanā: inqͣꝫtuꝫ erat ex vero ⁊ ꝓprio germine ipſiꝰdauid ꝓut in pͥmo p̄ſuppoſito fuit tactū. Scd̓a ꝑs ꝯcluſiōis. ꝓbat̉. Nā illa q̄ in vaticinijs ꝓphetaꝝ īueniunt̉ tradita de xp̄oin euāgelijs ꝓ maiori ⁊ pͥncipali ꝑte īpleta eē explicāt̉ Mat.j. Ut adīpleret̉ qd̓ ſcpͥtū eſt ꝑ ꝓph̓am ⁊cͣ. Et ſic de qͣꝫplurimisq̄ in ꝓceſſu euāgelioꝝ ſil̓ibꝰ legunt̉. Cōcluſio ſcd̓a ꝙ xp̄m ẜmverā generationē naturalē a dd̓ ⁊ abraā deſcēdiſſe ſufficientertradit̉ qͣꝫtū ad fideliū informationē ſpectat: ꝑ Mattheū ī prīotitulo ſui euāgelij dicētē: Liber generatiōis ieſu xp̄i filij dd̓ filij abraā. Et ſi de genealogia xp̄i nihil ampliꝰ tradidiſſet ꝓbatur: Nā ex ſolis iſtis ꝟbis māifeſte aſſerit euāgeliſta xp̄m a dd̓⁊ abraā deſcēdiſſe ꝑ verā generationē naturalē: ſꝫ talis aſſertio eſt ſufficiēſ teſtimoniū apd̓ fideles ad hͦ oſtēdēdū: ēt ſi nihilampliꝰ de hͦ declaraſſet. Igit̉ ꝯcluſio ꝟa: ꝯſeq̄ntia de ſe ptꝫ: etaſſūptū ꝓ pͥma ꝑte ꝓbat̉: Nā eſto ꝙ filiꝰ dici poſſet ēt ille quitm̄ ẜm famā publica vl̓ legitimā adoptionē eſt filiꝰ vt in pͥmop̄ſuppoſito nūqͣꝫ tn̄ ab aliqͦ d̓r generari qͥ ẜm famā vl̓ adoptionē ſit eiꝰ filiꝰ. licet enī pat̓ dicat̉ ẜm curā: etatē ſeu geniturā ethmōi: ⁊ ꝑ ꝯn̄s filiꝰ tāqͣꝫ eius correlatiuus: generare tn̄ ſeu generatio n̄ eodē mō eqͥuocat̉. Cū igit̉ dic̄: Liber generatiōis ieſu xp̄i. māifeſte loqͥt̉ de genealogia q̄ eſt ꝑ viā generatiōis. nōaūt de illa q̄ ẜm famā vl̓ adoptionē tm̄ d̓r. Talis em̄ filiatio n̄ꝑ generationē ſꝫ ꝑ aliū modū ꝓcedit. Scd̓a ꝟo ꝑs aſſūpti ꝓbat̉: Nam apd̓ fideles euāgelia xp̄i recipiētes fidelit̓ filiatiop̄dicta ꝑ illa ꝟba tituli cōprobat̉. Nā ſi hͦ nō eſſet veꝝ nec titulus ille ꝟitatē ꝯtineret qd̓ abſit a fideliū cordibꝰ cogitare. cūẜm Augꝭ. Si vnū falſū in ſacra ſcpͥtura eſſet reꝑtū tota eiꝰ auctoritas īfirmaret̉. Apd̓ īfideles āt qͥ euāgeliū negāt vl̓ de ſuiꝟitate dubitāt: nec tota genealogia ſequēs ſufficit ad hͦ eis ꝓbandū. Tales a fide aliēi ꝟbis euāgeliſtaꝝ nō p̄ſtāt fidē ⁊ iōtotā illā lineā negabūt: niſi forte hebrei qͥ auctoritate veterꝭ teſtamēti aliquā ꝑtem genealogie matthei hn̄t reciꝑe .ſ. vſqꝫ cōrobabel vl̓ alid̓ ⁊ hmoi nō vltra cū apd̓ eos de ceteris hiſtoriaauctētica nō habeat̉. Sic igit̉ tota genealogia ꝑ extenſionē ineuāgelijs tradita nō ſufficit ad cōuincēdos infideles de hͦ qd̓xp̄s a dd̓ deſcēdit. ⁊ ſi ꝑ ioachī ⁊ mariā fieret deſcēſuſ. vn̄ Apoſtolꝰ. j. ad Timoth̓ .j. ꝓhibet genealogijs ītēdere. vbi glo. dic̄ꝙ īfideles habebāt genealogias qͥbꝰ narrat̉ xp̄m deſcēdiſſe add̓. vn̄ ſic̄ apd̓ tales nō ſufficit illa narratio in euāgelijs ꝯtētade genealogia xp̄i qͣꝫtūcūqꝫ extēſa tradat̉ ad verā generationēnaturalē eiꝰ oſtēdēdā. ſic apd̓ fideles ſola ꝟba tituli ſufficiuntad hoc

ad hoc fūdandū. q̄ quidē rō īcludit̉ in ꝟbis Augꝭ. ꝯͣ fauſtuꝫmanicheū volētē ꝓbare xp̄m nō eē filiū dd̓ cū nō eſſet ꝯceptex Ioſeph: ad quē ſeriē generatiōis Mattheꝰ ꝓducit vbi Augꝰ. ſic ait: Sic ergo nos credimꝰ etiā mariā fuiſſe in cognatione dauid: qꝛ ſcripturis credimꝰ: q̄ vtrūqꝫ dicit .ſ. xp̄m ex ſemīedauid eſſe ẜm carnē ⁊ eius matrē mariā virginē eſſe. Hec ille.Si tn̄ querat̉ que ſit vtilitas ſeu neceſſitas tradēdi tā extēſaꝫgenealogiā vbi ſolus primus titulꝰ ſufficit. Ad hoc reſpōdet̉ꝑ ſequentē tertiā concluſionē. Tertia ꝯcluſio ꝙ cōueniēs fuit: vt xp̄s etiā ẜm publicā famā ⁊ cōem ppl̓i eſtimationē a dauid deſcēderet. ⁊ hͦ ꝯſonat antiquoꝝ ꝓphetie traditionibus.Prima pars ꝓbatur. nā hoc fuit cōueniens dupliciter. prīoad fideliū in cōi xp̄m illo tꝑe recipientiū inſtructionē. ſcd̓o adcōfutationē infideliū xp̄m nō recipiētiū. pͥmū ptꝫ ſic: nā ꝓut īī ſcd̓a ſcd̓e. q. j. ar. vij. in rn̄ſiōe. iij. ar. habet̉. Cognicio fidei īhominibꝰ oportuit vt ab imꝑfecto ad ꝑfectū ꝓcederet. ⁊ ideoxp̄s fuit priꝰ cognitꝰ ſub rōne ſaluatoris in cōi etiam apd̓ electos qͣꝫ cognoſceret̉ eſſe deꝰ ⁊ homo. In pͥma enī vocatiōe apoſtoloꝝ Ioh̓is j. Andreas dicebat: Inuenimꝰ meſſiā .i. xp̄ꝫſed poſtea xp̄o interrogāte: Uos quē me eē dicitis? Petrusrn̄dit: Tu es filiꝰ dei: Mat. xvj. Ex qͦ videt̉ ꝙ priꝰ ſequebantur ip̄m tāqͣꝫ xp̄m anteqͣꝫ cognoſcerēt eiꝰ deitatē. Ulteriꝰ etiātanqͣꝫ minꝰ plene īformatꝭ de fide ſue deitatis eiuſdē dicebatapl̓is: Tanto tꝑe vobiſcū ſū ⁊ nō cognouiſtis me. Ioh̓. xiiij.Sil̓r ⁊ pari rōne priꝰ xp̄s fuit cognitꝰ tanqͣꝫ filiꝰ Ioſeph qͣꝫ cognoſceret̉ eē ſine patre in terris. Nō eī ſolū apud emulos quiip̄m ſpernētes dicebāt: Nōne filiꝰ fabri ē? Mat. xiij. ſꝫ ēt apd̓ſimplices diſcipl̓os ⁊ cognatos cōiter filiꝰ Iōſeph reputabat̉an̄qͣꝫ myſteriū ꝟginitatis eſſet diuulgatū. In taliū enī ꝑſonaeuāgeliſta dicebat: Nō cognouerūt parētes eiꝰ. Luc̄. ij. vndenō ſolū ſimplices ſeu idiote ꝓut apl̓i fuerūt in pͥncipio: ſꝫ etiānathanael qui ẜm glo. peritiſſimꝰ ſcripturarū erat cū audiuita Philippo: Ioh̓. j. Quē ſcripſit moyſes in lege ⁊ ꝓphetꝭ inuenimꝰ ieſū filiū ioſeph a nazareth nō fuit admiratꝰ de hoc ꝙxp̄s eſſet filiꝰ ioſeph. ſꝫ de hͦ ꝙ a nazareth eſſet: cū de bethleeꝫſpectabat̉ meſſias. Et qd̓ magis attētione dignū eſt ꝙ ip̄a eadē btā virgo huiꝰ myſterij diuini ſuꝑ omnes cōſcia iſtuꝫ modū loquēdi obſeruabat. d. Ego ⁊ pater tuꝰ dolētes querebamus te. Luc̄. ij. Ex quo ſequit̉ ꝙ ad inſtructionē fideliū in cōmuni qͥ xp̄m venientē in mundo receperūt: cōueniēs modꝰ fuit vt eis p̄ſentaret̉ priꝰ ſub ratione regis .ſ. meſſie filij dauid ſine reuelatiōe myſterij deitatꝭ ⁊ ꝟgītatis matrꝭ: qͣꝫ ꝙ eis a pͥncipio oīa iſta arcana reuelarent̉. ſic enī ꝓceſſerunt ab īꝑfectoad ꝑfectū qͥ ē modꝰ hoībꝰ in cōi maxīe ꝯnat̉al̓. Scd̓m ꝓbat̉:nā ſi xp̄s ẜm verā generationē naturalē tm̄ a dauid deſcēdiſſet ⁊ nō ẜm famā publicā ⁊ cōmunē ppl̓i eſtimationē. hhͦ nō ſuificeret ad refutādos īfideles: p̄cipue hebreos qͥ ex illa ſtirpetm̄ ſaluatorē expectabāt: vt auctoritates ſacre ſcripture teſtātur. ⁊ xp̄s eos exhortādo dicebat: Scrutamī ſcripturaſ. Ioh̓.v. Un̄ ſic eū rationabilit̓ ignoraſſēt a dauid deſcēdiſſe: p̄ſertiꝫcū oīs fama ⁊ ppl̓i eſtīatio hͦ nō teſtaret̉ redderent̉ excuſabiles. Nō enī ip̄i tenebant̉ cognoſcere verā generationē naturalē xp̄i ẜm quā a dd̓ deſcēdit. Tal̓ enī īcognoſcibil̓ eſt niſi ꝑ diuinā reuelationē: vt in ſcd̓o ſuppoſito fuit oſtenſum. Diuīa tn̄ſcpͥtura ītēdit eos īexcuſabileſ reddere. vn̄ glo. ſuꝑ illd̓ Mat.ij. Ubi eſt qͥ natꝰ eſt. Cōfuſio iudeoꝝ ē vt xp̄i natiuitatē a gētilibꝰ diſcāt. ⁊ ſi nō credūt īexcuſabiles ſūt. hec in glo. Cōueniens igit̉ modꝰ fuit vt etiā xp̄s ẜm publicā famā a dd̓ deſcēderet ⁊ ſic ip̄m refutātes ſaltē ſub rōne ſaluatoris ſpectati in communi reciꝑe inexcuſabiles eſſēt qd̓ eſt intētū. Scd̓a ꝟo ꝑs cōcluſiōis ꝓbat̉: Nā ꝓphete ꝑ modū ſucceſſiōiſ ipſiꝰ dd̓ chriſtoregiā dignitatē attribuebāt: Eſa. ix. Suꝑ ſoliuꝫ dauid ⁊ ſuꝑregnū eius ſedebit. Que qͥdē verba ⁊ ſimilia licet nō de ſedeſeu regno tꝑali principaliter intelligunt̉ ꝓut verba Eſa. d̓notāt ibidē dicētis. Sedebit ineternū: nec enī ꝯcedēdū eſt ꝙ inregno tꝑali dauitico iechōias a quo xp̄s deſcēdit habuit ſucceſſorē ꝓphetante Hiere. xxij. de ipſo iechōia. Nō erit de ſemine eiꝰ qͥ ſedeat ſuꝑ thronū dd̓: cū hoc tn̄ ſtat ꝙ ẜꝫ ītellectū minus pͥncipalē ſeu figurātiuū quē totꝰ ppl̓s in cōi pͥncipalit̓ intēdebat de regia dignitate: etiā tꝑali q̄ xp̄o debebat̉ ꝑ ſucceſſionē dd̓ talia ꝟba ītelligunt̉: ꝑ qd̓ ſignificabat̉ ſucceſſio ipſius xp̄i homīs in regno vl̓i ſupra oēm creaturā. iuxta illd̓: Data eſt mihi om̄is poteſtas in ce. ⁊ in ter. Mat. xxviij. Ratio athuius figuratiue locutiōis ſeu duplicis intellectus talis eſt:Nā ſicut noſtra cognitio de imꝑfecto ad ꝑfectū naturalit̓ ꝓcedit vt actū eſt: ſic eo modo naturale eſt nobis ex cognitionecorporaliū in ſpiritualiū cognitionē deuenire. Inuiſibilia eidei a ceratura mūdi per ea que facta ſunt intellecta cōſpiciuntur ad