Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

IdditioMattheiCa. IAdditio

mana. vbi inter opuſcula ſctōꝝ patrū q̄ in eccl̓ia catholica recipiunt̉ fit exp̄ſſa mētio de opuſcul̓ btī Hiero. vn̄ ꝯtradicere talibꝰ licet nō ſit hereticū poſſet tn̄ dici impiū. Eſt eī ꝯtra donuꝫpietatis ẜm qd̓ donū ſctī ſūt honorādi: nec eſt ꝯtradicēdū ſcripturis eoꝝ ſiue ſint intellecte ſiue nō: vbi nō īueniunt̉ ꝯͣ fidemaliqͥd aſſerere: vt ptꝫ ꝑ Augꝭ. in ſcd̓o de doctrina xp̄iana ꝓutgat̉: ⁊ ī ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxj. arti. j. ī rn̄ſiōe ad tertiū argum̄tū.In eodē ea. vbi dicit̉ in poſtil. qꝛ ioſeph ⁊ maria fuerunt exAdAITIO. l. theo traditā: nō ſolū īfideliū ſeu hereCirca genealogiā a mat (eadē tribu.ticoꝝ vehemēs murmuratio ſed et fideliū nō modica admiratio cōſurgit. Illi enī temerarie calūniātes: iſti ꝟo timoroſe admirātes frequēter querūt: cū intētio euāgeliſte in hmōi genealogia circa hoc principalit̓ ꝟſet̉: vt xp̄m ex dauid ⁊ abraā ẜmcarnē deſcendētē on̄dāt quō de hoc ꝑ deſcenſū ioſeph virū marie ab ipſis dauid ⁊ abraā nos inſtruere intēdit. Alienū enī afide totalit̓ eſt xp̄m ex ſemine ioſeph deſcēdiſſe. Un̄ ſtant ſil̓ ꝙbtā virgo nō deſcēdiſſet a dauid: ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec xp̄ſ ⁊ tn̄ ioſeph d̓ip̄o d̓ſcederat: q̄ qͥdē q̄ſtio ī Glo. or. mouet̉ vbi ſic: qͥd ad xp̄mgeneratio ex dauid deducta ad ioſeph cū xp̄s nō ex ſemine ioſeph? Cui quidē q̄ſtioni glo. ſic rn̄det. Nō ē ꝯſuetudo ſcripturarū vt ordo mulieꝝ in generationibꝰ texat̉. Et iō nō ꝑ mariāſed per ioſeph inducitur: cum de vna ⁊ eadē ioſeph ⁊ maria tribū fuerūt. Un̄ et eā quaſi ꝓpinquā cogebat̉ acciꝑe in vxorē netribꝰ in aliā ſe ꝯfūderet. Un̄ etiā ſil̓ tāqͣꝫ de vna ſtirpe ꝯfitebatur in bethleē cū ſinguli in ſuas ꝓfitebāt̉ ciuitates: hec in gloſa Matth̓ .j. Et idē in alia glo. Luc̄. iij. ſub alijs ꝟbis: quā ſententiā ſequit̉ poſtillator et ceteri expoſitores lr̄ales qͦs vidi inhac materia. Sed his nō obſtātibꝰ qm̄ nō ceſſat aīm ꝓpulſare.qd̓ enī p̄ſupponit̉ in glo. ꝓ hac rn̄ſiōe .ſ. nō eſſe aſſuetū in ſcripturis ordinē mulierū texere: nō videt̉ ſtare ꝓpter tria. primūqꝛ ꝯͣriū huiꝰ inuenit̉. j. Paral̓. ij. vbi in genealogia filioꝝ iſrl⁊ ſpecialit̓ ieſſe interponit muleres .ſ. ſarma et abigail a quibꝰꝯn̄r ſuā texit genealogiā: vt ibidē patet ſcd̓o. nā dato ꝙ hoc n̄eſſet aſſuetū in ſcripturis vt glo. dicit: hoc hēret locū vbi ꝑ parētes maſculos tm̄ generatio poſſet deduci vſqꝫ ad illū qͥ genealogizari ītēdit̉: qd̓ ē cōe ceteris hoībꝰ: ſꝫ vbi genealogizat̉ talis qͥ parētē maſculū n̄ habuit: vt eſt ſolꝰ xp̄s: ꝯſuetudo hm̄ornō debuit haberi locū cū ſubē cā māifeſta ꝯriū faciēdi. nec̄itaſigit̉ vrgebat vt mulier in genealogia illiꝰ texeret̉ cuiꝰ generatio ẜm carnē nō poterat deduci niſi ꝑ mulierē. In ꝓpria eī materia poſſet on̄di ꝙ euāgeliſta p̄termiſit cōem ordine obſeruare ꝓpter ſingularitatē excellētie xp̄i. Nā cetere genealogie inſacra ſcpͥtura tradite ꝯſueuerūt ītitulari ab illo a qͦ originē deducūt: nō aūt ab illo ī quē terminū ſeu finē accipiūt. Un̄ Gen̄.xxxvj. He ſunt generationes Eſau: et Nume. iij. He ſunt generationes aaron ⁊cͣ. In quibus tituli generationes a primisparentibus accipiūtur. nō aūt ab vltīo in quē termināt̉: quaꝫꝯſuetudinē ſi euāgeliſta obẜuaſſet potiꝰ dixiſſet: Liber generationis dauid vl̓ abrae qͣꝫ liber generatiōis ieſu xp̄i: ſꝫ talē ꝯſuetudinē obſeruare nō curauit ꝓpter excellentiā ſingularē ipſixp̄i: pari mō nō debuiſſet curare de obſeruatiōe ꝯſuetudīs ī n̄texēdo ordinē ml̓ieꝝ: ⁊ hoc ꝓpt̓ excellētiā dignitatꝭ matrꝭ xp̄i:nec valet dicere ꝙ in genealogijs allegatꝭ nō ītēdebat̉ accedere ad aliquē vnū pͥncipalē: ſꝫ ſolū multiplicationē a pͥmo parēte deſcēdētē on̄dere. Nā Auth vltīo vbi dauid pͥncipalit̓ intēdit̉ genealogizari: nō intitulat̉ genealogia a dd̓ quē intēdit:ſꝫ a phares a qͦ ītēdit. dic̄ eī he ſūt generatiōes phares ⁊cͣ. tertio nā ſic̄ deduxit euāgeliſta genealogiā vſqꝫ ad ioſeph virummarie potuiſſet deducere vſqꝫ ad ioachī patrē marie: vt dicēdobarpāthera genuit ioachī patrē marie de qͣ natꝰ ē ieſus ⁊cͣ. Nōenī minꝰ ꝯſuetū eſt in genealogijs introducere patrē tl̓is femine qͣꝫ ītroduce̓ tal̓ femīe virū. Un̄ ⁊ ſi vtrūqꝫ ſit inſuetū ꝑ pͥmūtn̄ fieret rectꝰ deſcēſus ad xp̄m: ꝑ ſcd̓m aūt minime. Qd̓ ēt ſecūdo cōtinet̉ ī glo .ſ. ꝙ ioſeph ⁊ maria de eadē tribu fuerant. ⁊iō eā qͣſi ꝓpīquā cogebat̉ acciꝑe ne tribꝰ ī aliā ſe ꝯfūderet n̄ ſatiſfecit q̄ſtioni ꝓpter duo. Prīo qꝛ hͨ aſſertio videt̉ eē de genere apocryphoꝝ q̄ in ſacra ſcpͥtura nullū hn̄t fūdamētū. Unde⁊ talia eadē facilitate cōtēnūt̉ qͣ approbāt̉ iuxͣ doctrinā Hiero.ſcd̓o. nā poſito ꝙ maria eſſet eiuſdē tribꝰ cū ioſeph: ex hͦ n̄ ſeq̄retur ip̄aꝫ deſcēdiſſe a dd̓. Tribꝰ eī iuda diuidit̉ ī ml̓taſ familiasp̄ter familiā dd̓. Deſcēdētes eī de carā fr̄e phares ſūt de tribuiuda: nō tn̄ deſcēdūt a dd̓. Sil̓r cū ieſſe habuit multos filios ⁊filias p̄ter dd̓ ꝯtingere potuit ab illis ml̓tos deſcēdere: qͥ qͥdēnō ſolū eſſent de tribu iuda: ſꝫ ēt de familia ieſſe ⁊ bethelamitarū: ⁊ tn̄ tales nō deſcēderēt ꝑ dauid. Cū igit̉ illa lex q̄ⁱ iubet acciꝑe ꝓpinquā nō cogit acciꝑe ꝓpīquā eiuſdē familie: ſꝫ ſufficitꝙ ſit ꝓpīqͥtas ī eadē tribu ne hereditas vniꝰ tribꝰ in aliā trāſeat: v

ſeat: vt ptꝫ ad lr̄am Nu. vl. Iō ex hac ꝓpīqͥtate quā glo. vultītroducere nō habemꝰ neceſſariū ꝙ maria deſcēdat a dauid:ſꝫ ſolū ꝙ ſit de tribū iuda: ex qͦ nō haberet̉ ītētū. Qd̓ āt tertiocōtinet̉ ī glo .ſ. ꝙ ſil̓ in bethlee ambo cōiuges ꝓfitebant̉: ex qͦvult ꝯcludere ꝙ vterqꝫ eſſet de familia dd̓: nō videt̉ valere ꝓpter duo: Prīo. nā ẜꝫ magiſtrū hiſtoriaꝝ dubiū ē ad lr̄aꝫ anmulieres ꝓfiteri tenebāt̉ in illa deſcriptiōe de qͣ agit̉ Luc̄. ij.an ſolū viri. Un̄ nō hr̄ efficax argumētū de hͦ ꝙ btā ꝟgo ꝓfiteret̉ in bethleē̓: ſꝫ ꝙ ioſeph portas ſecū ꝯiugē vt obſequiū ꝑtus ei appropīqͣnte neceſſitate ei īpēderet ꝓfitebat̉. Cōfirmatur aūt opinio illa q̄ tenet ꝙ ſolū viri ꝓfiteri tenebāt̉. ꝑ illudMat. xvij. vbi agit̉ de ſolutiōe tributi ꝑ xp̄m. Ibi enī apparet manifeſte ꝙ tm̄ capita domoꝝ ſeu familiaꝝ cēſū ceſari tribuebāt: ⁊ nō alij de familia ſeu domo. Un̄ ꝓ Petro tm̄ qͥ caput alioꝝ erat ſolui mādauit tributū nō ꝓ alijs apl̓is: vt habet̉ ī glo. ibidē. Scd̓o. nā dato ꝙ beata virgo teneret̉ ꝓfiteri ībethleē: ex hͦ nō ſeqͥt̉ ip̄am deſcēdiſſe a dd̓. Nā potuit deſcēdere d̓ ieſſe qͥ erat bethelamitanꝰ ꝑ alios filios ipſiꝰ ieſſe p̄ter dd̓⁊ ſic teneret̉ ibidē ꝓfiteri ſicut ⁊ ioſeph: non tn̄ ex hoc ꝙ a dd̓deſcēderet. Queſtio igit̉ p̄fata minꝰ ſufficiēt̓ ſoluta remanerevr̄: ⁊ ſic admiratio p̄dctā ī ſuo ſtat vigore: maioꝝ tn̄ ſꝑ reuerētia ſalua doctoꝝ ſeu expoſitoꝝ. Ulteriꝰ videt̉ h̓ aliqͥd eē dicendū: ad cuiꝰ euidētiā p̄ſupponēda ſūt q̄dā vera generalia. deīde ſubiūgēde ſūt aliq̄ ꝯcluſiōes ad ꝓpoſitū. Primo p̄ſuppōitur ꝙ filiꝰ ꝓut in boniſ paternis ſuccedit triplicit̓ poſſet dici.Prīo ẜm verā generationē nat̉alē ẜm quā filiꝰ plerūqꝫ ſuccedit patri nō ſolū ī bonis naturalibꝰ corꝑis: vt bona cōplexiōe ſeu habitudīe corꝑali ꝓut legit̉ Gregꝭ. vj. de gigātibꝰ qͥpotētes viros in ſcl̓m genuerūt .i. magnoſ ī corꝑe ⁊ robuſtos:ſꝫ etiā in bōis aīe vt in virtutibꝰ: qn̄qꝫ ẜm naturalē īclinatiōeꝫfilij ſuccedūt ſuis genitoribꝰ ꝓut aptitudinē ad certas virtutes aliqͥ habēt a natura ſaltē ẜm aptitudinē ⁊ inchoationē vtin pͥma ſcd̓e. q. lxiij. arti. j. in corpore. q. Un̄ Caſſio. in qͣdā epiſtola: Laudabilis vena ſuā ſeruat originē: et fidelit̓ poſteristradit q̄ in ſe glorioſa trāſmiſſiōe ꝓmeruit. Ad qd̓ facit illudIoh̓ .viij. Si filij abrae eſtꝭ ⁊cͣ. Scd̓o d̓r filiꝰ alicuiꝰ ēt ille queꝫnō genuit naturalit̓: ſꝫ tm̄ ẜm famā publicā ⁊ cōeꝫ ppl̓i eſtimationē illiꝰ d̓r filiꝰ: qd̓ ꝯtingit cū vxor alicuiꝰ filiū parit quē nōex marito habuit: reputat̉ tn̄ in ppl̓o ſine ꝯͣdictiōe ſui mariti filiꝰ: qͥ qͥdē filiꝰ licet in bōis ſupradictꝭ nō habeat naturalit̓ ſuccedere tali ficto patri: ſuccedit tn̄ ciuilit̓: nō ſolū in bōis mīoribus fortune vt in diuitijs: ſꝫ etiā in nobilitate ſeu claritudineq̄ maiora ſūt ſeu magis deſiderabilia bona ſaltē ad magnanimos qͣꝫ diuitie. Hoīes eī hmōi ꝓpt̓ honores ⁊ generꝭ claritudines obſeruādas iacturā in ceteris rebꝰ fortūe patiūt̉: vt inpͥma ſcd̓e. q. ij. arti. ij. arguēdo. Hec aūt ſucceſſio ꝑ iura cōmunia ſeu cōem gētiū ꝯſuetudinē ptꝫ q̄ dictāt vt ille qͥ ꝓ filio legitimo alicuiꝰ ẜm famā publicā habet̉: debet ſibi ſuccedere īgeneris nobilitate ⁊ hmoi. Tertio d̓r filiꝰ alicuiꝰ etiaꝫ ille quineutro p̄dictoꝝ modoꝝ deſcēdit ſꝫ ꝑ legalē adoptionē tm̄ eſtab aliquo in filiū aſſumptꝰ: qͥ qͥdē filiꝰ tali patri habꝫ ſuccedere ſaltē in mīoribꝰ rebꝰ fortune: vt in diuitijs ꝓut iura voluntcōia. Que qͥdē tres ſucceſſiōes ſeu filiatiōes ſupradicte qn̄qꝫꝯcurrūt in eadē ꝑſona: qn̄qꝫ in tribꝰ diſtīctꝭ: vt ſatꝭ ptꝫ. Scd̓oſupponit̉ ꝙ filiatio ẜꝫ verā generationē naturalē ſpecialit̓ cūa remotꝭ parētibꝰ ꝑ lōgā parētele lineā ſucceſſiuā ī tēpoꝝ antiqua diurnitate deſcēdit a nemine ē īfallibilit̓ cognoſcibil̓ niſi ꝑ diuinā reuelationē ſeu ſacrā ſcripturā diuinitꝰ traditā: hͦ īductiue ꝓbat̉: Nā ꝙ aliqͥs ſit filiꝰ alicuiꝰ ẜm verā generationē naturalē ꝑ exꝑiētiā ſēſualē: qͣ ꝓprie ſingularia cognoſcūt̉haberi nō p̄t niſi forte a parētibꝰ: vtputa a matre q̄ de hͦ poſſꝫcertiorē noticiā hr̄e: cū ceteri homīes ⁊ etiā pat̓ certā noticiāexꝑimētalē de hͦ cōiter nō hn̄t. Mat̉ ꝟo ⁊ ſi certā noticiā exꝑimētalē de filio ſuo: cuiꝰ pr̄is ſit ẜm verā generationē habeat:nō tn̄ talē noticiā de viro ſuo nec de ſeipſa: ⁊ multominꝰ d̓ antiqͥs parētibꝰ viri ſui nec ſuis ꝑ lineā parētele aſcēdēdo ꝑ experientiā habere p̄t. Pari igit̉ rōne ꝯſtat ꝙ apd̓ neminē pōteſſe exꝑimētalis cognitio de aliqͦ vtrū deſcēdat a certo remoto ꝓgenitore modo p̄dicto. Fama āt publica ſeu cōis eſtimatio ppl̓i qͣꝫtūcūqꝫ ſine ꝯͣdictiōe in ppl̓o ſit extēſa infallibilē cognitionē nō cauſāt: ſil̓r nec teſtes vel legitima documēta ſeu īſtrumēta: cū oīa hmōi ſint fallibilia: vt freq̄nt̓: ptꝫ ⁊ etiā ī ſacris hiſtorijs teſtiū fallacia nōnūqͣꝫ reꝑit̉ ꝑ chrōicas etiā antiquoꝝ q̄ in ſacris ſcripturis nō ſūt inſerte: noticia hmōi īfallibil̓ haberi nō p̄t: cū taliū certitudo certitudinē q̄ ꝑ famā publicā hr̄ nō excedit: vt ē māifeſtū. Similit̓ nec ꝑ aliquā veraꝫſciētiā nat̉ alē ſeu liberalē artē hͦ ē cognoſcibile: vt ptꝫ ītuēti.Reſtat gͦ ꝙ hoc tm̄ ſit cognoſcibile ꝑ diuinā reuelationeꝫ ẜmquā ꝓ