Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.Ca. INico. de lyraMatthei

§ per quā dignatꝰ eſt venire.a gnaͣtiōes qͣttuordecī. Xp̄i āt gnaͣ­ aa § nō ait ſic facta eſt: qꝛ ſꝑ apud patrē erat.ſ vt ꝑ ioſeph de dauid mōſtraret̉.l tio ſic erat. Cuꝫ eſſet deſponſata bo mater ieſu Maria ioſeph: anteqͣꝫ oFa ioſeph.econuenirent inuenta eſt in vtero eecce illud nouum: Mulier circūdabit virū: nōūde niſi ex ſe gignendo.de qͦ eſt qͥ cōcipit̉ ⁊ generat̉. de poteſtate nōx ſubſtātia: ne ſpūs dicat̉ incarnatꝰ.habēs de ſpirituſancto. Ioſeph gꝫIſponſus.t autem vir eius: cum eſſet iuſtus: ꝑ

Mattheꝰ in hac vita que quattuor tēpoꝝ curſu labit̉in qua regi nos ſoportet a xp̄o ẜm laborioſā diſciplinamqua filios flagellat: que in. x. ꝓpter decalogi mādata ſignat̉: ꝑ quadragenariū numeꝝ regē xp̄m veniſſe teſtat̉:addito binario ꝓpter duo teſtamēta qͥbꝰ regi nos oportet. Uel duo p̄cepta charitatisin quibꝰ tota lex cōtīet̉. ⁊ cōpletur vetꝰ ſcriptura: Qua ꝓpt̓ ingenerationibꝰ matthei q̄ deſcēdēdo enumerāt̉: noſtroꝝ ſignatur ſuſceptio peccatoꝝ. In generationibꝰ autē luce q̄ aſcēdēdo vſqꝫ ad deū ꝑuēiūt: cui mūdati recōciliant̉ ꝑ xp̄i ſacerdotiū: intelligit̉ noſtroꝝ ablutiopeccatoꝝ. Ideo in ſeptuageſimoſeptīo numero tota eiꝰ enumeratio cōplet̉: in cuius myſterio ſaluator remittēdū eſſe peccanti dicit: Denariꝰ enī iuſticieeſt numerꝰ. vndenariꝰ trāſgreſſio eſt denarij: qͥ ſepties ductuſexplicat. lxxvij. in quo numerotanqͣꝫ vniuerſal̓ peccati fit plena remiſſio pctōꝝ ꝑ xp̄m aſcendentibus ad deū: Nec ē mirādum ꝙ lucas plures ſucceſſiones ponit a dauid vſqꝫ ad chriſtum: Mattheus pauciores: cum ille ponat alias perſonas ille alias: ⁊ ex his forſan alij minus alij plus vixerunt. Nota non eſſe cōſuetudinem ſcripturarū vt in generationibus ſucceſſionis ordo mulieribus tribuatur: ideo generatio ioſeph ordinabiliter ponitur qui de eadē tribū: de qua et beata mariafuiſſe cognoſcitur. a Chriſti autē ge. Sine additamēto ieſu ponit: vt eū ītelligas de quo ꝓpheta: Unxit te deus tu. Ieſus qd̓ ſubſtātialiter illi cōuenit angelo reſeruat: vt qui poſt dicturus eſt cōceptū de ſpirituſancto nomen ei ꝓpriū ex ſaluationis officio ſublimiꝰ declaret.b. Sic erat. Sicut dictū eſt: vt ex loſeph origo marie q̄eſt de dauid clareſceret: ⁊ chriſtus nō ex eius ſemīe vt deus ⁊ homo: ꝑ genealogiā homo: ꝑ hoc ꝙ de virgine deſpirituſancto deus oſtenditur. Sic inqͣꝫ erat vt preſcripta eſt: ⁊ mox dicet̉ ſicut poſtea ſignis ⁊ ꝓdigijs manifeſtat̉: vt totus liber deū ⁊ hominē natū demōſtret: qd̓ eſtcredendū vt poſſit intelligi. Hic enim ſenſus deficit humanus vbi non eſt natura ſed virtus: qui non credit nōintelligit ꝙ virgo peperit: ꝙ verbum caro factum eſt.c Cum eſſet deſponſata. Origen̄. Ideo deſpōſata vt ſignificaret eccleſiam que virgo eſt ⁊ ſponſa: ⁊ vt ꝑ ioſephorigo marie oſtenderetur: vel vt ioſeph eſſet teſtis caſtitatis defendens eam ab infamia ſuſpicationis: ⁊ ne vtadultera damnaretur: ⁊ vt virgo viri ſolatio ſuſtentaretur: ⁊ vt diabolo partus occultaretur: qui nequit ſatisdinoſcere an ex ſemine natus ſit: an de virgine: ⁊ ne virginibus eſſet excuſatio infamie ꝙ mater chriſti īfamatafuerit. Deſpōſatio fiebat per aliquot dies ante aſſiduam cohabitationē: ⁊ interim erat vxor ſub cuſtodia viri.d Anteqͣꝫ cōuenirēt. Nō ꝙ poſtea cōuenerint: vt ſi diceremus anteqͣꝫ penituerit morte p̄uentus eſt. Non ꝙ poſtea conuenerint: ſed oſtendit ꝓximum tēpus nuptiarum: in quo nuptiarum ſolennia celebrant̉.Inuenta eſt in vtero habens. Inuenit ioſeph in vtēro habere: ſed non de ſpirituſancto ſciebat eſſe: cum poſtea vt dubius deliberaret dimittere eam. Apoſtolꝰ autem hoc addidit ne interim ſubreperet ſuſpicio lectori. Quomodo hoc factū ſit ⁊ quo ordine vel in qua ciuitate chriſti cōceptio ſit celebrata: hoc pretermiſſum a Luca exponitur. f. Iuſtus ꝑ fidē qua credebat xp̄m devirgine naſcituꝝ: et voluit ſe humiliare ante tantam gratiam. Ꝙ iuſtus erat hoc ē teſtimonium caſtitatis marie: vt qui ſeruat innocentem iuſtus dicatur: ſed et piusdum nollet propalare: ex conſcientia caſtitatiſ iuſtus: extimore pius. Sciebat illam eſſe inculpabilem: ſꝫ vnde vl̓quid eſſet ignorabat: ⁊ ideo mediā elegit viam effugiendi: vt neqꝫ innocentem proderet: neqꝫ rei incognite conſentiendo ſe reum faceret coram deo. Uera virtus eſt.cum nec pietas ſine iuſticia: nec ſine pietate iuſticia: queſeparate ab inuicem dilabuntur.☞ At nollet

Nu. xxxvj. De filiabus ſalphaat. Beata aūt virgo maria fuit vnicaIoachin patri ſuo: ⁊ ideo ex lege cogebat̉ viro ſue tribuſ nubere: ꝓpter hoc etiā iuit cū Ioſeph in bethleē ciuitatē dauid vt ꝓfiteret̉ cueo: vt habet̉ Luc̄. ij. Modū aūt ꝑ quē fuerūt de eadē tribu Damaſcenus deſcribit dicēs ꝙ melchi habuit fratrē nomine panthera: qͥgenuit barpanthera: ⁊ hic genuit ioachin: qͥgenuit beatā mariā: ⁊ ſic beata maria deſcendit a dauid ꝑ nathan ẜm Damaſcenuꝫ libro.iiij. ca. vj. a Chriſti aūt generatio ſic erat.Deſcripta genealogia xp̄i in qua mattheusoſtendit xp̄i verā humanitatē: hic oſtēdit diuinitatē eiꝰ ꝑ modū ꝯceptiōis eiꝰ mirabileꝫ:⁊ diuidit̉ in tres ꝑtes: qꝛ primo ponit̉ beatevirginis mira īpregnatio. ſcd̓o ipſiꝰ ioſeph digna dubitatio. ibi: Ioſeph aūt cū eſſet iuſtꝰ.tertio magna dubij certificatio. ibi: Hoc aūteo cogitāte. Dicit ergo primo: Chriſti aūt generatio ⁊cͣ. q. d. ne credat̉ ꝙ ieſus ſit genitꝰ excōmixtione maris ⁊ femine ſicut p̄cedētes. etideo deſcribit̉ modꝰ mirabilis qͥ ſequit̉:Cū eſſet deſpōſata mater eiꝰ .i. xp̄i.c. Ioſeph .ſ. ſpōſo ſuo. d Anteqͣꝫ ꝯuenirent carnaliter .ſ. nō qꝛ poſt ꝯuenerint: vt. jͣ.dicet̉. e Inuēta eſt in vtero habēs. inuētainqͣꝫ a ioſeph q̄ curā virgīs habebat. f. Deſpūſancto. iſtud refert̉ ad verbū p̄cedēs. cumdicit̉: Habēs in vtero: qꝛ hoc fuit virtute ſpirituſſancti. illud enī qd̓ in generatione alioꝝ hominū fit ꝑ virtutemſeminis deciſi a patre ⁊ recepti a matre in matrice: fuit factū virtuteſpūſſancti in virgine: virtute cuiꝰ ex puriſſimis ſanguinibꝰ beate virginis fuit corpꝰ chriſti formatū: ⁊ in eodē inſtāti aīatū: ⁊ a ꝟbo aſſūptū: qꝛ cū infinita ſit virtꝰ ſpūſſctī pōt oīa oꝑari in inſtāti. Sed querit̉ quare iſta ꝯceptio xp̄i nō fuit fctā anteqͣꝫ virgo deſpoſaret̉ ip̄i ioſeph. Dicendū ꝙ btūs Ambro. ſuꝑ Lucaꝫ ad hoc aſſignat multasrōnes quaꝝ aliqͥs accipio. Primo eī iſtud fuit rōnabile ex ꝑte pueri: qꝛ ſi cōceptꝰ fuiſſet ante deſpōſationē potuiſſet rōnabilit̉ a iudeisſicut illegitimꝰ repudiari ⁊ nō ſicut xp̄s recipi. ſcd̓o qꝛ puer ꝓpter ꝑſecutionē herodis erat in egyptū portādꝰ ⁊ reportādꝰ: iō ſpōſus marie erat ad hͦ ⁊ cōſimilia neceſſariꝰ. Itē hoc fuit ex ꝑte virgīs neceſſariū: vt haberet miniſtrū nō ſuſpectū: ſed ſibi ꝯiūctū vt ſpōſū. Iteꝫhoc fuit rationabile ex parte nr̄a: qꝛ ſicut ꝑ Thomā palpātē cicatrices chriſti certificati ſumꝰ magis de reſurrectiōe xp̄i qͣꝫ ꝑ alios: ita ꝑioſeph magis certificati ſumꝰ de virgītate marie: qꝛ dolore iniuriefuiſſet motus ad vindicandū opprobriū niſi in virgine cognouiſſetdiuinū ſacramentū. Itē querit̉ h̓ cū maria eſſet iā deſpōſata ioſeph⁊ in domo eiꝰ: vt dicit Chryẜ. quare nō acceſſit ad cognoſcēdū virginē. Dicēdū ꝙ modꝰ erat iuſtoꝝ nō ꝑficere matrimoniū ꝑ carnalēcopulā: niſi priꝰ vacarēt orōni ꝑ aliqd̓ tp̄s īplorādo diuinā miſericordiā: vt patet Tobie. viij. Et tūc credit̉ reuelatū eſſe ip̄i ioſeph ꝓpoſitū marie de obſeruāda virginitate: licet eī cogeret̉ ad matrimoniū cōtrahendū ẜm tꝑis illiꝰ modū: ꝓpter rōnes p̄dictas: tn̄ habebat virginitatē in deſiderio ⁊ ꝓpoſito: ſꝫ votū nō exp̄ſſit. Cōtraxitigit̉ matrimoniū cōmittēs ſe diuini volūtati: ⁊ tūc ex reuelatiōe diuina credit̉ ꝙ ioſeph cognouit ꝓpoſitū marie: ⁊ tūc ex cōi ꝯſēſu vouerūt virginitatē: qꝛ vt credit̉ ioſeph adhuc virgo erat. Cuiꝰ rō ē:qꝛ cū xp̄s in paſſiōe ſua nulli matrē ſeruādā tradidit niſi virgini: nōeſt ꝓbabile ꝙ an̄ ꝯceptū dū adhuc eſſet iuuēcula traderet̉ alicui niſi virgini cuſtodiēda. g Ioſeph aūt. Hic pōit̉ ioſeph digna dubitatio. emiſſo aūt voto p̄dicto angelꝰ gabriel venit ad virginē ignorante ioſeph: ⁊ impregnata eſt de ſpirituſctō: vt habet̉ Luc̄. j. ⁊ ſtatim de licentia ioſeph abijt ad cognatā ſuā ſcꝫ ſanctā Elizabet: vt eip̄gnanti ẜuiret: ⁊ natū filij ſui p̄curſorē videret: ⁊ ibi māſit tribꝰ mēſibus vſqꝫ ad ꝑactā ꝑcurſoris natiuitatē. Ip̄a aūt redeūte vidit ioſeph vteꝝ eiꝰ grauidū: incurrit ex hͦ vehementē fuſpitionē: nec fuitmirū ꝓpter marie lōgā abſētiā: ex altera ꝑte tm̄ tenebat de marie ſāctitate: vt dicit Chryſoſtomꝰ ꝙ ſibi videbatur impoſſibile eam cecidiſſe. h. Cum ergo eſſet iuſtus noluit eam traducere: id eſt propalare: quia non erat certus de crimine. ⁊ ideo:i Uoluit occulte dimittere eam. ne forte ex oppoſita parte faueretſibi in crimine: ⁊ bene dicitur ꝙ occulte: ne ſi in palā eā relinqueretneſciret reſpondere determinate cauſam dimittendi eam hoc querētibus: cum haberet argumenta ſibi īſolubilia ex vtraqꝫ parte: vt viſum eſt. Sed queritur hic quare maria non dixit ei diuinum ſecretūEſt dicendum ꝙ talia non ſunt reuelanda: niſi qͣꝫtum ſe extendit voluntas diuina. ⁊ ideo beata virgo tacuit: tenens firmiter ꝙ ſicutiſtud ſecretum fuerat reuelatum ſancte elicabet: vt habetur Luce primo: ſic reuelaretur alijs competenti tempore ex beneplacitodiuine voluntatis. Similiter queritur quare ioſeph non petiuitab ea

7. q. x. pxi.qꝫ. c.c. genuit.De ver. ſignifi. c. 5.

Luct. 1. 1et .2. a

τ2. q. i. c. ſipeccauerit

Psͣ .44.