Eccleſiaſtice hyſtorie
rit qd̓ nō om̄ibꝰ paſſim ſicut nunc etiamantea īnotuerit: ⁊ ad oēs eius fides ac ſapientia ꝑuenerit: exponemus. Nondumcapere poterat ꝑfectam ſapientie xp̄i doctrinā rudis adhuc mūdus: ⁊ peritie totius ignarus. Deniqꝫ ſtatim in initijs adhūc cum hij qui pͥmi creati fuerant hoīesin beatitudine degerent: mandato dei negligentia corrupto: in hanc vitam mortalem ⁊ fragilitati obnoxiam deciderunt:ac terrre huius diuina maledictione damnate habitaculū ꝓ paradiſi delitijs cōmutarūt. Iam vero qui ex huiuſcemodi genitoribꝰ ꝑ orbem terre diffuſi ſunt: ferinomagis ac beluino ritu oberrantes: nō vrbes ad ſocietatē: nō mores ad honeſtatē:nō leges ad vite iuſticiā tenuere. Artiumvero diſciplinarūqꝫ apud eos ⁊ totiꝰ philoſophie ne ip̄m qͥdem nomē habebaturſed aggreſtes qͥdam ⁊ vagi ꝑ deſerta nullis ſedibꝰ vagabant̉. Si qua vero in ip̄isboni ſemina naturaliter clementia inoleuerant ꝯditoris: hec inculta ⁊ incōdita relinquentes: magis ad vſum malicie (quovia hūani generis ꝓcliuius vergit̉) ꝯferebant. Ex quo accidit vt nefarijs ſceleribꝰinter ſemetipſos agentes: nunc corruperent̉: nunc etiam interimerent̉ adinuicemvſqꝫ quo ꝓcedente īmanitate etiam deuorarent̉ ab alterutrū. Hinc ille que mūdoſceleris fabulas reliquerunt theomachie⁊ giganthomachie exorte ſunt: donec nefarijs auſis vltio diuina nunc inundatione diluuij: nunc etiam populatione igneiimbris obſiſteret: ⁊ īmanitatē ſceleꝝ penarū varietate cōprimeret. Uerū qm̄ creatori ſuo hūanū genus malicie morbo ⁊ contagione corruptū: emendandū videbat̉potius qͣꝫ delendū: miſeratus tunc obſcuratas ꝑ nequitiā mentes ⁊ tenebris cecitatis obſtructas: ille ip̄e qui in pͥncipio eratapud deū deus verbū ⁊ ſapientia patrisnunc angeloꝝ ac miniſtraꝝ virtutū legationibꝰ vtit̉: nunc etiam ineffabili dignatiōe ipſe adeſt ⁊ rarus ſicubi quē dei ac iuſticie memorē repperit: diuinis reuelatiōibus monitis ſalubrioribꝰ inſtructione qͣdeū decebat reformare ac reuocare de tenebris humanū nitit̉ genus: nō in alia qͣꝫhoīs ſpecie: quā ſolū hoīes doceri aliqͥd
⁊ inſtrui ac iuuari poſſunt: donec paulatīgentē integram que hebreoꝝ appellabat̉ad ſui cultū venerationēqꝫ ꝯuertit. Quibꝰetiā vtpote adhuc rudibꝰ ⁊ ꝯtagione vitepͥoris infectis: ꝑ moyſen ꝓphetam typos⁊ adumbrationē diuini cultus. ꝑ ſabbataquedā myſtica. ⁊ circūciſionē corporis: altius aliquid in ſpū ſignificanteꝫ: ceteraqꝫhuiuſcemodi p̄cepta legalia velut elemēta ſacratioris olim future eruditionis imp̄ſſit. Que tn̄ lex cū velut initiū quoddamluminis mūdo huic obfulſiſſet: ⁊ odorisſui flagrantia mare ac terras longe lateqꝫcōpleſſet: atqꝫ ex ipſa diuerſis in orbis ꝑtibꝰ nidorē quendā prudētiores quiqꝫ capientes: legiſlatores vel philoſophi: modeſta queqꝫ ⁊ verecūdiora p̄cepta: atꝫ honeſtatis ⁊ iuſticie conſcia auditoribꝰ ſuispaulatim tradere atqꝫ inſinuare ceperunt⁊ aggreſtes ⁊ feros hoīm mores ad decora atqꝫ honeſta inſtituta reuocare. Tuncamicicijs cōire inter ſe viros: ⁊ concordieſubire federa docuerūt. Tunc iuuare ſe inuicem hoīes ⁊ vſum reꝝ diſcūt habere cōmunem: donec inſtituti prudentioris docilis hūana mens ⁊ ſocietauis adinuiceꝫpatiens redderet̉: vt huiuſcemodi ꝯſuetudinis ꝓ luſione p̄miſſa aptiiam ⁊ paratietiam ad diuina fierent inſtituta patriſqꝫoīm dei ſcientie capaces exiſterent. In qͦipſe iteꝝ oīm virtutū magiſter: ipſe ſermoac ratio ⁊ verbum ac ſapientia dei: ipſe qͥin initio cū patre creauerat hoīem: ip̄e inquā humane quoqꝫ nature aſſumpta ſubſtantia: ⁊ ſpē forme ẜuilis indutus: in nullo penitus ab eo ꝙ nos ſumus differentes tempore quo romani imperij regnumnobilius latiuſqꝫ cōſurgere ipſe p̄ſtiteratingreſſus hunc mundū cōmuni ꝗͥdē nobiſcū naſcendi aditu. ſꝫ nullo auctore patefacto ea egit ⁊ ꝑtulit: que de eo futura ꝓphete p̄dixerant. Uiri em̄ diuinitus inſpirati hoīem qͥ ſimul eſſet ⁊ deus aduentare huic mūdo: ⁊ doctorē oīm gentiū paterne pietatis ac religionis futurū ſacroſanctis oraculis cecinerūt. Sed ⁊ mortismodū quo de hac vita diſcederet: atꝫ rurſum inuſitato more ad viuentes repedaret a mortuis: ⁊ poſt hoc celū adiret vndedeſcenderat atqꝫ in deū rediret. De qͥbus