.XIII.

rabilia reperiuntur in iſto ſacramento: vt poniIo. de ſancto geminiano in ſermone quodam: q̄tamen ſunt ſententie. b. tho. in. 4. ¶ Primum .n.mirabile ē: ꝙ corpus xp̄i in celo localiter exiſtēsincipit eſſe in altari abſqꝫ hoc ꝙ de celo deſcendat: quod certe ideo eſſe poteſt: ꝙ corpus xp̄i n̄incipit de nouo eſſe in altari per ſui mutationemlocalem: ſed per hoc ꝙ aliquid in altari exiſtensſcꝫ ſubſtantia panis conuertitur in ip̄m: ⁊ diuinavirtute efficitur corpus xp̄i: ſicut ignis incipit denouo eſſe in aere abſqꝫ ſui mutatione locali: quādo aer in ignem conuertitur. ¶ Secundū mirabile eſt: ꝙ nihil remanet de panis ſubſtantia facta conuerſione in corpus xp̄i: ⁊ tamen n̄ eſt corrupta nec annihilata. Hoc autem ideo eſt: quiatota ſubſtantia panis tranſubſtantiatur: ⁊ cōuertitur in ſubſtantiam corporis xp̄i: licet enim huiuſmodi trāſubſtātiatō nō poſſit fieri virtute nature: quia agens naturale nō poteſt agere niſi adtranſformationem formarū in materia: poteſt tāmen fieri virtute eius: qui eſt totius entis creator ⁊ auctor: quia cum vtriqꝫ materie .ſ. panis etcorporis xp̄i ſit aliquid cōmune nature entis: poteſt actor entis illud quod eſt entitatis in materia vel forma panis conuertere ad illud quod ēentitatis in materia ⁊ forma corporis xp̄i: ſublato eo per quod ſubſtantia diſtinguebatur ab illaNam ſubſtantia panis remanet entitas corporiſxp̄i. Unde ambro. libro de ſacramentis dicit: licꝫfigura panis ⁊ vini videatur: nihil tamen aliud qͣꝫcaro xp̄i ⁊ ſanguis poſt conuerſionem credendaeſt. ¶ Tertium mirabile eſt: ꝙ qͣꝫuis materia panis conuertatur in materiam corporis xp̄i ⁊ forma in formam: non tamen conuertitur in animārationalem: qͣꝫqͣꝫ anima rationalis ſit forma corporis xp̄i. Et hoc ideo: quia anima ē forma corporis: dans ei totum eſſe perfecte .ſ. ⁊ eſſe animatum ⁊ eſſe corporeum ⁊ ſic de alijs. Conuertiturergo forma panis in formam corporis xp̄i: ẜm ꝙdat eſſe corporeum: nō autem ẜm ꝙ dat eſſe animatum tali anime. Eſt autem anima ex vi ſacramenti ſub ſacramēto inqͣꝫtum dat eſſe corporeūnon autem inqͣꝫtum dat eſſe animatum: ⁊ ſic inqͣꝫtum anima non eſt ibi ex vi ſacramenti: ſed cōcomitatur. Unde licet ſit ibi realiter ⁊ eſſentialiter forma ⁊ anima: non eſt tamē terminatio conuerſionis inqͣꝫtum anima: ſꝫ inqͣꝫtum forma corporeitatis: quia dato ꝙ illa eſſentia non eſſet aīa⁊ eſſe forma corporeitatiſ: adhuc conuertereturin eam forma panis: ſed ſi econuerſo eſſet anima⁊ non forma corporeitatis: non cōuerteretur ineam: quia verba ſacramenti efficiunt qd̓ ſignificant: ſignificant aūt conuerſioneꝫ fieri in corpusquia dicit: hoc eſt corpus meum: ⁊ corpus non ēanima. ¶ Quartum mirabile eſt: quia quotienscunqꝫ hoſtie conuertantur in corpus xp̄i: ipſumtamen nullo modo augetur: nec immutatur: hocaūt ideo accidit: quia ẜm philoſophum in primode generatōne. Augmentū eſt quantitatis p̄exi-

ſtentis additamentum: dico autem additamentum alterius quantitatis. Cum igitur fit conuerſio in aliquid p̄exiſtens: augmenti tranſmutatioaccidit: quia ad prcexiſtentem quantitatē ſit additio quantitatis: auferatur ergo additio quantitati ⁊ nulla erit mutatio circa id ad qd̓ ſoluis ſubſtantie conuerſio terminatur. ſubſtantia .n. ẜm ſeꝯſiderata ſine materia ſine forma eſt indiuiſibilis ⁊ tale indiuiſibile tranſmutatum: cū ibi nō remaneat aliqd̓ commune ſubiectum: non facit aliquam cōmutationem circa illud ad quod fit conuerſio .ſ. nature: mutatio generatōnis: quia aliꝗp̄exiſtit nature alterationis: quia conuerſio noaccidentium nec augmenti: quia non ſit additioquanti ad quantuꝫ pexiſtens. Sicut ergo ex hocꝙ vnus vel multi diſcant aliquod ſecretum: ip̄mſecretum ꝓpterea non augetur: ita ꝙ vna vel plures hoſtie conuertātur in corpus xp̄i: non ꝓpterhoc augmētatur: ¶ Quintum mirabile ē: ꝙ qͣꝫ qͣin multis altaribus multe ſint hoſtie conſecrate⁊ in qualibet hoſtia conſecrata ſit integrum corpus xp̄i: nihilominus corpus xp̄i non multiplicatur: ſed vnum tantummodo corpus eſt in hoſtij⁊ altaribus omnibus: ſed hoc ideo eſt poſſibile:quia ſubſtantia panis directe conuertitur in ſubſtantiam corporis xp̄i: ſubſtantia aūt vt ſubſtantia ad nullū locum determinatur: ſed ꝓut ē quāta: quia mediantibus dimenſionibus ſuis ad dimēſiones loci habet habitudinē. Cum igitur dimenſiones corporis xp̄i non ſint in hoc ſacramēto ex vi cōuerſionis: quia dimēſiones panis nōconuertuntur: ſed remanent: patet ꝙ corpus xiꝓut eſt in hoc ſacramento: mediantibus dimetſionibus ſuis nō determinatur ad locum: ſedvere eſt corpus xp̄i ſub dimēſionibus panis: qad locum habitudinem habent: ideo ratione erum in tot locis ⁊ altaribus poterit eſſe ſimul̓ inquot dimenſiones hoſtie cōſecrate inueniri poſſunt. Et ideo vt quodam apparenti ⁊ groſſo exēplo vtamur: ſicut vna vox ab vniꝰ ore ꝓcedensſimul eſt in diuerſis audictium auribus: ita vnūcorpus xp̄i eſt ſimul in diuerſis altaribus. Sic gͦcorpus xp̄i mediātibus dimenſionibus ꝓprijseſt tantū in vno loco puta in celo: ſed mediantibus dimēſionibus corporis in ip̄m tranſeuntibus eſt in tot locis in quot huiuſmodi conuerſiofuerit celebrata: nō quidem diuiſim per partes:ſed integꝝ in vnoquoqꝫ: nā quilibet panis conſecratus in totum corpus xp̄i cōuertitur. ¶ Sextūmirabile eſt: qꝛ in tam parua hoſtia totū corpusxp̄i vt dictum eſt ibi ex vi ſacr̄i ſolū per modumſubſtantie ⁊ non ꝑ modum quantitatis continet̉cum carnibus ⁊ oſſibus ⁊ neruis. Sed hoc ideoeſſe pōt: qꝛ corpus xp̄i vt dictum eſt: ē ibi ex vſacr̄i ſolum ꝑ modum ſubſtantie: ⁊ non ꝑ moduꝫquantitatis. ꝓpria aūt totalitas ſubſtantie indifferenter ꝯtinetur in parua vel magna quantitateſicut tota natura acris in paruo vel in magno aere ⁊ tota natura hoīs in paruo vel magno hoīeS 5