Titulus.
feminarum vel dormiens illudatur. Licet enimhanc ludificationem peccato eſſe obnoxiamnon credamus: concupiſcentie tamen adhucmedullitus latitantis indicium ē: quā tn̄ illuſionem diuerſis modis conſtat accidere. Nam ẜmillum vſum: quem vigilans exercere vel cogitare conſueuerat: etiam dormiens vnuſquiſqꝫ tentatur. Aliter enim falluntur hi qui carnalem copulam norunt: aliter qui ſemine ſunt cōmixtionis expertes. Hi enim ſicut ſimplicioribꝰ acpurioribus ſōnijs inquietantur: ita etiam faciliore diligentia ac minore labore poſſunt purgari.Illi autem ſordidioribus magiſqꝫ exp̄ſſis fantaſmatibus illudūtur: donec paulatim ẜm mēſiram caſtitatis: ad quam vnuſquiſqꝫ cōtendit inodium illius rei: quā voluntariam antea ſentiebat: mens etiam ſōno ſopita vertatur. Quiſquisigitur extractus a cūctis cōfabulationibus ocioſis ⁊ mortificatuſ ab oī ira ⁊ ſolicitudine curaqꝫmundana: duobꝰ tm̄ fuerit paximatijs quotidiana refectione contētus: ⁊ aque ſatietare ſubtracta quietē ſōni trium: ſiue vt alij ſtatuerunt quatuor horaꝝ ſpatio terminarit: nec tamē laboruꝫaut continentie huiꝰ merito: ſed miſeratione dn̄ieam ſe crediderit adepturū: qꝛ ſine hac fide ꝟana eſt oīs humani laboris intētio: non ampliusqͣꝫ ſex menſibus perfectionē iſtius impoſſibileꝫ:ſibi non eſſe cognoſcet: euidens tamen eſt iā ꝓxime puritatis indicium incipere eā de ꝓprij laboris induſtria non ſperare. Si enim viꝫ verſiculiillius vnuſquiſqꝫ in veritate conceperit: niſi dn̄sedificauerit domū: in va. la. q. edifi. e. ſequeturvt de puritatis meritis extollatur: intelligens eāſe non ſua diligentia: ſed dn̄i miſericordia ccutum: nec contra alios īmiti rigore mouesſciens humanā nihil eē virtutem: ſi eaꝫ virtuſ diuina non iuuerit. hec iohānes Caſſianus qui ētponit hanc eſſe differentiam inter continentiam⁊ caſtitatem: vt continēs dicatur: qui patitur magnos ſtimulos tentationū carnis: ſed non vincitur. Caſtus qui paruos vel nullos: quāuis ſepꝓ eodem ſupponat. Nam ⁊ caſtitas etiam largedr̄ eſſe in ſtatu coniugali: duꝫ .ſ. abſtinet ab alijscorruptelis: ⁊ ſi actū coniugalē exerceat. Et vtdictum eſt. Uidualis ſtatus congruit non ſolumfeminis: quibus defuncti ſunt viri earum: ſꝫ ⁊ ꝗcunqꝫ maris vel femine: que amiſſa virginitateabſtinent ⁊ proponunt abſtinere ab actibus venereis: etiam coniugij ſiue ſint in religiōe ligatiſiue in ſeculo conſtituti.¶ Titulus tertius de dn̄is tꝑalibus. Capitulumpͥmū per modū ſermonis.dn̄m doOnſtituit et nus ſue⁊ principem omnis poſſeſſionis ſue:p̄s. 104. loquitur hic ad lr̄am ꝓphota de ioſeph: qui comꝑta eius ſapientia prudētia
⁊ bonitate conſtitutuſ eſt a pharaone rege egyrti gubernator totius regni ſui: ⁊ pͥmꝰ pͥnceps poſteum. Dixit enim ei pharao. Ecce conſtitui te ſuꝑvniuerſam terram egypti: ⁊ dedit ei anulum ſuum in manu eiuſ ⁊c̄: Et vt habetur diffuſe hiſtoria: gen̄. 41. Et poteſt exponi ⁊ adaptari iſtud adquēlibet dn̄m tꝑalem ⁊ iuſtum principem. Ubiſciendum: vt dicit gelaſius papa ꝙ duo ſunt: quibus principaliter regitur hic mūdus: auctoritasſ. ſacra pontificum ⁊ regalis poteſtas: in quibustanto eſt grauius pondus ſacerdotum: qͣꝫto proipſis regiminibus hominum in ſuturo examinedeo reddituri ſunt rationem: di. 96. duo. Ex hocpatet: ꝙ iſta dominia ⁊ principatus ſubalternāt⁊ non ſunt paria: ſed temporale dominiuꝫ ē ſubeccleſiaſtico ſeu ſpirituali: qꝛ imperator qui dicitur dominus orbis ⁊ princeps: abſolute eſt ſubpapa: ⁊ ab eo iudicatur ⁊ confirmatur ⁊ deponit̉Iſta ſūt duo luminaria: gen̄ .i. poſita in firmameto celi: luminare maius ſcilicet pōtificatus: ⁊ minus .ſ. imperij principatus: qui vt luna lumenrecipit a ſole: ita ipſe ſuam claritateꝫ habet a papa.Preeſt tamen luminare maius ideſt ſol diei: qꝛſ. principale exercitium pape eſt circa ſpiritualia⁊ animas. Luminare minus ideſt luna preeſt nocti ad eam illuminandam: qꝛ imperium ⁊ ſecularis dignitas eſt circa tꝑalia ⁊ corporalia: ⁊ vnuꝫdebet iuuari per alterum in gubernatione ⁊ directione mundi. Unde nicolaus papa. Cum adverum ventum .i. ad diſcuſſionem veri .ſ. ad tempus xp̄i: vltra ſibi nec imperator iura pontificatus arripuit: nec pontifex nomen imperatorumvſurpauit: quoniā ideꝫ mediator dei ⁊ hominūhomo chriſtus ieſus: actibus proprijs ⁊ dignitatibus diſtinctis officia poteſtatis vtriuſqꝫ diſcenit propria humilitate: volens medicil̓i ſurſumefferri: nō vana ſuperbia rurſus in inferna d̓mergi: vt ⁊ xp̄iani imperatores ꝓ eterna vita pontificibus indigerent: ⁊ pontifices pro curſu temporalium tantummodo rebus imperialibus legibus vterentur: quatenꝰ ſpiritualis actio a carnalibus diſtaret incurſibus: ⁊ deo militans minime ſecularibus ſe negocijs implicaret: ac v̓iciſim non ille rebus diuinis preſidere ꝟideatur: qeſſet ſecularibus negocijs implicatus: di. 36. duoſunt. Idem cyprianus di. i0. Et dicit ibi glo. ꝙſumma nobis a deo conceſſa ſunt dona ſcilicetſacerdotium ⁊ imperium: vt habetur in autentico quomodo oportet epiſcoposīprincipiocolla. 3. Et de papatu quidem ⁊ alijsrelaturiseccleſiaſticis dicetur ſuis titulis. ¶ Nunc auteꝫde principatibus ſecularibus agendum: quoruꝫprimus ⁊ principaliter dicitur imperator: deinde reges duces marchiones comītes ⁊ baronesEt vt perplures ciuitates reguntur: ⁊ ad tempꝰofficium durat non perpetuo: conſules prioresantiani: vel alijs nōibꝰ nūcupātur. Et īꝑium ꝗdēſeu monarchia mundi diuerſis temporibus fuitapud varias nationes ⁊ in diuerſis ꝑtibꝰ mūdi