¶ Nonus.
malitia permittunt aīalia ipſa depaſcere in agrisſeu bladis alienis: vnde ⁊ ꝓximos dānificant: inquo tenentur ad ſatiſfactionē. Et cum aīalia ip̄avitiata vendūt ꝓ ſanis non diminuendo de precio ẜm quantitatem defectus: non ſunt imimunesa peccato ⁊ ſatiſfactione perſone leſe: precipue cūnotabile ſequitur dānum emptori. Offendunt etcum decimas non ſoluunt eccleſijs ſaltim ẜꝫ morem patrie: totuꝫ vel partem in quo tenentur adreſtitutionem eccleſijs de ſubtractis. Sed d̓ materia decimaꝝ qūo homines teneantur vel excuſentur: habes diffuſe: in ſecunda ꝑte ti. 4. c. de retentione decimarum. Uacantibus autem eccl̓ijsquaꝝ ſunt parochiani de bonis eccleſie ſeu ſacerdotis ipſius aliqn̄ accipiunt ⁊ diſtrahunt ⁊ diſſipant in comedendo ⁊ bibendo. Cogūt etiā ip̄osſacerdotes ſuos ſeruare quaſdam abuſiones: vtin diebus reſurrectionis vel natalis vel alteriꝰ feſtiuitatis dent eis notabilem quantitatē panis: acēt vini ad bibendum vſqꝫ ad ebrietatē. In eccleſijs ipſis aliquando tripudiāt: ⁊ choreas ducūtcum mulieribꝰ. Quidā autē illoꝝ vadunt ad picationem: que ars de ſe non eſt illicita. Offēdumtn̄ cum hoc faciunt diebus feſtis .i. propter cupiditatē capientes piſces ⁊ vendentes: eo ꝙ cōtraillud preceptū faciunt: opus ſeruile non facietis:exodi. 20. c. Secus ſi cā recreationis vel vt habeant aliquos piſciculos ad comedēdū. Si tamenpter hoc nō dimittunt auditionem miſſe ⁊c̄.Quoniā furantur adinuicem piſces tenentur adreſtitutionē. Itē deuaſtant aliquādo aggeres p̄diorum aliorum: ⁊ quandoqꝫ ipſa predia vndetenentur ad dānum: vt habes ſupra in ſecūda ꝑte ti. 2. de reſtitutione. Diebus feſtis paruꝫ vacatdiuinis ⁊ auditioni integre miſſe: ſed ludis vl̓ intabernis ⁊ contentionibus ante eccleſias. In ipſis diebus feſtis deferunt in iumētis blada vinavel alia patronis: per quod violant feſta: niſi macima neceſſitate ducantur: nō valentes aliter viiere. De facili blaſphemant deū ⁊ ſanctos. Maledicunt irati aīalia ſua bruta. Mendacijs ⁊ periurijs pleni ſunt. De fornicationibus ⁊ ſodomijsnon faciunt ſibi conſcientiā. Plurimi eorum nōconfitētur ānuatim ⁊ multo pauciores cōmunicant: falſo extimantes ſe nō debere cōmunicare:niſi cū ſeneſcunt: vel ad mortem infirmantur. Familias ſuas paꝝ inſtruūt in moribus fideliū. Penitentias iniunctas a cōfeſſoribus: ⁊ vota factafrequēter dimittunt. Incantationibus vtunturſe: ⁊ in iumentis ſuis: de deo vel ſua ſalute nilgitant. Et cum cōiter ſint ignorantes ⁊ ꝑarumcurantes de aīa ſua: ⁊ obſeruatione mandatoruꝫdei: que neſciunt: hoc eſt ꝙ adiuuat eos duci adperditionē per viaꝫ latā vicioꝝ ignorantiacuria parochialiū ſuoꝝ cum cōſcīa mala: q̄curantes de ouibus ſibi cōmiſſis: ſed de lana ⁊lacte non eos inſtruūt in predicationibus confeis ⁊ priuatis monitionibꝰ: ſed cum cōi etrore eoꝝ tranſeuntes. corruptelas ſequūtur eoꝝ
non corrigentes eos de vitijs eoruꝫ propter qd̓contingit beſtialiter viuentes aliquando beſtialiter moriantur.¶ Titulus. 9. de ſtatu iudicum ſecularium ⁊ eccleſiaſticorum. Ca. pͥmum quibus modis ꝑuertatur iudicium ⁊ de muneribus. Sermo.Ęati qui cuſtodiunt iudiciuꝫ ⁊ faciunt iuſticiam in omni tēpore. p̄s. 105. Actus iudicij ⁊ auctoritas iudicādi eſt quedā poteſtas delegataſeu collata hominibus a deo: qui in hoc tenet locum ⁊ vices dei. Unde in iudicando in quātumpoſſunt debent eum imitari. Unde deutero. pͥ.Quod iuſtum eſt iudicate: dei enim eſt iudiciuꝫ.Nam ⁊ de ſuis iudicijs ipſi iudici deo rōnem ſt̓reddituri: ⁊ ẜm qualitatem eoꝝ gl̓am vel penaꝫrecepturi. Propterea dicitur ſapien. 6. Diſcite iudices finium terre prebere aures: vos qui continetis multitudines: ⁊ placetis vobis ī turbis ntionum: qm̄ data eſt a dn̄o ptās vobis: ⁊ virtuab altiſſimo: qui interrogabit opera noſtra: ⁊ cogitationes ſcrutabitur: qm̄ cuꝫ eſſetis miniſtri regni eius: non recte iudicaſtꝭ: nec cuſtodiſtis legēiuſticie: nec ẜm voluntatem dei ambulaſtis: horrende ⁊ cito apparebit vobis: qm̄ iudiciuꝫ duriſſimum fiet his: qui preſunt ideſt dānatio ⁊ punitio grauiſſima iudicibus male iudicantibꝰ ⁊ iniuſte. Et paulopoſt ſubditur. Qui cuſtodierint iuſticiam iuſte iudicabunt ideſt ẜm opus bonum eorum remunerabuntur. Quia enī opus excellēs⁊ laborioſum valde bene peregerunt: magno p̄mio coronabuntur. Dicit n. Mat. 25. Ibunt iuſti in vitam eternā: ⁊ hic in p̄s. Beati qui cuſtodiunt iudiciū ⁊c̄. Ubi ēt aīaduertendū: ꝙ quāuisapud vulgares iudices dicantur doctores iuris:tn̄ ꝓpͥe loquēdo debent dici tales iuriſperiti. Sꝫiudices ſuat ꝗcunqꝫ hn̄t in aliqua materia iudicare ciuili vl̓ crimīali: ſiue ſint ordīarij ſiū ſubdelegati ſiue arbitri: ſiue dicantur dn̄i ſiue ptāteſ ⁊ capitanei ſiue pͥores ſiue officiales ſiue cōſules alicuius artis ſiue rectores vniuerſitatis ⁊ hiꝰ. Un̄Iſod̓. ety. 20. li. Iudex dicitur qꝛ ius dictat ppl̓oſiū qd̓ iure diſceptet. Iure āt diſceptare: ē iuſte iudicare: vt habetur. 23. q. z. iuſtum. vnd̓ ⁊ domindeutē. 16. dixit. Iudices ⁊ magiſtros conſtituesin oībus portis tuis: vt iudicent ppl̓m iuſto iudicio. Antiquitus iudices morabantur in portis ciuitatū ad iudicandum: ⁊ iō dicit ī portis tuis. Debent ergo iudices deum imitari: cuius ſunt miniſtri: de quo ait idem p̄s. 7. Deus iuſtus iudex fortis ⁊ patiēs: nūquid iraſcitur per ſingulos diNiſi conuerſi fueritis gladium ſuū vibrabit:cum tetendit: ⁊ parauit illum: ⁊ parauit in eo vaſa mortis vbi. 8. notantur cōditiōes iudicis. Eſtprimo deus iudex iuſtus omnem virtutem in ſe