¶ Nonus.

trimonioꝝ. Itē ſororitatis: Itē oppoſitum requando habent reſpectū ad aliud ī cōꝑatōe litaꝝ. Et eſt notandū in iſtis correlatiuis vel reſriuis vel ad inuicem ſubordinatis vel cōꝑatisnuicē ſemꝑ debet veritas p̄ualere. Et nota ꝙphi teſtes torquēt̉: ſufficit torqueri duos vel trefactum ſcientes: ꝗa refrenanda eſt tortura. ¶ Ubieſt quintum predicamentum: deponit teſtis falſūſi interrogatus vbi dixit ī domo: ⁊ fuit ī agro. naꝫpomus fuit locus intentatus. Inſultus dicit̉ factuſomo: quando ē factus intra porticus: in oſtiovero non eſt intus nec extra proprie: de peni. di. i.§. hoc quoque. Et grauius eſt maleficiū ſiꝗs ī domo offēdat̉ qͣꝫ ſi in agro. Et ſi īterrogatuſ quomōꝙ illa eēt domꝰ? Reſpōdet ꝙ vidit: bona ē raribꝰ rationibus. Primo quia directe poteſt v¶ Secundo ꝗa viſus multas dr̄ias demorprimo methaphyſice. ¶ Tertio ꝙ viſus eſtijs generalis: vnd̓ redditio ce per viſū ē magisneralis qͣꝫ aliqͣ: vt notat̉. 3. q. 9. teſtes. Et quandoratio includitur in dicto teſtis nō debet interrogari de ratione. Quandoqꝫ enī dictū teſtis incone: quandoqꝫ a dicto: qn̄qꝫ ſimul ſūt iunictū ⁊ ratio in eadem conſtructione verbon. ¶ Quando eſt ſextū predicamētū: ⁊ in hocteſt facile teſtis incurrere ꝑiuriū ſi artet ad diēniſi eſſet inſignis dies: vt extra de accu. c. qualiterInno. Et quando eſt queſtio de tempore: dettēpus probari: d̓ reſcrip. c. bone in cle. Secusſi nō eſt iuris ratio conſtituta in tēpore ꝗa n̄ oporet certum tēpus probari. ¶ Septimū p̄dicamētū eſt ſitus. Suꝑ ſitu cadit teſtimoniū: vt ſi dicat̉ciū cōmiſſū in loco ſito in dioceſi florētinatra dicat̉ ꝯmiſſū in dioceſi lucana. vel ſi cōleficiū ꝯmiſſū ī agro ticiano: ⁊ ſi ꝯſtet de loterrogamus an ille locus ſit in territorio purugubīo. Suꝑ qͦ teſtes ꝓducti debēt aſſiīm: ēt n̄ īt̓rogati: qꝛ ꝓducūt̉ ſr̄ iuriſditōeſi īducerēt̉ ad ꝓbandū dn̄ium: qꝛ teſtes debdere rōnes per cās ꝯſiſtentes ī facto n̄ ī iure.Reddet ergo rōeꝫ de iuriſditiōe: vt qꝛ vidit.mune puſij furcas ibi erige̓: malefactore capedatis obedire tā ī faciēdo qͣꝫ non faciendo. Lꝫ infaciendo maior ⁊ plenior ſit ſubiectio. Iteꝫ bonarō ſi dicit ꝙ vidit hoīes illius loci ſoluere colleeia ⁊ vbi agiur deiuriſdita. gnus dicuIſicitteſtimoniū diuerſoꝝ iſeda in genere:ꝙ vidit ibi aliū exoculari. alius dicit ꝙ vidit ibiim luſpendi ſcilicet per iudicem talis territorijquo queritur. Secus ſi agitur d̓ ꝓbatione certctus: vt d̓ accuſationibus. c. qualiter ⁊ qn̄. Itē qꝛcōmune ꝑuſij conſueuit ſe gerere ꝓ dn̄o talis locilongo tēpore ⁊ huiuſmodi. Iuriſditio ergo eſt qd̓daꝫ ius mixtū ⁊ rerū ⁊ ꝑſonaꝝ: ⁊ qn̄qꝫ in rebꝰ: qn̄qin ꝑſonis: qn̄qꝫ in vtriſqꝫ ſimul exercet̉. ¶ Octaupredicamentum quod dicitur habere ſeu habitetiam ꝑ teſtes hꝫ ꝓbationem: ſꝫ qꝛ hr̄e in nconſiſtit: diuerſo ēt mō dꝫ ratio reddi ſecurſubiectā materiā: de qua loquimur. Naꝫ ſi teſtis

vult probare ꝙ aliquis habeat v̓irtutem vel vitiūvel ꝙ ſi ebrius ꝓdigus vel furioſus: que ſunt paſſiones animi radicate ⁊ īfixe intrinſecus: debꝫ aſſignare rōnem que inferat de neceſſitate. Unde nōiuret de crudelitate: vbi exigitur ratio inferens neceſſario: qꝛ iuramentū eſt īduſtriale: d̓ hͦ ꝑ Innoin. c. cum cām. extra de teſtibus ¶ Secundo dicit̉quis habere magnitudinem. vnde ſi teſtis vult ꝓbare ꝙ quis hēat magnitudineꝫ. x. cubitoꝝ: debetrationē reddere: qꝛ vidit eū menſurari. ¶ Tertiomō dicitur quis habere veſtimēta: ⁊ hoc ꝓbaturper viſuꝫ quo ad habere facti: ſed quo ad habereiuris in iure nō ſufficit viſus ¶ Quarto dicit̉ quishabere mēbra ⁊ huiuſmōi ⁊ hoc probat̉ ꝑ viſuꝫ:ſed virtus ītrinſeca mēbri: puta ad actū generationis: vt frigiditas vel nō frigiditas nō pōt eſſe ſubiecta viſui: ſꝫ dꝫ experimentari: extra d̓ frigi. ⁊ malefi. c. fraternitatis. qd̓ ſane ītellige .ſ. per actum cōiugalem: vt dicunt iura nō per actū fornicariumvel mollitiei. Unde teſtis bene pōt ꝑ viſum ꝓbare ꝙ quis nō habeat oculū: vt qꝛ vidit effoſſū: ſꝫnō ſic de facili ꝓbat ꝙ hēns oculū nō videat īde.¶ Quinto mō dr̄ hr̄e continēs ꝯtentuꝫ: vt vegesuinum: ⁊ hoc ēt oculus ꝟidet: manus tāgit: guſtuſguſtat: odoratus odorat: ſed mēſura ꝓbāda ꝑ meſurationē ¶ Sexto dr̄ ꝗs hr̄e poſſeſſionē vel ꝓprietatē vel obligationem. Et nota ꝙ verbū hr̄eꝓprietatem ⁊ affectum habendi ſignificat. Et ſi cratur: cum actor facit duas articulos ſuꝑ quibuꝫteſtes interrogent̉: vnus de contractu vel debitoalius de obligatione. Et teſtis in primo īterrotus dicit ꝙ verum eſt ſcilicet debitū vl̓ contraciqꝛ vidit vel audiuit. In ſecundo dicit ſe nil ſcireQueritur an probet talis teſtis? Et videt̉ ꝙ non.Nam poſito contractu vel debito neceſſario ſectur obligatio. Sed contrarium eſt verum. Namlicet dicat ſe nil ſcire: de ſecundo verum dixit: qꝛlicet dicat ſe nihil ſcire vere dixit: quia tanquamteſtis nihil ſcit de iure ſed de facto. Nam ſcireius potius eſt iudicum qͣꝫ teſtium. Et intelligiturnihil ſcire .ſ. aliud qͣꝫ dixerit: nā debemus īterpretari vt ſibi nō contradicat ¶ Sexto mō dicit ꝗshabere vxorē filios fratres ⁊ huiuſmodi: ⁊ d̓ iſtispōt interdum reddi ratio neceſſaria: vt ſcio ꝙ eſtvxor: quia interſui quando contraxit per verba d̓preſenti ⁊ anuli datione. Nam cum aliquo preſupoſito ⁊ conceſſo aliquid probabiliter ſequitutunc ratio eſt probabilis ⁊ ſufficiēs. Nam dico ꝙeſt filius: quia vidi eum naſci in domo vt filius vicinis ſcientibus. Pōt poni aliud exemplū. Dicoꝙ berta eſt meretrix: quia vidi ſepe de nocte intrātibus ianuam aperire. Nam locus a communiteraccidentibus eſt multum probabilis in materiatextus: vt notatur. C. de proba. l. neqꝫ. Septimodicitur quis habere infamiam vel inhabilitatemſed illa eſt potius priuatio qͣꝫ habitus. Simili modo dicimus. Iſte habet bānum de tali ciuitate: hͦnon eſt proprie habere: ſed carere: ſicut ⁊ dicitur habere febrem vel mortem. Liuitas autem