¶Nonus.
ōt matrimoniū canciani ⁊ lucie: quia ſūt conſantuinei in tali gradu deſignando ꝑſonas: vel ſi eſtalia cauſa vt affinitatis ⁊ huiuſmod: ⁊ dat̉ libellꝰetiā pti aduerſe: vt ſciat ꝗ īpetit̉: quo facto procedit̉ in lite more ſolito. Et nota ꝙ in hoc caſu cōtra cōtumacē lite nō cōteſtata pōt procedi ad teſtiū receptione ⁊ diffinitiuaꝫ ſentētiam: extra vtlit. nō conteſt. c. quoniā frequenter. ſecus aūt eſſetſi fieret accuſatio: vt de adulterio ad thori ſeꝑationē: exͣ vt lit. nō conteſt. c. i. ¶ Omnes aūt qui admittūtur ad accuſationē in cauſa matrimoniali:de quibus ſupra dictū eſt in. §. 3. huiꝰ. c. admittūtur ad teſtimoniū ſecūdū. Ray. ⁊ licet pr̄ ⁊ materſint idonei teſtes in hoc caſu ꝟbi agit de federematrimonij .ſ. vtrū ſit ibi cōſanguinitas vel ſimile impedimētū: vt extra qui matri. accu. po. c. videtur. tamen ſi de ipſo contra agatur .ſ. vtrū matrimoniū ſit inter eos contractū tanqͣꝫ ſuſpecti ſūtrepellendi: niſi ille vl̓ illa cuius filius vel filia coniuncta dicit̉ eſſet ſuperior ī diuitijs nobilitate potentia ⁊ honore: quia parentes vident̉ filioꝝ ⁊ filiaꝝ honorē diligere: exͣ de teſtibꝰ. c. ſuꝑ eo. Itemin caſui predicto poteſt eſſe ideꝫ accuſator ⁊ teſtisar. 35. q. 6. epiſcopꝰ ī ſynodo: idē tho. in. 4. ¶ Contracto āt matrimonio quando alter coniugū accuſat de adulterio: Nota ſecūdū Ray. ꝙ licet tāſecundū leges qͣꝫ fecūdum canones quilibet bone fame admittatur ad accuſationem adulterij:cū agitur ad penā legaleꝫ vel canonicā: tn̄ cū agiad ſeparatiōem thori: nullus admittitur: niſi maritus ⁊ vxor. accuſatio aūt hūiſmōi ſic fieri debꝫ.Maritus volens vxorem accuſare ad penam legalem de adulterio debet inſcribere: ⁊ ad penaꝫtalionis ſe obligare: ⁊ non poteſt agere per procuratorem: ſed per ſemetipſum debet agere preſentem. Sed ſi coram iudice eccleſiaſtico vult ageread thori ſeꝑationē: tenetur īſcribere ⁊ dare libellum accuſationis: ſed non debet ſe ad penā talioniſ obligare: quoniā ſiue probaret quod obijceret ſiue non: haberet qd̓ vellꝫ: ꝗa ſeꝑaret̉ ab vxopoteſt maritus agere ⁊ illa reſpondere per ꝓtorem: ꝗa ⁊ ſi de crīe fiat accuſatio nō tn̄ ē criminalis ſed qͣſi mixta: probantur hec expreſſe exde procu. c. tue. ¶ Cū aūt aliꝗs petit̉ in virū: velaliqͣ ī vxorē: ſi q̄ritur quomo in hac cā ſit procedendū? Reſpōdit Ray. ꝙ ſi mulier petit aliquetanqͣꝫ virū vel ecōtra: videndū eſt vtrū velit agere petitorio iudicio vl̓ poſſeſſorio .i. an mulier dicat aliquē eſſe ſuum maritū: quia contraxit cumpetit ſibi adiudicari in maritū: qd̓ ē agere peio: qͣſi agat d̓ ꝓprietate: an petat ſibi reſtituitanqͣꝫ fuerit iniuſte ab eo dimiſſa: ⁊ hͦ ē agere poſſeſſorio: qm̄ petit poſſeſſionem viri ſui. Igit̉ ſiagat petitorio dicens alique eē virū ſuū: ⁊ ille negat excipiēdo ꝙ nō pōt eē vxor ꝓpter tale ⁊ taleſpedimentum prius tractabitur exceptio mariti:quia ea probata queſtio principalis perimit̉. erit.n. abſoluendus vir: exͣ de or. cog. c. i. Sꝫ ſi agatpoſſeſſorio: qn̄ ſcꝫ: petit ſibi marituꝫ reſtitui: licꝫ
maritus obijciat impedimentum de conſanguinitate: vel alio impedimēto: prius reſtitutio debꝫfieri mulieri qͣꝫ cognocatur de exceptione maritiextra de diuor. porro. Hoc tn̄ fallit in quibuſdaꝫcaſibus: in quibus reſtitutio nō dꝫ fieri. ¶ Primꝰeſt ſi obijciatur mulieri fornicatio publica: d̓ quaprobato ꝙ ſit notoria: ita ꝙ nulla poſſit tergiuerſatione celari: non reſtituetur niſi ip̄a probaueritmaritum adulterium cōmiſiſſe: qꝛ tūc reſtitui dꝫetiā ſi fuerit publice fornicata: extra de diuor. c. ſignificaſti. Secundus caſus eſt ſi obijciatur conſāguinitas: maxime que lege diuina ꝓhibita eſt: ⁊probationes offerantur incontinenti parate in qͦcalu dꝫ recipi iuramentum ad cautelam: ne .ſ. huiuſmodi obiectio malicioſe fiat: ⁊ tunc fiat reſtitutio quantū ad cohabitationē: nō tn̄ quātū ad carnis copulā: vt dicto. c. litteras. Tertius caſus eſt ſiobijciatur exceptio rei iudicate: nō enim tunc eſtreſtitutio facienda: niſi prius de illa exceptiōe cognoſcat̉: ar. extra de offi. dele. c. cām. ¶ Quartusqn̄ vir petit ſibi reſtitui vxorē: ⁊ illa timet de ſeuitia viri: dꝫ quidē ei reſtitui ſufficienti cautione recepta: ꝙ ei malā non inferat: extra de reſti. ſpol. c.ex tranſmiſſa. Quod ſi nō poſſit de ſufficiēti catione prouideri: non oportet ei teſtitui: īmo pōtamoueri. Idem tho. ⁊ pet. ¶ In omnibus autemalijs caſibus credo ꝙ mulieri virū petenti ⁊ ecōuerſo ſit reſtitutio faciēda: dūmodo probet ſe inpoſſeſſione fuiſſe ⁊ a viro ſpoliatā ſine iuris ordine: hec duo hꝫ probare extra de offi. le. c. conſultationis. Ꝙ ſi is qui petitur tanquā coniunx negat matrimonium ſecunduꝫ Ray. ille qui proponit habet probare: alioquin ſuccumbit: extra deiureiu. c. fi. Item ſi mulier receſſit a viro propriaauctoritate ſine culpa viri: ⁊ nunc petit ipſa reſtitutionem ſecundū Uincen. Ber. ⁊ Hugo. debꝫ reſtitui: ⁊ hoc niſi fuerit publice fornicata: tunc eniꝫnon tenetur eam recipere. Reſtitui autem dꝫ coniunx ſpoliatus ad omnia illa de quibus prohauerit ſe ſpoliatum ſecundum Ray. vt gaudeat pacifica poſſeſſione ⁊ plena ſecuritate. z. q. i. reintegrāda. de alijs pertinentibus ad matrimoniū habesſupra in primo ti. huius tertie partis per totum.¶ De proceſſu per denunciationem. c. ix.Oſtquā ſufficiēerde accuſatione viſum eſt: vidēdum nūceſt de d̓nunciationē. Ubi notandū ꝙ duplex eſtd̓nunciatio: vna que ſit prelato nō tanqͣꝫ iudici: ſꝫtanquā priuate perſone ſecundum exigentiā fraterne correctionis: de qua ſupra dictum eſt ī ſecūda parte ti. de accidia. c. de negligētia. vbi habesde correctione fraterna multa. Alia eſt denunciatio que ſit prelato tanquā iudici vt inquirat ⁊ puniat. De denunciatione ſecūdi generis videt̉ eſſedictum illud Math̓. 18. Dic eccleſie. Scias ergoꝙ ſi aliquis ſcit ſolus crimen alterius nō teneturM 4