¶ Nonus.

regnūqꝫ eius diuidatur per ꝑtes. Et cum multotēpore inter ſe colliſum fuerit: romano vincētepopuletur .ſ. per octauianum īperatorem: qꝛ deuicit antonium ⁊ cleopatrā capta alexandria. Romanus ipſe .ſ. imperator ferratis dentibꝰ: vnguibuſqꝫ ſanctorum cruento ore lacerabat. Excidatur lapis de monte ſine manibus: ⁊ potentiſſimūprimū regnum .i. pͥncipale ac ferreum deijciat fragile: ⁊ infirmū in teſtarū modū .i. fides xp̄i ſubijciat ſibi imperium romanū: ꝙ ⁊ demuꝫ romanūīperium: ⁊ lapis .ſ. xp̄s erit in montem magnumquod declarabitur. jͣ.¶ De pluribus que pertinent ad iudicium ⁊ ſalarijs iudicum ⁊ aſſeſſoꝝ. c. 2.Ro intellectu ſequētium. No ꝙ vt dicitur. 2. q. i. in glo. ſummaria pͥma: cārū duplex ē genus .ſ. eccleſiaſticaꝝ⁊ ſecularium. Eccl̓iaſticarum vero alia ſpiritualis alia cirminalis: alia ciuilis dicitur. Sp̄ual̓ dicitur vbi agitur de decimis ⁊ mr̄imonijs ⁊ huiuſmodi. Crimīalis: vbi agitur de crimine eccl̓iaſtico .ſ. vſura: ſimonia ⁊ huiuſmodi: vel in futuruꝫcuius examinatio ſpectat ad iudicē eccl̓iaſticum.6. q. 2. c. i. Ciuilis ſiue pecuniaria: vbi agitur de rebus tēporalibus: ar. ad hanc di. 16. q. i. fr̄. Secularium āt cārum alia ciuilis alia criminalis. Itē noͣẜm iſidorum extra de ꝟb. ſig. c. forus. ꝙ forꝰ eſtlocus exercendarum litium a fando dictus: vl̓ foroneo rege. Cōſtat auteꝫ forus: cā lege ⁊ iudicio.Cā āt dicitur a caſu quo venit. Eſt materia ⁊ origo negocij: nec dū excuſſiōis examīe patefactaQuedū proponitur cā ē dum diſcutitur iudiciū:dū finit̉ iuſticia ⁊ vocabitur iudiciū qͣſi iuriſditioEt iuſticia qͣſi iuriſſtatꝰ. Et noͣ ẜm glo. ꝙ. Iſido.appellat hic iuſticiam: qd̓ prius dixerat legē. Appellat āt legē ſnīaꝫ. Lex āt dr̄ iuriſſtatꝰ: qꝛ ꝑ ſnīaꝫius non cōſtituitur: ſed ſtatus iuris declaratur. ff.ſi ſeruitus ven. Sequit̉ dictum. Iſido. in oī negocio .ſ. non notorio. Dicit glo. he perſone querūtur. Iudex reus actor ⁊ tres teſtes. Iudex dr̄ qͣſiius dicens ppl̓o: vel qꝛ iure diſceptet. Actor quaſi accuſator: qꝛ ad cām vocat. Reus a re que petitur nūcupatur: ēt ſi non ſit conſcius ſceleris. Teſtes ſuꝑſtites antiꝗtus dicebantur: eo ꝙ ſuꝑ ſtatu cāe ꝓferebātur. Et dicit glo. ꝙ tres teſtes dicittriplicē modum ꝓbandi: de quo p̄dixerat .ſ. perteſtes per inſtr̄a: ⁊ per argumenta .i. per naturalesꝓbationes: vel tertius modus ꝓbandi eſt ꝓpriaconfeſſio: hec ibi. De peccatis que ꝑpetrantur a iudice vel aduocato vel ꝓcuratore vel accuſatorevel reo vel teſte habes. jͣ. e. ti. de aduocatis. Et ſupra in 2ª parte ti. i. c. de īiuſticia. ¶ Noͣ primo ẜꝫray. in ſūma: ꝙ cum iudex fert iniuſtam ſnīaꝫ doloſe ſeu ſciēter: tenetur leſo p̄ciſe ad omne intereſſe: niſi poſſet inducere illum ꝓ quo tulit ſnīamad plenariaꝫ reſtitutionē. C. de peni. iu. qui. ma. l.

fi. ii. q. 3. c. quatuor. Et ẜm leges multas alias penas debet ſuſtinere: etiam preter reſtitutionē debet ei imponi penitentia tāqͣꝫ. pro grauiſſimo crimine. ii. q. z. quicunqꝫ. Unde Guli. dicit: ꝙ iſtudeſt grauius rapina: qꝛ abutendo auctoritate diuina quam habet ī iudicando preter iniuriam proximi deo iniuriatur. Et ſi eſt iudex eccleſiaſticusſi contra iuſticiam in grauamē alterius partis iniudicio quicqͣꝫ facit per gratiam vel ſordes: putaper pecuniam: incurrit ſuſpenſionem per annuꝫab executione officij: ⁊ debet condēnari ad extimationem litis parti: extra de ſen. ⁊ re iudi. cumeterni. li. 6. De qua ſuſpenſiōe habes. jͣ. in ſecūdaparte. 3. partis ti. de ſuſpenſione. Si vero per ignorantiam iniuſte iudicat: tenetur ẜm leges leſo: inquantum bonum ⁊ equum videbitur religioniiudicantis. ff. de varijs ⁊ extraordi. cogni. l. fi. S.in iudicio anime tenetur: vt in pͥmo caſu: ſi in culpa fuit .ſ. qꝛ vel ſciuit: vel ſcire debuit ſe inſufficientem: ⁊ tamē talem cauſaꝫ iudicare preſumpſit.Si tamen talis ignorans fuit delegatus ⁊ neceſſitate obedientie male iudicauit: ſed tamē bona fide: ⁊ de conſilio peritorum non tenetur ẜm guli.Et idem dicit Ray. ſi talis iudex tulit iniquā ſētentiam deceptus per aſſeſſorem: talis qui cōiterſufficiens putabatur. Si autem per negligentiaꝫmale iudicauit: vt .ſ. cum eſſet ſciens ⁊ valens: ſꝫneglexit ſtudere ⁊ videre quod debuit: ⁊ ideo errauit: idem iuris eſt ẜm ray. ſicut de ignorante.Mitius tamē agendum cum iſto qͣꝫ cum illo quiſcienter fecit. Et pro maiori declaratione dictoꝝ.No ẜm bernar. extra de reſcrip. c. ſciſcitaris. Ꝙd̓bet iudex eſſe ita peritus: ꝙ nō habeat querereab alijs quicquid eum loqui oporteat: extra deconſangui. ⁊ affi. c. ex litteris. Et tamē ſi illitterat̉ꝰſit ⁊ habeat conſuetudinē ⁊ peritiam iudicandi:poteſt ei committi cauſa. C. de iuriſ. om. iudi. v̓bidr̄. ꝙ milites poſſunt eſſe iudices: ⁊ ſic dicit glo.20. di. c. i. Sed iudex maxime eccleſiaſticus eſſenon poteſt: niſi ſit peritus ſaltem mediocriter iuris ſcientia: extra de elec. c. cum nobis olim. ¶2notaⁱ circa acceptionem pecunie in iudicando: ꝙiudex ſi accepit pecuniam: vt male iudicaret ſecundū ray. non ſolum punitur vt in precedenti. §dictum eſt: qꝛ ſcienter male iudicauit: ſed ⁊ pecuniam ſic receptam tenetur reſtituere: non ei ꝗ dedit: cum turpiter dederit: ſed ei in cuius iniuriaꝫrecepit .i. q. i. iubemꝰ. ⁊ ar. 17. q. i. Si quis ī atrio.Sed ſi accepit pecuniam: vt iudicaret nō vt male: ſed bene iudicaret ẜm ray. tenetur reſtituere eiqui dedit: qꝛ cum ex officio ſuo tenetur gratis iudicare ⁊ bene: turpiter accept. 14. q. 5. non ſane.⁊ crimem concuſſionis commiſit. Et idem dicit:ſi ex aliqua cauſa oportebat eum nō iudicare: ⁊nihilominus vt non iudicaret: accepit aliquid. iiq. i. iubemus. extra de ſimo. c. nemo. ⁊. ii. q. 3. dicit Aug. ꝙ non licet iudici vendere iuſtum iudicium: ⁊ ſi liceat aduocato vendere iuſtum patrocinium: ⁊ iuriſconſulto iuſtum conſilium. Qui tn̄K 4