¶ Nonus.

diligenter inquirite: ⁊ cuꝫ iuſticia ⁊ claritate diffiniatis: neminem cōdēnetis ante verum ⁊ iuſtūiudicium: nullum iudicetis ſuſpicionis arbitrio:ſed primum ꝓbate ⁊ poſtea charitatiuam ꝓferteſnīam. Et ẜm glo. intelligitur de ſuſpicione temeraria vel etiam ꝓbabili: ſecus de violēta: que īducit condēnationem ⁊ conuictione. 32. q. i. dixitdominus. Et grego. in. c. graue dicit. ii. q. 3. Graue eſt ⁊ ſatis īdecens: vt ī re dubia certa det̉ ſnīaAd prudentiā pertinet iudicis bene ⁊ ſubtiliterexaminare actorem reū ⁊ teſtes: vt inueniat̉ veritas. Sic daniel in examinando ⁊ iudicando accuſatores ⁊ teſtes contra ſuſānam cōuicit eos defalſitate. Dan̄. 13. 2ᵐ qd̓ ad dādū rectum iudiciūeſt cuſtodiendum ideſt obſeruandū eſt iuriſdictio ſeu preſidentia iudicantis erga iudicandum:huius rō eſt ẜm tho. 2ª 2ᵉ. q. 60. ar. 6. qꝛ cū iudiciūſit ferendum ẜm leges: ille qui iudicium fert .ſ. dādoſnīam dictum legꝭ interpretatur quodāmōapplicando ipſum ad particulare negocium. Cūāt ſit eiuſdem auctoritatis legem interpetrari ⁊legem condere: ſicut lex condi non poteſt niſi publica auctoritate: ita nec iudiciuꝫ ferri poteſt niſipublica auctoritate qua ſe extēdit ad eos. qui cōmunitati ſubdūtur. Sicut enim eēt iniuſtum cogere aliquē ad ſeruandum legeꝫ: que publica auchoritate non eſt ſancita: ſeu ad eo qui nō poteſtlegem illam condere. Ita iniuſtū eſt: ꝙ aliquisogat aliquem ſubire iudicium: qd̓ publica aucoritate non fertur: ⁊ dr̄ iudicium vſurpatum vn̄⁊ illicitū: contra quē ꝟſurpantem ſibi tale iudicium dicit apl̓s ad Ro. 14. c. ⁊ Iacobi. 4. c. Tu ātquis es: qui iudicas alienū ſeruū .i. qūo preſumisvſurpare iudicium alterius? hoc eſt mittere ſalcēin ſegetem alienam: quod dominus prohibuit īlege: deuteronimij. 23. c. falcem .ſ. iudicij. in n̄ ſubditos ſibi: vt. 6. q. z. ſcriptum eſt. Et qꝛ clerici nonſunt ſubditi laicis: ideo nec in ciuilibꝰ nec in qͣꝫtūcunqꝫ criminalibus poſſunt iudicari ab eis: ſedmortaliter peccarent vſurpando ſibi hoc iudicium. Unde dr̄. ii. q. i. clericū. nullus preſumat apſecularem iudicem non permittente ep̄o propſare. Si ꝓpulſatus fuerit: non reſpondeat nec ꝓponat: ⁊ per totam illam. q. in multis. c. hoc dicit̉¶ 3ᵐ qd̓ eſt ſeruādū ſiue cuſtodiendū in iudicioeſt: ꝙ ꝓcedatur cum iuſticia. Leuitꝭ. 19. Iuſte iudica ꝓximo tuo. Et niſi ſufficienter ꝓbatum fuerit: nullus debet condēnari niſi confeſſus vl̓ conuictus. Unde Aug. tractās illud. Unus ex vobisme traditurus eſt. mat. 26. mar. 14. luce. 22. c. ait.Bene dixit ex vobis: nō ex nobis. Ex ꝟobis .n.eſt a quibus per iudiciariam ptātem conuictusvel confeſſus excluſus non eſt: a me vero eſt: quinullis indigeo argumentis: ⁊ oīa certiſſime nouiſeparatus eſt: ⁊ diuiſus eſt. Tale eſt ac ſi diceret.Et ſi ego per oculti iudicij ſnīam eum dānatumhabeo: vos tamen illum adhuc per tolerantiamſuſtinete. hec ille. 2. q. i. vnus. Et Inno. ait. Graue non oportuit videri pijſſimis mentibus vr̄io

cuiuſcūqꝫ retractare iudicium: qꝛ veritas ſepiusexagitata: magis ſplendeſcit in lucem: ⁊ pernicies reuocata in iudicium grauius etiam ſine pn̄iacondēnatur. Nam fructus diuinus eſt iuſticiamſepius recenſeri. ii. q. z. graue. Poteſt autem ſnīaeſſe iniuſta tripliciter: vt ponit Gratianus. ii. q. 3.ſi ergo iniuſte. vꝫ ex animo ex cā ⁊ ex ordine. Etibi ſemper peccatum eſt in iudice ⁊ in iuſticia. Etex aīo quidem cum vꝫ iudex non ex zelo iuſticiedat ſnīam: ſed ex odio vindicte liuorē: vel vt laudetur ab hominibꝰ: nihilominus ſnīa tenet: ſi alias iuſta eſt: lꝫ peccet Cū autem eſt iniuſta ex ordine: qꝛ .ſ. non ſeruatur ordo iudiciarius peccatetiam ⁊ tenet ſnīa: ſi tamen ſūt ſeruata ea: q̄ ſūt d̓ſubſtantia ordinis iudiciarij: alias non teneret.Ex cauſa ē iniuſta: quando quis condēnatur ꝓcauſa: que non ē vera: puta ꝓ furto quod tamennon cōmiſit: vel in ciuili cā ad ſoluendum quoſoluere nō tenetur. Et etiam talis ſnīa tenet: licepeccet iudex: poteſt tamen releuari per appellationē. Et hoc .ſ. ꝙ teneat talis ſententia: verum eſtniſi contineat intolerabilem errorē: vel niſi ſit lata poſt legitimam appellationem. De his tamenplenius dicetur infra. ¶2º. in iudicio debent remoueri iudicium corrumpētia: per que fit ꝯtraiuſticiā: vnde dicitur p̄s. centeſimoquinto. Quicuſtodiunt iudicium: ⁊ faciunt iuſticiā .i. ita ſe habent in iudicio: vt inde faciāt vnicuiqꝫ iuſticiamdando vnicuiqꝫ ſuum ius. Dic̄. n. Greg. Sūmumbonū ī rebꝰ humanis ē iuſticiā colere: ⁊ ſua vnicuiqꝫ iura ẜuar̄. 12. q. 2. cū deuotiſſimā. Et dic̄ idēGreg. ī. c. quattuor modis .ii. q. 3. quattuor mōishūanū iudiciū ꝑuertitur. Timore dū metu pt̄atis alicuius veritatē loqui ꝑtimeſcimus. Cupiditate dum premio aīum alicuius corrumpimus.Odio dū cōtra quēlibet aduerſarium molimur:Amore dū amico vel ꝓpinquo p̄ſtare aliꝗd cōtendimus. Addit glo. ibi quattuor alios modosperuertendi ſeu corrūpendi iudiciū: vt non fiatiuſticia a iudice: videlicet nimia ꝯpaſſio ad pauperem. Unde amb. in li. de offi. Eſt iniuſta miſericordia. Deniqꝫ in lege ſcriptū ē: exodi. 23. c. dequodam nō miſereberis illius. Et in libro r̄gnorum legitur. pͦ. .ſ. re. 15. c. ꝙ ſaul ꝯtraxit offenſaꝫ: qꝛmiſertus ē agag hoſtium regē: quē ꝓhibuerat diuina ſnīa ſeruari. 23. q. 4. ē iniuſta. Duo alij modiſunt: nimia remiſſio vel nimia ſeueritaſ in iudicādo. Et de his habes diffuſe di. 45. diſciplīa. 4ºmodus quo ꝑuertitur iudiciuꝫ: ē imprudētia ſeuignorātia iudicis: inſtituta de obli. §. que ex delictis. Quando autem iudex teneatur ad reſtitutionem de dānis latis ꝓpter īiuſticiam ſuam: habin ſequenti. c. §. 2. Et quia per munera frequeniudicia corrūpuntur: ⁊ fiūt magne iniuſticie. Iōnotandum ꝙ munera execant etiā ſapientes: ⁊ faciunt homines mutos ad dicendum veritateꝫ etcorrigēdū. Un̄ dicitur exodi. 23. c. de iudice Nōaccipiet munera: qꝛ excecant oculos ſapientum ⁊peruertūt ꝟba iuſtoꝝ. Et ecc. 30. dicit̉ munera ⁊K 5