Octauus.
reuendendi: ⁊ inde locandi ex augmento precijſed ad prouidendum ſue neceſſitati ⁊ gubernatiōi ſue familie ſecundū decentiam ſui ſtatus: tūcſi contractus illius emptionis taliuꝫ iuriū ſeu creditorum montis dicatur eſſe licitus: vt quidamaſſeuerant: erit ⁊ lucruꝫ licitum: quod conſequitur proſōeta ex tali mediatiōe. Si illicitus: vt abalijs iudicatur: erit ⁊ lucruꝫ illud illcitū: ⁊ cooꝑatio proſōete ad illud. De qua materia ſcilicet em̄ptionis talium iurium habes diffuſe ſupra ī ſecūda parte ti. i. Et quia dubium ideo dimittenduꝫexercitium in huiuſmodi. Si āt ēptor taliuꝫ iurium hoc fac̄: negociando .i. ītēdendo ad reuēdendum: ⁊ inde lucrandum etiā ſi de ſe foret licituscontractus talis emptionis: cum ſit turpe lucruꝫquia non vtilitati hominum racionabili: ſed cupiditati deſeruiat: illicita videtur talis ēptio: ar14. q. 4. quicunque. ⁊ per conſequens illicitū eſtcooperari tali contractui mediando. ii. q. 3. c. quiconſentit: dicitur qui conſentit peccantibus maledictis erit apud deum ⁊ homines. vbi dicit gloſuper verbo conſentit: ſcilicet per cooperationeꝫIdem dicendum de ominibus qui ſunt mediatores in quocunqꝫ contractu etiam ſi non ſunt ꝓſonete. Solent .n. mercatores vnius ciuitatis frequenter eſſe mediatores mercatoribus aliarumciuitatum ad procurandum venditionem ſuorūmercimoniorum que ad eos tranſmittunt ſecūdum commiſſiones qͣs ad eos faciunt per lr̄asſuas. Et tl̓es mediatores cōiter ſibi retinēt vnūflorenum pro centenario: qͣſi ꝓ ſuo labore coopationis ſiue alia cōuentione facta adinuicem. Etſic vice verſa fit eis qn̄ ſua mercimonia venduitur ab alijs in ciuitatibus eorum. Cū igitur hocſit de cōi more mercatorum in rōne fundatum:quia oīs labor optat premium n̄ apparꝫ illicituꝫar. di. 8. c. que ꝯtra mores. Ueruꝫ ſi on̄dunt talesmediatores ꝑ litteras vl̓ verba velle gratis ⁊ rōne amicitie etiam huiuſmodi deſeruire mercatoribus aliorum locorum: cum ⁊ ipſi ſeruiant gratis ꝟice verſa in ſimilibus: tunc non licet occulte aliquid vt precium laboris accipeputa dicendo ſe mercimonia eorum vendidiſſe centum: cūvendiderint centum ⁊ vnum florenū: illud vnuꝫſibi retinendo pro ſuo labore. Fraus enī ē ⁊ dolus ex amicitia oſtēdere gratis velle pro aliquolaborare ⁊ occulte exīde preciū laboris extorq̄reDe lanificibus et ipſorum cōtractibꝰ. Duiuſmōi ars ſatis ē neceſſariavite humane ꝓ veſtitu ad arcendū frigus nuditatem tegendam laſciuiā ꝓuocantem ⁊ decentēornatum perſone. hꝫ aūt hoc artificiū multa mēbra ſibi deſeruientia. Et primo quidē cōiter conſueuerunt emere lanas a mercatoribus terminoſex menſium vel anni dato ad ſoluendum precium lane. Pariformiter lanifices ipſi pānos indeimperfectos vēdunt mercatoribꝰ vl̓ retagliatoribus pluris ſimul cum termino ſex menſiū vel
āni ad ſoluendū precium. Et retagliator ipſe pannos vendit de tempore in tp̄s et per partes: putatot cānas ꝟni tot alteri: ſed cū termino ſolutionisſil̓i. Hoc āt cōiter obſeruat̉: qꝛ vendēdo pānosvel lanam plus vendit vendēdo cuꝫ termino qͣꝫvendendo cum pecunia tunc ſibi numerata: ſeuiuxta vulgare a contanti ad rationem. io. pro cetenario: exempli gratia. Uendit lanificex pānumfinum ſeu precioſum floren. 45. ſi tūc ſibi daturpecunia: vbi autem non detur ſed terminuꝫ vultconſuetuꝫ ſcilcꝫ ſex menſiuꝫ vel anni vendit pro50. flore. In quo ꝯtractu merito dubitatur vtrūſit contractus vſurarius: cum .ſ. vendit lanifex vl̓retagliator pānum illum. 50. flore. ratione termini ſibi dati .ſ. ſex menſiū vel anni. Equidem certum eſt ꝙ vēdere pānos vel alias res plus iuſtopręcio ratione dilationis ſolutionis fiende contractus decernitur vſurarius: extra d̓ vſuris. c. cōſuluit. ⁊. c. in ciuitate. Et hoc niſi illa mercimoniaeſſet reſeruaturus ad tempus quo ipſa tali precio quo tunc venduntur vel maiori eſſent valitura: qꝛ tunc licitum eſt: vt ibi dicitur. Iſta ergo exceptione ablata que licitat contractum cum ſcilicet illa non eſſet reſeruaturus. Oportet videreqd̓ iudicetur iuſtū preciuꝫ. nā terminus ipſe ſeudilatio data ad ſoluendum de ſe non facit cōtratum vſurarium: immo ſi gratis facit: charitas eſtSed venderꝫ plus iuſto precio ratione temporis dilati hoc facit vſuram: cum nullus faciat aliquod artificiū gratis: ſed ea intentione vt ex moderato lucro exīde ſibi prouideat: quod vtiqꝫ lꝫ¶ Si lanifex deductis omnibus expēſis factisputa lane manufacture miniſtroruꝫ penſionum⁊ huiuſmodi: ⁊ deductꝭ omnibus expenſis factisetiam extraordinarijs de dicto panno lucretur.5. vel. 6. vel circa non videtur immoderatum lucrum ſecundum commune artis iudicium: quoddebent inde lucrari: qꝛ illa omnia conſtant ſibi.43. vel. 44. vel. 45. ⁊ ꝟendendo pannuꝫ ad terminuꝫ. 50. florenis remanent in lucro. 5. vel. 6. vl̓circa: non videtur immoderatum lucrum: nec īiuſtum precium etiam ſi venderet ad contantoscum cogatur vendere ad terminum rationis cōmunis conſuetudinis. Si enim ſolum vellet vendere ad contantos paucos inueniret emptoresNec obſtat ſi dicatur qꝛ res tantum valet quantum vendi pōt: vt dicit lex: ſed n̄ pōt vēdi ad cōtantos niſi ꝓ. 45. ergo illud vr̄ eē iuſtū p̄cium: ⁊ſi plus petit vr̄ vſura. Nā res valet quantū vēdipōt .ſ. ẜm cōe iudiciū ſapientū in arte extīata. Etnifi īpediat̉ vt ī caſu nr̄o: qꝛ cōis cōſuetudo dattalē terminū. Cū tn̄ cōis rō vēditioniſ ſit vt datare recipiat̉ p̄ciū. Et p̄cium ēt nō conſiſtit in p̄cioi. in puncto indiuiſibili. Sed hꝫ quoſdā termīoslatitudīs. Et tn̄ recipiunt ex illa expectatiōe p̄cijmulta incōmoda ⁊ pericula perdendi quibꝰ eosoꝫ ſe expone̓ ſi volunt cōtīuare artis negocium.hec oīa ſimul ⁊ ſi nō aliqͣ de ꝑ ſe ex his vidēt̉ tolerabilē reddere talē modū vēdendi ad t̓minuꝫ.