Titulus.

multo minori precio emat notabiliter qͣꝫ valeat⁊ econuerſo: non vendat ipſe aurifex rem minuspręcioſam: puta vitrum in aureo anulo incluſuꝫpro lapide precioſo: hoc enim generaliter tenendum eſt ſcd̓m Tho. in ſumma: ꝙ qͣꝫuis iuramittant in contractu em̄ptionis ⁊ venditiōites ſe inuicem decipere vſqꝫ ad dimidiam iuſti īcij: lex diuina nullam fraudem admittit: ⁊ ī foroconſcientie tenetur talis ſatiſfacere leſo in modca deceptiōe dum certa eſt. Si autem aurifex cōflat vas argenteum vel aureum vel aliam rem ⁊inde facit aliquod artificium: iuſtum eſt vt indereportet lucrum de ſuo labore. Quantum auteꝫpoſſit petere pro lucro non poteſt bene dari certa regula: ſed arbitrio boni viri ſtatur ẜm laboreibi habitum ⁊ ingenium etiam ſeu induſtriaꝫ facientis ⁊ morem patrie. Nam in quacunqꝫ arte attenditur nobilitas materie ⁊ induſtria facientis ⁊ periculum etiam: puta ſi lapidem precioſum includendo: vel laborando circa eum eſſetpericulū fractionis: ⁊ emendare haberet: plus licite reciperet: qͣꝫ ſi ibi non eſſet periculum: ⁊ maius etiam decet lucruꝫ operando in auro ⁊ argēto qͣꝫ in corio ⁊ ferro: ⁊ plus ei debetur: qui meliopera artis exercet. Sicut etiam in pictoriā artein faciendo ſimilem figuram multo plus petet īduplo vel triplo magnus magiſter qͣꝫ rudis. Caueat autem ne furata emat: qꝛ tamē habet bonūforum: qꝛ poſtea reſtituere oportebit: cum de fuito poſtea perpenditur. Quāuis enim ſi ignorauerit: excuſatus ſit tunc a peccato: cum poſtea nouerit: nec rem ipſam retinere poteſt: nec precium repete̓ qd̓ ſoluit a domino rei. Calices ⁊ huiuſmōemere non debet ad conflandū: niſi prius fractafuerint vnde conſecrationem amiſerint. Aurum⁊ argentum alchimatum non vendat pqꝛ fraus eſt ⁊ illicitum ẜm Tho. 2ª 2ᵉ. ꝙad. pͥmuꝫ qꝛ n̄ eſt adeo purum ſicut verum: nechabet illas ꝓprietates aurum archimatuꝫ ſicutverum: qꝛ non habet illam proprietatem letificādi cor vel ꝙ valeat contra certas infirmitates⁊ huiuſmodi. Et ſubdit Tho. ꝙ ſi per alchimiaꝫfieret verum aurum: non eſſet illicitum venderepro vero: qꝛ nihil prohibꝫ artē vti aliquibus naturalibus cauſis ad producendos veros ⁊ naturales effectus. Sicut Auguſtinus dicit in li. detrinitate de his que fiunt arte demonum. ¶ Aduertendū tamen ꝙ ī his qui vacāt huiuſmodi exercitio alchimie cōiter verificatur illud apoſtoliin ſecunda ad thi. 3. c. ſemper addiſcentes ⁊ nūqͣꝫad ſcientiam veritatis peruenientes: experiētiasmultas faciunt: ⁊ quaſi nunqͣꝫ ad perfectuꝫ effectum deueniunt. multa conſumunt in huiuſmod⁊ tempus ⁊ pecunias ⁊ laborem ⁊ famam: ⁊ ſēper pauperiores inueniuntur: vnde ſe ditari expectant: Unde ⁊ ſi abſtinendum ſit omnibus nedecipiant vendendo ſophiſticum aurum ⁊ argētum pro vero: permaxime clericis ⁊ religioſisFraudeꝫ quoqꝫ aurifices committut quādo oꝑa

argentorum que vendunt ipſum argentum noreperitur in tot ligiſ: vt iuxta vulgare loquar̄: viopera aurea in tot charatis quot rationabilitereſſe debet: ita ꝙ ibi eſt plus d̓ mixtura eris qͣꝫ eēdebeat ſecundū ſtatuta. ciuitatis vel cōmunemmorem. Dicitur enim argentum omnino purūſine aliqua mixtura quando eſt. 12. ligarum ⁊ arrum oīo purum eſt: quādo eſt. 24. carathorum.Et quando eſt hiꝰ puritatis qͣꝫtūcunqꝫ in igne ꝑmaneat: non diminuitur in pondere ſuo ſeu quātitate. Sed ſi eſt infra dictos gradus ligarum vl̓carathorum in igne proiectum minoratur ī quētitate: qꝛ ibi materia alia admixta eris vel ſtagnvel alterius metalli: paulatim conſumitur: ⁊ ī fumum euaneſcit. Si ergo ſtatutum eſt in ciuitateꝙ opera argentea debeant eſſe. io. ligarum cumdimidia .ſ. argenti in vno libra .ſ. operis argētei:ſi eſſet ibi argentum. io. librarum: ita ꝙ reſioeſt mixtura eris: fraudeꝫ vtiqꝫ committeret: qmediam illam ligam eris que in illo opere eſt: ꝓargento vendit.De proſenetis ſeu ſenſalibus hi ſunt mediatores in multis generibuscontractuum. Et ſi ſunt mediatores in cambijsillicitis ⁊ vſurarijs exercere non valent niſidamnatione artem illam in ea parte: niſi forfacerent ītēdēdo vt prouideatur neceſſitati acpientis ſub cambio. Sed ſecus ſi in ſi ī ipſiꝰ vtrlitatem vt inde lucretur: vt fit cōiter. Si vero ſimediator in matrimonijs tractandis inter ꝑꝙ pro labore ſuo accipiat a partibus ſecundmorem patrie: non improbatur: ſed caueat a medacijs: puta referendo vni partiuꝫ alid̓: puta mulieri nubere volenti vel propinquis eius hoctantibus illum eſſe diuitem qui nil vel pahabet: eſſe modeſtum ⁊ bonum: quem nouit eēdiſcolum diſſolutum ⁊ luſorem ⁊ huiuſmodi.Sunt enim hec mendacia mortalia: cum ſint īmagnum detrimentū proximi. Et de huiuſmōimendacio intelligitur dictum Chryſoſtocet vtrūqꝫ ⁊ periurium ⁊ mendacium diudicij pena dānantur: dicente ſcriptura ſapprimo. c. Os qd̓ mentitur occidit animam. 22.5. iuramenti. Si eſt mediator in contractibꝰ etionis ⁊ venditionis vel permutationis vel ltionis ⁊ conductionis domorum agrorum mercationum ⁊ huiuſmodi licite recipit lucrtibus ſecundum patrie morem. Abſtineaa fraudibus. nam cum percipit partem vnam exeis grauare alteram: puta vendere velle vel permutare mercimonia defectuoſa pro bonis:iuſmodi: illicite agit mediatorem ſe facieſeu cooperatorē huius fraudis: ⁊ teneri videturad damnum: extra de iniur. ⁊ dam. datꝭ. c. fina.Si eſt mediator in eptione iurium montis ſiueimpreſtitorū: que quis ibi habet: diſtinguenduꝫeſt: quia ſi emptor hoc agit non ad faciendum negociationem de huiuſmodi iuribus .i. intentiōe