Octauus.
¶ Mercatores victualium ſub quibus continētur bladaioli ⁊ tabernarij ſeu caupōes: ex hoc ſolum ꝙ ementes blada tempore meſſium: ⁊ vinatempore vindemiarum: quando cōmuniter minus valent: vt poſtea in proceſſu temporis carius vendāt: quia tunc ſunt in cariori foro: ⁊ hoc ſiue in magna quantitate ſimul: ſiue ī parua minutatim: vt tabernarij ēt ſi expectāt per annos quouſqꝫ magno precio vendant: dummodo non ītēdant cariſtiam inducere ex maxīa talium reruꝫcongregatione: non eſt illicitum vendendo precio occurenti. Nec eſt contra quod dicitur. 14.q. 4. quicunqꝫ. vbi dicitur hoc eſſe turpe lucrumnam hoc eſt verum cuꝫ hoc fit cauſa cupiditatis:vt ibi dicitur in textu: puta cum quis eſt diues ⁊habet alia exercitia vnde multum lucratur: ⁊ nihilominus non ex cauſa alia: niſi vt magis diuitias augeat: etiam talia lucra querit. Secus auteꝫcum hoc facit vt inde ex lucro ſubueniat ſibi ⁊ familie ſue: vel pauperibus prouideat: vel cōmunitati talibus indigenti: ⁊ hoc quidem clericis ꝓhibetur: vt alie negociatiōes. di. 88. c. negociatorem. Sed non prohibetur eis fructus poſſeſſionum ſuarum vel eccleſie retinere vſqꝫ ad tēpus quo carius vēdantur ⁊ multo minus laicisSed prohibetur bladaiolis vēdere quiſquilias⁊ mixturas īmundiciarum pro bōis bladis ⁊ facere iniuſtas menſuras: contra quos dicit dominus. Amos. 8. c. Audite qui conteritis paupereꝫ⁊ d̓ficere facitis egenos terre: dicētes quādo trāſibit meſſis ⁊ venūdabimus merces: ⁊ ſabbatuꝫ⁊ aperiemus frumentum vt īminuamus menſuram ⁊ augeamus ſiclum: ⁊ ſupponamus ſtaterasdoloſas ⁊ quiſquilias frumenti vendamus: ⁊ jͣ.Si oblitus fuero vſque ad finem oīa opera eorum quaſi dicat: puniam pro talibus exceſſibus.De inducentibus cariſtiam dicit. Hieronymus.Eſurientibus plurimis reſeruare omniū predonum vincit crudelitatem. 12. q. 2. gloria. Reprehēduntur caupones de mixtura quam faciūt aquecuꝫ vino: vendenteſ aquaꝫ pro vino: cōtra quosdr̄. Iſai. i. c. Caupones tui aquam vino miſcentſecundum aliam tranſlationem: ſed non minusmalum eſt cum immiſcent vinis aliqua nociuacorporibus hominium: vt faciant clariora vl̓ ſuauiora. Menſuras quoqꝫ diminutas tribuūt: ꝗanon plenas: nec a graui peccato excuſari poſſuntquando vt vendant frequentantibus tabernas:ſcienter adminiſtrant̉ his qui ſe inebriāt. Defraudant communitatęs in gabellis frequenter vendendo minutatim in taberna. de mane diebusfeſtis cum celebrantur miſſe publice tene tabernaꝫ incongrum eſt. Macellarij quoque .ſ. becarij fraudibus vtuntur: cum vendunt carnes pecudinas pro caſtratis ⁊ huiuſmodi ⁊ grauius offēdunt cum infectas: vel propter dilationem tēpris: vel propter infirmitatem animal̓ carnes vedunt pro ſanis: vnde nocumentum corporibushominium ſequitur. Stateras in ſe vel in ponde
rando falſificant pro vna libra dando. x. vel. xi.vncias: cum tamen dicitur prouerb. Statera doloſa abominabilis eſt apd̓ dominum. Et cū nōpoſſunt per dies carnes conſeruari: vt in eſtate:ꝙ preparent diebus feſtis eas videntur excuſati⁊ etiam in vendendo talibus diebus: ſed non indimittendo propter hoc diuina: vt auditionemmiſſe. Hi etiam vſuram aliquādo committunt:dādo ſcilicet animalia agricolis ad ſocidam: ſaluo capitali: ⁊ varijs alijs modis vſurarijs de quibus habes ſupra in ſecunda parte ti. de vſuris. ¶Uadunt īſuper diebus feſtis ad diuerſos forosad emenduꝫ animalia ſine auditiōe miſſe: ⁊ abſqꝫ ieiuniorum preceptorum obſeruatione: necnon ⁊ ruſticos: a quibuſ animalia emunt: ſepe decipiunt: quorum fraudes ſuper ipſorum capitareuertentur in fine. ¶ Pizichagnoli quoqꝫ ideſtcaſarolij ⁊ tricones .i. fructarolij vendentes caſeum ⁊ oua: piſces ſalitos: ⁊ recentes aues: oleū minutis mēſuris: aut fructus cum exceſſiuo preciovendunt: vel diminutis menſuris quo ad menſurabilia: vl̓ res infectas ſeu corruptaſ: puta ouafetida ꝓ recētibus vel diebꝰ feſtis: niſi fructus ⁊aliqua magis neceſſaria: vel etiam hiꝰ dimittentes miſſā fine peccato graui non ſunt. Uadunt ⁊ipſi diebus feſtis ad forum: de ieiunijs ⁊ auditione miſſe parum curātes: periuria iuramēta ⁊ mēdacia ꝓ nihilo cōputantes.¶ De diuerſis generibus artificum: ⁊ de aurificibus cum eorum miniſtris ⁊ pluribus alijs artibus: ⁊ demum de agricolis. c. 4.E merciariis aurificibus ⁊ giorellerijs. Sciendū ꝙ hi inaliquibus ſe habent vt mercatores: in alijs vt artifices. Nam emendo diuerſa mercimonia ī magna quantitate: ⁊ poſtea vendendo ea immutata in magna quantitate vel parua paulatim: vtcommuniter accidit: ⁊ in prolixitate tēporis: acexinde moderatum lucrum querendo: reprehedi non poteſt: cum militare n̄ debeat ꝗs ſuis ſtipendijs: ar. i3. q. 2. §. 2. ⁊ hoc niſi emat vel reuendat ea: quoꝝ coīter vſus eſt ad peccatū ⁊ graue:vt taxillos naibos ſeu chartas fucoſ ⁊ hiꝰ. Ut ēdicit Grego. Sunt pleraqꝫ negocia que vixnunqͣꝫ ſine peccato exerceri poſſūt. Ea ergo q̄ ſin̄peccato exerceri n̄ poſſūt: ad ea poſt cōuerſionē.i. penīam neceſſe eſt vt aīus n̄ recurrat: d̓ pe. di.5negociū. ⁊ multo magis qui talia faciūt .ſ. tax illoſ⁊ chartas: ⁊ hiꝰ ſunt in malo ſtatu aīe ſue. Si aūtmerciarij ad dictas merces adiungūt aliqua aliaad ornandū: tūc ſe habent vt artifices: ⁊ de labore ibi appoſito ⁊ materia iuſtū eſt eos īde lucrariAurifices cū emūt vaſa aurea vel argentia ⁊ hiꝰvt ea īmutata reuendāt: maiori tn̄ p̄cio: ſed īmoderato: non eſt illicituꝫ ſi aliquid lucrent̉ moderate: dummodo tamen ex eo ꝙ nō cognoſcit vēdens precioſitatem rei: vtputa lapidem p̄cioſum