Druckschrift 
3,1 (1480)
Entstehung
Seite
54r
Einzelbild herunterladen
 

Tertius.

calium etiam ſunt ſerui. Sed hiꝰ declarationedicit tho. ī. 4. di. 36. ẜm leges ciuiles ꝑtus ſeꝗtur vētrē .i. matrē: quātum ad ꝯditionē ẜuitutisvel libertatis. Et rōnabilit̓: qꝛ ꝓles hꝫ a patrecōplemētum formale: ſꝫ a matre ſubſtātiā corporis. Seruitus āt ē ꝯditio corporalis: ẜnuaſit qͣi inſtrumētū dn̄i ī operādo: ꝓles in libertate ſeruitute ſeꝗtur matrē. Sꝫ ī his que pertinēt ad dignitatē: ē ex forma rei: ſeꝗtur patremſicut ī honoribꝰ muneribꝰ municipijs nobilitate alijs huiuſmōi. In ꝗbuſdā terris: regūtur iure ciuili: ꝑtus ſeꝗt deteriorē conditionemvt ſi pat̓ ſit ẜuus mat libera: filij erūt ſerui: nonī ſi pꝰ pactū mr̄imoniū pat̓ ſe ī ẜuum d̓derit note vxore: ſil̓r ſi ſit ecōuerſo. Si āt ſit vterqꝫẜuilis cōditionis: ꝑtineāt ad diuerſos dn̄os: tc̄diuident filios: ſi plures ſūt filij. Et ſi vnꝰ tantuꝫvnꝰ eoꝝ alteri recōpenſabit de p̄cio: ipſe accipiet natū in ſui ẜuitiū: tn̄ ē credibile: talis conſuetudo poſſit ita rōnal̓: ſicut id qd̓ multoruꝫſapiētū diuturno ſtudio determinatū ē. Et ſuffic̄ẜm leges. mater fuerit libera ſiue tꝑe cōceptōnis ſiue tempore partꝰ: ſiue medio tꝑe ad hocꝓles ſit libera. ff. de ſta. ho. l. ſi ẜuoꝝ. Idē pe. depal. in. 4. di. hoc .ſ. partus ſeꝗt̉ vētreꝫ .i. matrem ī ẜuitute vl̓ libertate ẜm lege diuinā. Dicit̉enim exodi. 21. Si d̓derit dn̄s vxorē ei .ſ. ſeruo:ſupple ex ancillis: pepererit filios filias mulier liberi eiꝰ erūt dn̄i ſui. Et idē ſupponit de filijs futuris: qꝛ ancilla vernacula ſit libera. 7.anno. ſicut empticia. Idē ꝓbat̉. l. humana: vt. C.de rei. ven. l. partus. Sil̓r lege canonica: vt extrad̓na. ex li. ve. c. i. ac ēt. l. philoſophica: qꝛ ꝗcquidrecipit̉ in altero recipit̉ modū recipientis: mater āt ē recipiens: tn̄ ꝯſuetudo ſi ē in ꝯͣriū tenēdaē maxīe ſi e p̄ſcripta: vt ſit memoria ī ꝯͣriumEt vidētur loꝗ doctores iſti dicūt: partꝰ ſectur ventrē: de hiſ qui naſcūt̉ mr̄imoniū: qd̓ poteſt īter ẜuos liberos: vt pꝫ ſupra in ti. i. dematrimonio. filijs naſcūt̉ fornicatōeꝫvl̓ alias illicitā copulā: vncūqꝫ naſcant̉: ignobiles ſūt: nec tn̄ ẜui eoꝝ: ꝗ̄ ſūt dn̄i ẜuorum vl̓ ācillarū: ex ꝗbꝰ nati ſūt: vt on̄dit ꝯtinuꝰ vſus. Et qd̓dictū eſt ſupra tho. in honoribꝰ nobilitatepartꝰ ſeꝗtur patreꝫ: pe. de pal. ſic diſtinguit circahoc: qꝛ aūt mr̄ talis ē libera aūt ancilla. Et ſi ē libera: tūc natus ex ea ignobili nobili patre: eſtſimplicit̓ nobilis. Si at mat̓ ē ancilla: tūc autꝯcubinatū naſcit̉ filius ex tali nobili patre: tc̄talis filius ſemper eſt ignobilis ẜuus: qꝛ dignitas viri non cōicat̉ cōcubīe. Un̄ ſpuriꝰ regꝭ ēnobilior filio ruſtici: qꝛ dānatꝰ coitꝰ non dat dignitatē. Aut naſcit̉ ꝗſ ex ācilla nobili copulāmr̄ionialē: tūc ē tale hoc fit libera: vt cumdn̄s cōtrahit ancilla ſua vl̓ dn̄a ſeruo ſuo:nec enī hoc ẜm .ſ. dn̄am cōtrahere matrimoniuꝫ ſeruo ſuo ꝓhibet̉ iure diuino: ſi iure ciuili:tunc ancilla illa vl̓ ſeruꝰ eripitur in libertatē.enī ancilla ē ſocia: nec ſeruus dn̄s. Un̄ volendo

ſociā aut ſociū: vult eſſe ancillā vl̓ ſeruū tunc ē nobil̓: natus ex tali ancilla nobili: eritnobilis. coruſcant vxores radijs viroꝝ. Siāt hoc fiat libera: vtputa qꝛ illa cum quacontrahit: eſt ancilla alterius non ſua: tunc eruntignobiles filij: qꝛ ignobilitas poſitiua vxoris eſtcontraria nobilitati viri: nec participat eam ſedimpedit: nec ad filios deſcendere permittit. Sūt alij ſerui dicti ita ꝓprie: qui aſcripticij ſeuoriginarij: dicuntur: quidam .ſ. homines qui itaaſtricti ſunt certis terris collendis: non poſſūta cultura earum recedere ſine voluntate dominoꝝ ſuoꝝ: nec pn̄t vēdi ſine gleba nec gleba ſine eis: dicūt̉ aſcripticij: qꝛ aſcripti deputati ſt̓ad talem culturam: originarij qꝛ a ſua originehoc habent. Quandoqꝫ etiam hi dicuntur coloni: tales tamen proprie non ſunt ſerui nec repellūt̉ ab actibꝰ legitimis: niſi pn̄t ordinari: di..54. quis aūt legeſ.De conuerſatione ſeruoꝝ prouiſione dn̄oruꝫ ad eos. Et primo ꝗdēdn̄os ſuos reuereri obedire fidelit̓ ſine fictiōedeſeruire: etiam ſi ſint chriſtiani: apoſtolus .i. adthi. §. c. Quicunqꝫ ſunt ſub iugo ẜui dominos ſuos omni honore dignos arbitrentur. ad ephe.6. Serui obedite dominis veſtri. Unde. 17. q. 4ſi quis. ad eph. 6. c. ad coll̓. 3. c. dr̄. Si quis ſeruūalienum occaſione religionis docet dn̄m ſuumcontēnere eius miniſterium deſtituere .i. ſeruitium dimittere: ac potius docuerit eum dn̄oſuo bona fide cum omni honorificentia deſeruire: anathema ſit .i. fiat: ſed in rebuſ illicitꝭ nullomodo obedire dꝫ: nec etiam minis vel verberibus coactꝰ: qd̓ noͣ. hiero. ii. q. 3. dicēs. Si dn̄s eaiubet ſunt aduerſa ſanctis ſcripturis: ſubijciatur dn̄o ſeruus: ſi contraria precipit: magis obediat ſp̄s qͣꝫ corporis dn̄o. Oꝫ āt ſeruare dei mandata eccleſie: ſicut ceteri ſi ſaluari deſideratUnde confeſſionē facere ac cōioneꝫ ſumere tꝑedebito: domini dn̄e eorū vel ancillaꝝ debēteis eſſe humani dare eis commoditatem audiēdi diuina: predicationes diebus feſtiuis: inducere exhortari ad orationes ad ieiunia cerimonias chriſtianorum honeſtati eorum intendere. Et cum viderit eos ſe male habere precipue circa honeſtatem vite debet eos vel eas corrigere caſtigare verbis verberibus cum expedit: non tamen vſqꝫ ad mutilationem mempri vel vulnerationem vel fractioneꝫ oſſis: neceos nutrire delitioſe: quia vt dicitur prouer. 29.capi. Qui delicate paſcit ſeruum: in fine ſentieteum contumacem. Iuſtas querelas ipſorumſeruorum benigne audiet: prout iob aſſerit ſe ſeciſſe dicens. z1. c. Si contempſi ſubire iudiciuꝫ ſeruo meo anc illa mea: mecū diſceptaret: grauare eos nimis laboribus. Naꝫ dn̄sin lege veteri mandabat in feſtis eos quieſcere:deutero .s. capitu. infirmatis ipſis curaꝫ ꝓcurare