Titulus.

hēre cū natura oēſ hoīes equales genuerit ē dubiū: ꝓpter qd̓ eſt ſciend̓: ꝙ ẜm ariſtotelē pͥmo politicoꝝ duplex ē pͥncipatꝰ: pr̄nus .ſ. ⁊ politicꝰ: Paternus locū hꝫ a naturali generatiōe. Eſt enī pr̄nus pͥncipatus ille: qͦ pr̄ principatur filijs. Et iſtecū ſit de lege naturali: pꝫ ꝙ ſit iuſtus. Principatꝰaūt politicus eſt duplex: vel qꝛ reſidet ī vna perſona: ſic̄ ī regno frācie: vel reſidet ī vna cōitate: ſicut in italia: vbi vt plurimū ciuitates pͥncipant̉.Patet āt ꝙ iſtoꝝ quilibet pōt eſſe iuſtus: ſi ſponte ſe velint aliqui ſubijcere dn̄io alicuius prudētis vel alicuius cōitatis. Iuſtū eſt enī vt qui ſe regere neſciunt vel nō pn̄t ſine auxilio vl̓ directione alicuius ꝑſone vel alicuiꝰ cōitatis: illi ſe ſubijciant: quo ad regimē ⁊ gubernationē. Cōuenientes ergo ab initio aliqui ad cōſtruendā aliquamciuitatē iuſte potuerunt eligere aliquē virtuoſuꝫvel aliquos ad principand̓ eis. Et hoc vel cōferētes ei prīcipatū ꝓ ſe ⁊ heredibus ſuis vl̓ ꝓ ſe tm̄:vel ꝙ ſucceſſores eiꝰ eligerētur: ſicut fuit ī repu.romanoꝝ. His p̄miſſis pꝫ: ꝙ dici pōt iuſtā eē diuiſionē dn̄ioꝝ: vel qꝛ a patre diuidente: ſicut forte ſecit noe filijs ſuis poſt diluuiū vel a principehoc ſtatuente: in que cōis conſenſus populi trāſtulerat hanc ptāteꝫ. Potuit ēt. 3. modo iuſta eēdiuiſio de cōi cōſenſu eoꝝ: qui cōiter poſſidebātſicut legitur in gen̄. de abraam ⁊ loth. Et ſic patent tria declaranda in iſta. q. Ad ar. in oppoſitū℟º. cum dicitur: ꝙ cum cōitas talis ⁊c̄. pꝫ oppoſitum in. 2. ar. huius. q.Conſequenter queroan dn̄ia reꝝ ab initio iuſte diuiſa: iuſte poſſint īalios a pͥmis dn̄is vel dn̄ijs tranſferri. Argu. primo: ꝙ nō: qꝛ qui iuſte poſſidet nō poteſt ceſſarea iuſta poſſeſſiōe niſi iniuſte: ſed ſi dn̄ia tranſferētur iſte ceſſaret poſſidere illa: que iuſte poſſidebat. Cōtra. multi cōtractus quibus tranſferūturdn̄ia iuſti reputantur ergo ⁊c̄. In iſta. q. ita procedam: ponam duas diſtīctiōes. 2º. tractabo modūiuſte tranſlationis ẜm vtrunqꝫ membrū. ¶ Prīadiſtinctio ē iſta ꝙ tranſlatio dn̄ij pōt eē quo acdn̄ium reruꝫ: vl̓ quo ad vſuꝫ tm̄: dūmodo penesipſū totaliter remanēte ⁊ vtraqꝫ trāſlatio alias ⁊al̓s rl̓as hꝫ. y 2ª. diſtīctio ē iſta: ꝙ trāſlatio dn̄ijpōt fieri vl̓ auc̄tate publica p̓ncipis vl̓ auc̄tatepriuata dn̄i īmediate ipſius rei. Si primo fiattrāſlatio dn̄ij .ſ. auc̄tate publica: ſic do hic vnamregulam generaleꝫ: ꝙ tranſlatio dn̄ij auctoritatelegis iuſta eſt. Iſta patet: qꝛ ſicut lex iuſte potuitab inicio diſtīgue̓ dn̄ia: vt pꝫ. q. p̄cedēti: ita pōt diſtīcta dn̄ia iuſte trāſferre. Ex iſta āt rl̓a ſeꝗt̉: ꝙ p̄ſcriptō in īmobilibꝰ ⁊ vſucapio ī mobilibꝰ ē iuſtatrāſlatō ꝓbat̉ auctoritate exͣ d̓ preſcrip. c. vigilātiin glo. ſuper illud abiecit. vel aliter ꝓbatur et rōeſic. Illud pōt a principe iuſte ſtatui: qd̓ ē neceſſarium ad pacificam ſubditorum conuerſationeꝫ:ſed dn̄ia tp̄aliū rerum: que tanto tempore negligūtur: tranſferri ōino videtur neceſſarium ad pa-

cificā ſubditoꝝ gubernationeꝫ ergo ⁊c̄. Maiorpꝫ: cū pax ſit illud qd̓ maxime expediēsⁱ ⁊ neceſſariū reip. iudicat̉. Minor ꝓbatur. Si enim nontranſferret̉ dn̄ium in occupantē: ſed ſꝑ poſt quātūcūqꝫ tp̄s remaneret dn̄ium apud pͥmū: lites firent īnumerabiles. Poſſet enī pͥmus dn̄s pꝰ quātūcūqꝫ tp̄s repetere reꝫ illā: vel heres ſuus: ⁊ valde difficile īmo quaſi īpoſſibile eēt ꝓbatiōes ſufficientes ad talia habere: ⁊ ꝑ conſequēs nec litesdiſcīdere: ⁊ ſic generarētur odia ⁊ multa alia mala. Preterea princeps iuſte poſſet legē tranſgredientem: cuius tranſgreſſio vertitur in dānū republice: non ſolū in rebus: īmo in ꝑſona: ſed tato tꝑe dimittere rē ſuā eēt negligētia ⁊ tranſgrſio valde nociua reip. ergo ⁊c̄. Maior pꝫ. minoꝓbatur. tū qꝛ pacis īpedimētū. tum qꝛ ex cultra terraꝝ germinant̉ ea: quibꝰ reſpublica ſutur: igitur negligens multū trāſgredit̉. Ex hꝰtertio: ꝙ poſſidens aliquid iure preſcriptiōis iuſte poſſidet: qꝛ auctoritate legis iuſte poſſidꝫ. Etideo rē legitime p̄ſcriptā vel vſucaptam reſtitre potius eſt ſuꝑerogationis qͣꝫ neceſſitatis. ?aūt fiat tranſlatio dn̄ij a perſōa pͥuata: puta a domino rei īmediato: hoc poſſe fieri dr̄: vel liberli tranſlatione: puta illa in qua nihil ex hoc exictatur: ⁊ cōiter vocatur datio vel donatio: vel extranſlatione illiberali: puta ꝑ emptionē ⁊ venditione ꝑmutationem ⁊ hiꝰ. Sed de his dicet̉. jͣ. inti. de mercatoribus ⁊ artificibus.¶ De declaratiōe termīoꝝ vſufructꝰ vſus poſſeſſionis ꝓpetatis dn̄ij ⁊ iuris: capi. 3.Irca aliquam reꝫApn̄t iſta cōcurrere vſufructus vſus poſſeſſio ꝓpͥetas dn̄ium ⁊ ius. Uſufructus āt ẜm iuriſtas deſcribitur ſic. Uſufructus eſt ius vtendifruendi alienis rebꝰ: ſalua reꝝ ſubſtātia: vt pꝫ. ff.de ꝟſufruc. l. i. Ponit̉ āt in iſta deſcriptiōe alienirebꝰ ẜm iuriſtas: qꝛ ſua res nemini ſeruit. Et ideoin re ꝓpͥa nō hꝫ aliquis vſufructū. Scd̓m eos .n.in rebꝰ cōſtituitur duplex ſeruitꝰ ꝑſonaliſ ⁊ realisRealis: qn̄ res īanimata ſeruit rei inanimate: vtager agro: p̄dium p̄dio. Perſonalis: qn̄ ſeruit reaīate: ſicut hōi: qꝛ ergo in re ꝓpͥa nō poteſt conſtitui ſeruitus: iō vſufructus ſꝑ eſt in alienis rebus⁊ iō ſi hēo vſufructū in vno viridario: ⁊ poſtmodum ad me perueniat ꝓpͥetas habita ꝓpͥietexpirat vſufructus. Ite ponit̉ ſalua reꝝ ſubſtitia: ⁊ iō ẜm iuriſtas: nūqꝫ ī rebꝰ vſu cōſūptibilibꝰcōſtituit̉ vſufructus ꝓpͥe: qꝛ nō manēt pꝰ vſū: īſti.de vſufruc. §. cōſtituit. Itē ponit̉ ius vtendi addr̄iā vtilis dn̄ij: qd̓ qn̄qꝫ in rebꝰ alienis hētur: ſicut emphiteota ⁊ feudatarius hn̄t vtile dn̄iuꝫ r̄icuius dn̄iū directe pertinet ad dn̄m ſuꝑiorē: a qͦres tenet̉ ī ēphiteoſiꝫ vel in feudū. Ite ponit̉ fruendi ad dr̄iam nudi vſus: qꝛ minus eſt ī vſu qͣꝫ īvſufructu: vt dr̄ īſti. de vſufruc. ⁊ ha. §. minꝰ. Sic̄