Secundus.

niſi quia deus dedit aliquē vel aliquos ꝗ facerent iuſticiam ſuꝑ delinquētes ẜm inno. Idē tn̄videt̉ hoc notare .ſ. quo tꝑe hoc ceperit: de fo cōpe. c. licꝫ. ſuꝑ v̓bo imperio. qd̓ dic vt ibi noͣ. Sedde iure nature: vt ēt dicit inno. pr̄fami. ſuꝑ oēmſamiliam ſuā iuriſdictōem habuit a pͥncipio. Ethoc reſpicit decretū. 23. q. 4. duo iſta noīa. qͣꝫuishodie nō habeant: niſi in leuibꝰ. ff. de fur. l. ſꝫ īdein fi. C. de pa. pote. congruentius. hoc āt certumē: ꝙ ipſe deus ꝑ ſe a pͥncipio iuriſdictiōneꝫ exercuit: ⁊ iuſticiā ſecit in celo expellendo angelos: ⁊in paradiſo expellendo hominē: ⁊ in mūdo diluuium: ſicut ꝓbatur de pͥmo ezechiel̓. 28. iſai. 14⁊ de. a gen̄. 3. ⁊ de. 3. gen. 5. c. ⁊ multa alia ſūt exēpla: q̄ in diuerſis locis ſacre ſcripture colligi pn̄tSed ⁊ oīs poteſtas a deo ē ordinata. Unde quipoteſtati reſiſtit: dei ordinationi reſiſtit. Sed ꝑelectionē conſtituūtur pͥncipes ſuꝑ hoīes: ſic̄ pꝫin ſaul. i. ℟9. ⁊ multis alijs. 8. q. i. lꝫ. ⁊. c. audacter⁊ in multis alijs. c. ⁊. 93. di. legimus. Natet ex p̄miſſis ꝙ poſſeſſiones dn̄ia ⁊ iuriſdictiones pn̄teſſe ſine peccato apud infideles. Hec enī nō tm̄ꝓfidelibus: ſed pro oī rōnabili creatura a deoſunt ordinata: qui ſolem ſuū oriri facit: non ſolūſuꝑ bonos: ſed ēt ſuꝑ malos: oīa volatilia paſcitmat. 7. p̄s. Qui dat eſcam oī carni. Ideo dicendum ꝙ non lꝫ ſine cā iuſta fidelibus nec ēt papeauferre infidelibus poſſeſſiones: ſeu dominia vl̓iuriſdictiones: qͣs tenent: qꝛ ipſa ſine peccato poſſident. Unde ⁊ inter precepta dn̄i dr̄ indiſtincteexodi. 23. c. ¶ Non furtū facies: in quo oīs rapina oīs violentia prohibetur: vt pꝫ. 13. q. 5. c. i. ⁊ ſequentibus. vſqꝫ ad. §. Contra exodo. Credimuſtamē: īmo ſcimus: ꝙ eſt generalis vicarius ieſuxp̄i de tranſ. ep̄i. c. i. ⁊. 2. ⁊ ideo ptāteꝫ hꝫ non ſolūſuper xp̄ianos: ſed ēt ſuper oēs infideles. Eteniꝫxp̄s plenariam recepit ptātem. vnde p̄s. Deus iudicium tuuꝫ regi da. ⁊ vi. tu. fi. re. Et mat. vlt. Data eſt mihi oīs ptās in celo ⁊ in terra. Nō videretur diligens ſeu ſapiens pr̄fami. niſi ⁊ vicario ſuoquē in terra dimiſit plenam ſuper oēs dimiſiſſetptātem: ut ⁊ patet in eo qd̓ dr̄ de homi. c. ꝓ hūani li. vi. ideo ⁊ dr̄ de papa: ꝙ non ſolum hꝫ ptātēſed ⁊ plenitudinē ptātis: de vſupal. c. ad honorē.qꝛ petro ⁊ ſucceſſoribus claues dedit regni celorum dicens. Qd̓cūqꝫ ligaueris ⁊c̄. Ques autemnon ſunt fideles: ſed etiaꝫ infideleſ per creationēlꝫ non ſint de ouili. Unde ⁊ ſequitur ꝙ papa ſuꝑoēs hꝫ ptātem ⁊ iuriſdictionē de iure: lꝫ nō de facto. Et probatur hoc in eo qd̓ legitur de elec. c.ſignificaſti. de maio. ⁊ obe. ſolite ⁊ de iudi. nouit.Igitur per hanc ptātem quam hꝫ papa dicendūeſt: ꝙ gentiles ⁊ ſi non habēt legem: niſi nature:ſi tamē contra ipſam legē nature faciant licite ꝑpapam puniri pn̄t. ar. gen̄. 19. vbi habes: ꝙ ſodomite: qꝛ contra legē nature peccabāt: puniti ſunta deo. Unde cū iudicia dei nobis ſunt exēplarianon occurrit rō quare papa: qui eſt xp̄i vicariushoc non poſſit ⁊ debeat: dūmodo facultas aſſit:

ideo ⁊ oēs idolatras punire pōt ⁊ dꝫ. Naturaleeſt .n. vnum ⁊ ſolū deū colere: ⁊ non creaturas.Inde ē ēt ꝙ papa iudicat ⁊ punit iudeos: ſi ꝯtralegem faciant in moralibꝰ: qn̄ prelati eoꝝ ipſosno puniunt: ⁊ eo modo punit eos: ſi cōtra legemſuā hereſes inueniāt ⁊ obſeruant. Et hac rōe moti papa grego. ⁊ inno. 4. mandauerūt comburi librū que iudei vocāt thalmuth: in quo multe hereſes cōtinentur: ⁊ puniri illos: qui docerēt illoshereſes vel ſeruarent. De libro illo videre poteris in diſputatione petri alfōſi. ⁊ hiſto. ſpec. li. 26.c. 128. ⁊ ſequen. De xp̄ianis nō eſt dubiū: ꝙ papaeos iudicare pōt ⁊ punire: ſi cōtra legem euangelicā faciant: vel alias grauiter peccēt etiam temporaliter: vt pꝫ in eo: qd̓ noͣ. i. c. lꝫ. ⁊ de iudi. c. nouit. §. i. Et qͣꝫuis omittat papa aliqn̄ penas iuſtaſ⁊ debitas oībus predictis inferendas: vel qꝛ facultatē nō hꝫ coercendi: vel ꝓpter pericula ⁊ ſcādala: que incūbunt vel euenire timetur: vel quiamultitudini parcit: de tēp. ap. c. 2. de cleri. exco. clatores. Eſt tamē ptās faciendi hoc apud deumQd̓ aūt papa illis qui vadūt ad defendendū vl̓recuꝑandū terram ſanctā dat indulgentias: ⁊ ētinfidelibus terrā illā poſſidentibus: bellū īdicit:licite facit. papa: vt ⁊ iuſtā cām habeat: cū illa terra conſecrata ſit natiuitate conuerſatione ⁊ morte ieſu xp̄i: ⁊ in qua non colitur xp̄s: ſed machōetus. Unde qͣꝫuis infideles ipſaꝫ poſſideant iuſtetamēt exinde expelluntur: vt incolatur a xp̄ianis⁊ ad ipſoꝝ dn̄ium reuocetur. Nā ⁊ predicatiōeapl̓oꝝ: ⁊ iuſto bello victa fuit ⁊ acquiſita: ⁊ ab imperatore romano poſt mortē xp̄i: ⁊ iō papa rōneimperij romani: qd̓ obtinet: poteſt ⁊ dꝫ ipſaꝫ adſua iuriſdictonē reuocare: qꝛ iniuſte ab illis: ꝗade iure hoc non potuerunt facere: noſcitur ſpoliatus. Et hec rō ſufficit in omnibus alijs terris: inquibus non nūqͣꝫ romani imperatores iuriſdictionē habuerunt. Nec obſtat ſi dicas eccleſia nc̄hꝫ imperiū: niſi in occidente. 96. di. conſtantinusqꝛ illud loquitur quo ad ꝓprietatem ſecus quoad tuitionem ⁊ defenſionem. Hoc enim certumeſt: ꝙ vbiqꝫ vnus gladius alteri aſſiſtere dꝫ: precedit tn̄ ſp̄ualis: vt pater ⁊ magr̄. Unde pōt ſuꝑplere ⁊ punire temporalem negligentiam ⁊ delictum. 96. diſtincti. quis dubitet. Poteſt etiaꝫ papa aſſiſtere regi hieruſalem: ad quem ſpectat deiure: ſicut credendū eſt: ex quo cōtrarium nō apparet: quimmo ⁊ contra alios infideles: ⁊ ſi nonteneant terram: in quam iuriſdictionem habuerunt principes xp̄iani: poteſt tamen papa iuſte facere preceptum ⁊ conſtitutionem: ꝙ non moleſtent iniuſte xp̄ianos: qui eorum iuriſdictiōi ſubſunt: ⁊ etiam eos in totum eximere iuriſdictione⁊ dn̄io: qd̓ ſuper eos habent: ſed hoc non niſi exmagna cā. Debet enim eos qͣꝫtum poteſt tolerare: dūmodo non ſit periculum xp̄ianis: nec exinde graue ſcandalum generetur: lꝫ etiam infideles preciſe non cogantur ad fideꝫ: qꝛ omnes ſūtlibero arbitrio relinquendi: ⁊ ſola dei gr̄a vocēt̉