Primus.

cum actibus malis ⁊ ea que talem actū excuſātſunt circūſtantie finis ⁊ obiecti ⁊ hiꝰ: que trahūtactū taleꝫ ad mediū virtutis. Sed ſciendū: ꝙ eſtīdifferens aliquis actus dupliciter. Uno modoꝑ omnimodā equalitatē abſtrahendi a bono ⁊malo: ⁊ tali actui nō aſſignāt̉ bona excuſantia: ſicut leuare feſtucā vel comedere. ita enī poſſuntbene fieri ſicut male. Alio modo ſic eſt aliꝗs actus īdifferens: ꝙ qͣꝫuis poſſit bene ⁊ male fieri:magis tn̄ de ſe tendit ad malum qͣꝫ ad bonum⁊ ſibi relictū eſt malū: niſi aliquo addito trahaiad bonū: ſicut ī ſomno ⁊ dormitione: que poteſtbn̄ ⁊ male eligi: tn̄ qꝛ in eo ligat̉ libeꝝ arbitriū:vt nō poſſit dormiēdo bn̄ cogitare vel bn̄ velle: hēt detrimētū boni rōnis ānexum. Unde ẜmſomnū ī ſe cōſideratū n̄ differt felix a miſero ẜmphi. 2º ethicorum. Unde n̄ poteſt ſomnus eliginiſi male: niſi ꝓpter aliquod bonū recōpenſansillud temporale dānū rōnis aſſumat̉: puta quiapoſt ſomnū hō promptior ſurgit ad bonū virtutis: qꝛ nimia vigilia et vſum rōnis ꝑdit. Et ideoſōnus de ſe ex hoc ſpecialiter de ſua natura reꝗrit bona excuſantia ip̄m: puta cōſeruatiōe īdiuidui: quietationē viꝝ naturalium: fortificationeꝫdigeſtiōis ⁊ hiꝰ. Et ſic eſt in cōiugio cogitat quemundi ſunt. ⁊ diuiſus eſt: ⁊ ī illo actu nihil pōt intelligere: ideo talis actus indiget bonis predictꝭexcuſātibꝰ a peccato. Unde Hiero. ſuꝑ Matheum. Cōnubia legitima carēt quidē peccato: nōtn̄ illo tempore quo carnales actꝰ gerūt̉: dabit̉pn̄tia ſpūs ſancti: ⁊ ſi ꝓpheta ille videat̉: qui deſeruit generatiōis obſequio. 32. q. 2. cōnubia. ⁊ vtdicit ibi glo. n̄ ītelligit̉. ꝙ gr̄a ſpiritꝰ ſancti ī illoactu amittat̉: ſed qꝛ actꝰ ꝓphetandi ⁊ ſpeculāditūc ītermittit̉: qꝛ totꝰ ibi hō carneus efficit̉. Sufficientia āt hoꝝ bonorum excuſantium ſic ſumitur ẜm pe. vbi ſupra. Matrimōiū eſt ī officiū nature: ⁊ ẜm hoc het bonū prolis ꝓ fine ītento pͥncipaliter: qꝛ natura intēdit cōſeruationē ſpeciei:que nō eſt niſi per generatiōeꝫ ī coporibꝰ. ¶ Secūdo matrimōiū eſt in fedus humane ſocietatꝭ:vt dr̄. C. de cri. expil. here. l. aduerſus. qꝛ vxoͣ eligit̉ ſocia diuīe ⁊ humane domus: ⁊ ethicoꝝ. 4dicit̉ ꝙ amicitia viri ⁊ mulieris eſt naturalis: ⁊ īcludit ī ſe bonū vtile delectabile ⁊ honeſtum: ⁊ſic hēt bonū fidei: prout fides eſt ſacere dicta .i.ꝓmiſſa ſeruarę reddendo debitum: ⁊ alteri ſe n̄cōmiſceri.Tertio ē ſacramentuꝫeccleſie: ⁊ ſic ī eo eſt bonū ſacramenti: ꝓut ſua īdiuiſibilitate ſignificat cōiūctioneꝫ chriſti ⁊ eccleſie: ⁊ qꝛ illa ſignificata fuit īſeꝑabilis ⁊ eſt: iō īſeparabilitatem vſqꝫ ad mortem efficit bonumſacramenti. Et bonum quidem prolis ⁊ fidei n̄ſemper habetur: ⁊ durat vſqꝫ ad mortem: q̄aliquando non generatur proles: ⁊ adultericōmittitur. Sed ſacramēti bonū .ſ. īdiuiſibilitaſquo ad vīculū durat vſqꝫ ad mortē: ⁊ quid ſit il

lud vīculum: declarat ẜm tres opi. qꝛ ẜꝫ aliquoſeſt ſola ⁊ pura relatio: ⁊ forte ratiōis ẜꝫ alios: ꝙvīculum eſt aliquid abſolutū ⁊ ī corpore .i. aliqͣdiſpoſitio ad gratiaꝫ. Et ſic ī prima vel ẜa ſpeciequalitatis. ẜm alios: ꝙ eſt aliquid reale: ſed eſtſubiectiue ī anima: quia diſpoſitio ad gratiā gratum faciētē: qualis eſt diſpoſitio ſacramētalis ēī anima: ibi potes videre: ſubtilis materia eſt.¶ De quarto .ſ. de nuptijs: ī quibꝰ cōſumat̉ matrimōium. Un̄ dicantur nuptie. oſtēdit ambro. īlibro de patriarchis. d. Nec illd̓ ocioſum: ꝙ cuꝫveniret rebecca vidit iſaac deambulātem: ⁊ cōgnito ꝙ ille erat: cui duceret̉ vxor: deſcendit ⁊caput ſuum obnubere cepit: gen̄. 24. c. docēs verecundiam nuptijs preire debere: inde ⁊ nuptiedicte: eo ꝙ pudoris gratia ſe puelle obnuberēt.zo. q. 5. nec illud. Et quia de hoc ſatis dictum ēſupra in tractatu impedimentorum ipſarum nuptiarum: ideo alia hic nō ponimus.¶ De diſſolutiōe ſeu diuortio mr̄imonij. ca. 21.E diſſolutione ſeudiuortio matrimonij contracti per verba de preſenti quo ad vinculum: vel conſumatiquo ad torum. Circa quod videnda ſunt tria.¶ Primum ꝙ omne matrimōium ſiue carnaleſiue ſpirituale per religionem ſeu prelationemſiue ratum tantum ſiue cōſumatum diſſoluiturper mortem naturalem ẜm ius cōmune ẜm pet.de pal. in. 4. di. 27. q. 3. quia mors omnia ſoluit īautentico de nuptijs. §. deīceps. vnde poſt mortem vnius alter viuēs contrahere poteſt cū alicͣRo. 7º. Mortuo viro ſoluta eſt a lege viri: cuivult nubat tātum ī domino ideſt legitime. Etqꝛ obligatio ſemel extincta nō reuiuiſcit: ideo ſiconiugatus mortuus reſuſcitet̉: nō eſt matrimonio obligatus: ⁊ qͣꝫuis ī ſacramentis imprimētibus charactereꝫ ī reſuſcitato non debeat iterarſacramentum. quia baptizatus vel confirmatusvel ordinatus reſuſcitans non iterum baptizatur vel confirmatur vel ordīatur: ⁊ hoc proptercharacterē impreſſum indelibilem matrimonium tamen quia characterē non imprimit: ⁊ vīculum eius eſt corporale: ⁊ corpus reſpicit: licetaliquo modo etiam ſit ſpirituale īquātum eſt diſpoſitio ad gratiam: ⁊ ſic ꝟidetur eſſe in parte ītellectiua: ideo ſicut in corpore corrupto mortecorrumpuntur potentie organice nō alie: ſic ſacramentum carnale matrinionij non alia ſacramenta. Lazarus igitur reſuſcitatus: ſi hēbat vxorem: non eam recuperaſſet: niſi de nouo cum eacontraheret: ſed bona que teſtatus fuiſſet r̄cuperaſſet: quia in donatione cauſa mortis pluſ ſe qͣꝫalium cui donat vult habere. vnde intelligit̉ tacita cōditio. ſi moriatur cū effectu .i. permanensin morte. idem ſi ab īteſtato. qꝛ defertur nō niſiꝑ cōiūctiōem ad morientem: qui eſt ſibi magis