Titulus.

In ſecundo principalividēdi ſunt caſus: ī quibus actus cōiugalis ē peccatum veniale: ⁊ ſunt. 6. caſus ẜm pe. de pa. in. 4di. z1. ¶ Primꝰ eſt quādo precedit aliqua deordinatio ratiōis: ſed nō tāta: ſicut ī predictis caſibꝰ: ī quibꝰ eſt mortale: puta petere tēpore ſacro:⁊ ſi reſpectꝰ ſit ad delectationē grauis eſt culpa:venialis tamē ſi ad lubricū ⁊ īfirmitatē ſue mētis: cuiꝰ eſt cōſcius minus veniale. Uix tamē cōtingit: ꝙ in precipuis feſtiuitatibus ſit graue: ſꝫveniale ẜm bonauenturā Secūdus eſt pete̓cā delectationis intra limites tamē matrimonijſemper eſt veniale: ſicut comedere ꝑꝑ voluptatēqd̓ eſt cibus ad ſalutem hominis .ſ. indiuidui neceſſarius: hoc coitus ad ſaluteꝫ generis dicit augu. 73ꝰ. cum fit cauſa infirmitatis vitande: quiaqͣꝫuis vtrūqꝫ liceat ſeorſū appetere: nō tamē vnūꝑꝑ alterum: qꝛ iſta cauda non iſtius vituli. 4quando incipit petere vel r̄ddere bona intentione: poſtea mutet intentionem: ita ꝙ nunc velletcauſa delectationis: ⁊ hoc extra horam deciſionis ſeminis: quia tunc non habet vſum rationis¶5ꝰ qn̄cunqꝫ aliud intendat: qͣꝫ id ad qd̓ ordinatur coniugiū .ſ. vel ad ꝓlem vel ad reddendū debitum: F6ꝰ eſt qn̄ hoc agit cā vitāde fornicationis: lꝫ hac intentione cōtrahere nō ſit ēt veniale:¶ Sed circa hoc vt dicit idem pe. de palu. ſuntdue opi. vna eſt ꝙ petere cā vitande fornicationis in ſe nō in altero ſemper ē peccatū: qꝛ omniſſuperabundantia paſſionis eſt peccatū: ſed hicſuꝑabundantia paſſionis hac cā petere: ergo.)Alij ſimpliciter dicunt ꝙ nō eſt peccatū. Ricar.in. 4. vtranqꝫ ponit ⁊ neutrā p̄fert. Pe. vero depalū. vbi ſupra per diſtinc. quadam vtranqꝫ concordat ſeu ſaluat. aut enim talis cognoſcit vxorem cauſa vitande in ſe fornicationis: quanuispoſſit alio modo vitare mēti occurrente: ſꝫ magis vult iſto modo delectabili vitare: qͣꝫ mō nondelectabili: vt domādo carnē fugiendo conſortia incitantia: ⁊ hiꝰ que poſſet faciliter vitare: ſedvult cum voluptate vitare: ⁊ ſic eſt veniale: quiap̄fert voluptatē carnis abſorbentē rōnem ei qd̓conſeruat vſum rōnis: ⁊ attingit ad finem. Et augu. ponit inter peccata venialia vti coniugio nodebita intentione: di. 25. §. alias ea. ⁊ ſic eſt verapͥma opinio: aut ille exercet talē actum ad vitanduꝫ fornicationē nō qꝛ delectabilior: ſed qꝛ tūcnō poteſt alio mō melius eā vitare: ita ꝙ voluptas nō mouet eū: ſed amor vitande fornicatiōisquā ꝓ tunc non poteſt melius vitare: puta qꝛ hꝫloqui ī ſecreto alij mulieri: de qua expertus eſt ſetentari: ⁊ hiꝰ: ⁊ tunc nullum eſt peccatū: ſi ꝓles n̄ſperatur: qꝛ tunc ſemꝑ illa eēt p̄mittēda ītentio:⁊ ſic verificatur pͥma opinio que dicit nō eē peccatū. In tertio ſunt explicandi caſus in quibꝰ actus coniugalis eſt meritum: vel ſi nō eſt merituꝫnullum peccatum. Et Pe. de palu. diſtinc. 32. q.3. ponit in principio quatuor caſus in quibus ac-

tus coniugalis eſt meritorius. ¶ Et primuseſt: quando quis habens gratiam reddit debitum: qd̓ eſt actus iuſticie: qꝛ reddit qd̓ dꝫ. ¶ Secundus eſt quando petit cā ꝓlis generande ⁊ adcultum dei educande tempore ⁊ modo debitis⁊ hic eſt actus latrie ſeu religionis. ¶ Tertius ēquando hoc facit ad conſeruandū compareꝫ ſuum a fornicatione ⁊ hoc eſt actus charitatis.¶ Quartus: quando facit cā vitande fornicationis in ſe quam probabiliter credit non aliter vtandam: vt dictum ē in p̄cedenti. §. ⁊ videtur actus prudentis vel caſtimonie. Quandoqꝫ veroactus coniugalis eſt indeferens .i. nec meritoriuſnec demeritorius: puta cū coniunx vno de quatuor modis nunc dictis exercet actum illum: qꝛomnis actus qui eſt meritorius habenti gratiā:eſt indifferens non habenti eam. Non enim eſtmeritorius ꝑꝑ carentiam gr̄e que eſt principiuꝫmerendi: nec demeritorius ꝑꝑ carentiam culpein tali actu cui ſolum debetur pena. Ꝙ poſſit cōiugium eē ſine peccato quantū ad actum eius: ꝓbat īno. di. 26. deinde. per hoc ꝙ deus inſtituit ⁊mandauit actum coniugij dicēs. Creſcite ⁊ mutiplcamini. ⁊ ante lapſum. gen̄. primo ca. ⁊ poſtdiluuium. gen̄. 8º. c. Et ſi arguam ꝙ homo erubeſcit de tali actu ergo eſt peccatum: qꝛ erubeſcentia eſt de turpi qd̓ reſpicit culpam? Reſpondeoꝙ erubeſcentia non ſolum eſt de turpitudine ꝑtinente ad culpam: ſed etiam de ea que habet ſpeciem culpe: talis autem eſt actus matrimonij: eoꝙ eſt eiuſdem nature in ſp̄e cum actu fornicationis: ſed excuſatur propter bona matrimonij vtdicitur. Eſt etiaꝫ erubeſcentia non ſolum de malis culpe: ⁊ de habentibus ſpeciē mali: ſed etiamde omnibus defectibus naturalibus: vt egeſtiōe⁊ hiꝰ. ¶ Notandum eſt etiam: qūo actus coniugalis dicitur excuſari a peccato propter tria bona matrimonij: que ſunt fides ꝓles ⁊ ſacramētūUnde augu. dicit. Omne nuptiarum bonum fuit in parentibus xp̄i fides proles ⁊ ſacramentuꝫ.Prolem cognouimus dominum chriſtum fidem qꝛ nullum adulteriuꝫ: ſacramentum quianullum ibi diuortium. Solum ibi ille carnalisconcubitus non fuit. 27. q. 2. omne. Pro cuiusdeclaratione dicit pe. de palu. in. 4. di. z1. q. i. ꝙcum actuū humanorum ſit triplex differentia:qꝛ quidam ſunt boni in ſe: vt deum colere honorare parentes ⁊ hiꝰ: quidaꝫ mali ex ſe: vt blaſphemare peierare ⁊ hiꝰ: quidam indifferentes:vt comedere leuare feſtucam ⁊ huiuſmodi. Boni actus de ſe non indigent excuſatione: quia nōſunt mali: nec habent ī ſe ſpeꝫ mali. qd̓ eſt maluꝫvel habet ſpeciem mali eſt illud quod indigetexcuſatione: mali actus de ſe non capiunt excuſationem: quia ex quo maliʸ ſecundum ſe ſunt: excuſari a malo non poſſunt. Reſtat igitur: ꝙ actus indifferentes: qui ſcilicet poſſūt bene ⁊ male fieri: indigent excuſatione cum habent ſp̄emmali: ex eo ꝙ ſecundum ſpeciem nature ſūt ideꝫ