Primus.

debitum: ſed exactus tenetur reddere ⁊ exigendo: qͣꝫuis Io. an. in decretali videatur quaſi tenere ꝙ non peccet: ſubdit tamē: ꝙ qꝛ tho. ī. 4.ſ. di38. q. i. ar. 3. q. 2. ad. 3. tenet ꝙ talis peccat mortaliter: qꝛ facit contra votum cum adhuc poſſit illiimplere: qͣꝫtum eſt ex parte ſui .ſ. vt non exigat: iōteneamus cum eo: ⁊ hoc niſi diſpenſetur. Et ꝗavoto continentie ſolus papa diſpenſat: ideo a papa petenda eſt diſpenſatio: qͣꝫuis aliqui vt Guil.dicant ep̄m in hoc caſu poſſe diſpenſare. Similiter qui cognouit cōſanguineam vxoris: poſtq̄contraxit per verba de pn̄ti cum ea: lꝫ matrimonium iam contractuꝫ per hoc non dirimatur: tn̄talis ꝓhibetur ab exactione debiti vxoris: ſed n̄a redditiōe: ⁊ ſi petat peccat mortaliter quouſqꝫſecum in hoc diſpenſetur. Et dicit pe. de palu. in4. ꝙ ep̄s in hoc poteſt diſpenſare: qd̓ tamen nōeſt clarum: de papa nō eſt dubium. ¶ Qui etiā īgreſſus eſt religionem aliquam approbatā nonanimo ꝓbandi: ſed firmiter perſeuerandi: ⁊ poſtea egreſſus ante ꝓfeſſionem contrahat: qꝛ taliſingreſſus habet vim voti ſimplicis: ve.vim voti ſolēniſ: exigendo debitū ab ªªoecat mortaliter. Et ſi hoc haberet vim voti ſolēnis: nec etiam poſſet reddere abſqꝫ mortali niſiſecum diſpenſetur a papa. Sed de hoc vide diffuſe in. 2ª parte ti. de voto: ⁊ plenius infra in. 2ª ꝑte huius tertie in titulo de ſtatu religioſoꝝ. DicitGuil. ꝙ etiam in illis locis vbi conſuetum ē:prius adhibeatur benedictio nuptialis ante cōſumationem matrimonij: ſi abſqꝫ diſpenſationehoc vtatur coniugio ante ipſam benedictionem⁊ ſine iuſta cauſa peccat mortaliter. Sꝫ Ricar.in. 4. magis declarans: dicit ꝙ qͣꝫuiſ actus coniugalis regulariter ſit licitus: tamen aliquo modovel tempore per accidēs poteſt eſſe illicitus: ⁊ hͦpropter ſcandalum populi: vt in clandeſtino matrimonio: anteqͣꝫ eccleſie innoteſcat vel proptereccleſie prohibitionem: que alicubi prohibet cōiuges carnaliter commiſceri ante ſolēnitatē matrimonij: quam tamen ſolēnitatem quidam dicunt obſeruandam: ⁊ contrarium faciens prohiberi reſpectu actus petendi debitum: non reſpectu reddendi. vnde peccaret tunc exigens ⁊ nonreddens. Et licet ante benedictionem huiuſmodi exigēs mortaliter peccet: tamen poſtqͣꝫ ſemelexegit: non peccabit vlterius ſecundum quoſdāniſi nouo contentu exigat. Etiam tho. in. 4. dicitꝙ ſi ſponſa admittat ſponſum ad actum coniugalem ante benedictionem credens eum velleconſumare matrimonium: non peccat niſi ſignaappareāt fraudis exp̄ſſa: vt ſi ſit cōditio multūdiſtans ꝓpter nobilitatem vel diuitias: tn̄ nō tenetur reddere de neceſſitate.Nonus caſus eſt quādo alter coniugum manet in adulterio manifeſto: tunc alius hoc ſciens certe non poteſt exigere nec reddere debitum in adulterio permanēti

dum .ſ. eſt incorrigibilis. Preſumitur autem incorrigibilis ẜm ricar. qn̄ pertinaci aīo corrigi rēnuit: aut quādo correctione ꝓmittens ex conſuetudine relabitur: alias exigendo vel reddendomortaliter peccat: qꝛ facit contra conſtitutionēeccleſie ẜm hug. zi. q. 2. ſi quis vxorem. ⁊ in alijsc. Quidam tn̄ excipiunt hunc caſū: qn̄ .ſ. exigeretqui eſt īnocens timore incōtinentie: ne incurreret in ipſam: qꝛ tunc nō peccat ẜm archi. in roſaº.⁊ tho. ⁊ ricar. in. 4. qd̓ etiam recitat io. in ſummaconfeſ. Adulterans āt: qꝛ peccando in lege matrimonij actu cōiugali indignū ſe reddit non dꝫexigere niſi purgata culpa: alias peccat redderetamē tenetur exactus ẜm ray. ¶ Circa hāc materiam humanius loquitur pe. de palu. in. 4º. ſicdicens ꝙ ſunt .5. caſus ī quibus īnocens n̄ tenet̉dimittere adulterantem coniugem licet poſſit.¶ Primo .ſ. quando eſt occultū: qꝛ ceſſat ratiode ſcandalo. ¶ 2º. quando correcta eſt vel ē ſpesde correctione. ¶3º incorrigibileꝫ aīo poteſt cōpeſcere includendo ⁊ ſic cohibēdo ne exeat: ⁊ ꝙnullus intret niſi ipſe. 4º quando plus cohibetur ſaltem propter hoc: ꝙ retinetur qͣꝫ expoſita:que eo ipſo ꝓſtituet. ¶ 5º quando timet ſibi deincōtinentia: qꝛ non tenetur plus ꝟir corrigerevxorem: qͣꝫ dn̄s famulum vel ſeruum excōicatūnon tenetur expellere: ſed licite poteſt ab eo debitum ſeruitium expetere: ⁊ tamē eſt minus debitum qͣꝫ ab vxore ꝟir. Sic ergo vir cum detrimento iuris ſui ⁊ periculo non tenetur expeller̄.Sed qꝛ hic timet ſcandalū ⁊ propter ſcandalūphariſeorum non tenetur homo dimittere iusſuuꝫ: prius debet exponere illis: qui ſciunt illafornicariam: non vt foueant illam in criminſed magis vt eaꝫ melius cohibeat a peccato iuta ſe retinet: ⁊ cum hoc ſit veriſimile. Si quisex hoc ſcandalizatur non eſt ſcandalum puſillorum: ⁊ cum non poteſt dimittere ſine ꝑiculo ſuolicite poteſt retinere. Auctoritateſ igitur que dicunt ꝙ non licet eam retinere: loquuntur: quādonon poteſt ſine ſcandalo: vel propter hoc ꝙ retinetur deterior efficitur: vel quādo non propterſui periculum hoc facit. ¶ De muliere dicit idempe. ꝙ non ſic ipſa tenetur virum dimittere: quianon habet ſic corrigere facto: ⁊ eſt veriſimile ꝙquando accedens ad vxorem: tanto minus accedens ad fornicariam. ꝟvnde cum iſto caſu licetviro adulteram retinere: multomagis ecōuerſo⁊ plus: qꝛ cum ipſa non habeat virum corrigerefacto ſed verbo: non tenetur eum dimittere: niſiquando nollet eam cognoſcere īnaturaliter: tūcenim propter hanc fornicationem innaturalemtenetur dimittere quo ad torum: ſic ꝙ prius permittat ſe occidi: qͣꝫ ꝙ conſentiat ſic ſe abuti. Iteꝫpropter fornicationē ſp̄ualem: ſi timet ne cohabitando ipſam peruertat: etiam quo ad domumtenetur eum dimittere: alias ſi nō timeret de hocius ſuum petere non prohibetur maxime ꝓpterpericulum incontinentie.