Primus.

traordinaria ē peccatū mortale que vigilādo ꝓcuratur. Idem videtur ſi diu inſiſtat ī hiꝰ: nō intēdendo venire ad actū cōiugalē: ſed fineꝫ ī hisponere. Sed ſi quis cā generande ꝓlis vel vitāde fornicationis in ſe vel in ſocio: aut debitū reqͥdendi cū alias ſit impotēs: ſe ꝓuocet eſu vel potu calefactoꝝ: aut oſculis ⁊ amplexibus: quibusetiam aīalia ſe ꝓuocant: vt colūbi ⁊ vrſi: vel aliquibus alijs tactibus in quibus nō querit ꝓpteſe delectari: ſed ſolum ad actū illum p̄parari: nōvidetur peccatū: qꝛ licet iuuare naturam corporis ad obediendū recte rōni. Item ſi hoc facit:vt ſit potens cognoſcere vxorem ꝓpter delectatiōnē: quam tamen nolet cum alia experiri: tuncgrauius p̄ueniendo delectationē: non tamē mortaliter: qꝛ non querit in hac ꝓuocatione delectari: ſed in actu cōiugali. vnde videtur idē ſpe: qd̓de fine. ¶ Item qui ſemē fundit extra: ne habeat plures filios: quoſ nutrire nō poſſit: rē deteſtabilem cum filio iude facit: ⁊ eſt mortale ⁊ reducitur ad. 5. i. contra naturam. Si autem ante cōpletionem actus ſe retrahit: nec ſemē emittit eadeꝫintētione: nō vr̄ mortaliter peccare: niſi forte exhoc mulier ad feminandū prouocaretur. Sed ſiꝓpter hoc obmittit cognoſcere vxorē ex cōi cōſenſu: nec negat debitum: non vr̄ ꝙ peccet etiaꝫvenialiter: qꝛ lꝫ appetere non plures habere filios: qͣꝫ poſſit nutrire: nec tenetur ipſe debitum petere: nec actum inchoatum conſumare: niſi vxore petente. Hec omnia pe. excepto: quod dicitalb er.eptimus caſus ē circa actuꝫ coniugalē: qd̓ eſt mortale in denegantedebitum petenti omnino: ſi non hēat cām rōnabilem: cum ſcriptum ſit. i. cor. 7. Uir vxori debitum reddat ⁊ vxor viro. Nolite fraudare inuicēniſi conſenſu: vt vacetis orationi. Et aſſignat adhoc pe. de palu. in. 4. di. 32. duplicē rationem.¶ Prima eſt: qꝛ ſicut ſeruus eſt in ptāte dn̄i: itanus coniugum in ptāte alterius quo ad redditionem debiti. Unde dicit apl̓s. i. cor. 7. Uir nonhabet poteſtatem ſui corporis: ſed mulier ⁊ ecōuerſo. Sed ſeruus tenetur de neceſſitate p̄ceptiexhibere dn̄o ſuo obſequium debituꝫ ſeruitutꝭ:ergo ⁊ vnus coniugum alteri. Secunda ratio eſtqꝛ ſicut eſt contra iuſticiā alienum rapere īuitodn̄o: ita contra iuſticiam eſt alienū petenti n̄ reddere: niſi contra hoc legitima exceptio habeaturſed primum eſt mortale: ergo ⁊ ẜm. Sed corpꝰvnius coniugum eſt res alterius qͣꝫtum ad actūmatrimonij: ergo qui negat coniugū alteri corpꝰſuū qͣꝫtū ad actū matrīonij: peccat mortaliter nſi vt dictum eſt habeat legitimā cauſam denegādi: vt dicetur. ¶ Debet ergo alter alteri redderequocūqꝫ tꝑe ēt ſacro: vt in quadrageſima in ſolēnitatibus ⁊ hiꝰ. Quia non refert quomocūqꝫ ꝗsvoluntatem ſuam exprimat: ideo ſiue expreſſeſiue interp̄tatiue: vt per nutꝰ ⁊ hiꝰ: quis petat tene

tur alter reddere: qꝛ vt dictuꝫ ē non refertꝭ quomodocunqꝫ quis voluntatē ſuam exprimat verbis vl̓ factis. ff. de legi. l. d̓ quibus. ⁊ maxime infirmiori vaſculo in hoc cōpatiendum eſt: qꝛ verecūdius eſt mulieri petere: ⁊ quacunqꝫ intentione alter coniugum petat d̓bitum ſiue cauſa ꝓlisſiue cā ſatiande libidinis: dūmodo naturaliter:non debꝫ denegare alius non habēdo cauſamſufficiēter excuſantem. Nec hoc ē reddere gladium furioſo: ſed magis prouidere ne īcidat indānabiles corruptelas: ſicut in Leutonia vxoremilitis negantis in vigilia paſche d̓bitum: qꝛ ꝯtinuerat tota quadrageſima fratrē eius īpetiuit:⁊ negantē iugulauit: ⁊ reuerſa ad virum dixit: hͦtu feciſti: qꝛ me face̓ coegiſti .ſ. non r̄ddēdo debitum: alia ſuppoſuit ſe iumēto. Un̄ ⁊ philoſophus7. ethicoꝝ dicit ꝙ cōcupīe venereorum ꝗbuſdāinſanias faciunt: ⁊ hͦ niſi diſſuadēdo ceſſare faceres ab exactiōe d̓ cōſēſu eiꝰ. Idē ricar. pe. ⁊ tho.Qui ēt dic̄: ꝙ vir n̄ dꝫ admōere vl̓ mādate vxori: vt non petat niſi ob rōnabilē cām: nec petēteꝫdꝫ auertere cum multaⁱ inſtantia .i. negare ꝓptermulta ꝑicula. Et noͣ ꝙ augu. de anco. ſuꝑ epl̓aspauli dicit: ꝙ tripliciter cōtingit vxorē debitumpetere a viro. ¶ Uno mō verbi exp̄ſſione: quādo hoc petit. ¶ 2º ex ſigni demonſtratione: quando hoc vir ꝑpendit ex aliquo ſigno vel nutu.¶ 3º ex nature conditione qn̄ ſcit naturā hoc rōnabiliter debere petere: ſciens tn̄ ipſam eē verecunde nature: ⁊ ꝓpter verecūdiā nō petere. Nōſolum ergo pͥmo ⁊ ſecūdo caſu: ſed ⁊ tertio modo petenti debet reddere: qꝛ in qͣꝫtum pōt vir dꝫcōari: vt faciat vxorē cōtentam: tam debitū reddendo: qͣꝫ ſigna beniuolētie ei on̄dendo: ⁊ cū eafamiliariter cōuerſando. Ideꝫ de vxore ergarum intelligendū: ſed qꝛ nō ita verecūdātur vin hoc: iō non ita dr̄ de eis. Sed in hoc aliqn̄ offendunt vxores: qꝛ ex ira vel indignatiōe contraviros ſine cā rōnabili denegant debitū. Et aliqͣſub p̄textu deuotiōis: vt qꝛ ē quadrageſina velſolēnitas magna vel forte volunt cōicare in aliqͦfeſto denegāt debitum. Et ſi quidē hoc faciuntrogando ⁊ ꝑſuadēdo viris vt volūtarie abſtineant laudabile eſt. Si āt nō acꝗeſcūt: ſed hoc oīovolūt: ⁊ ſcandalizātur ex negatiōe: male pn̄t excuſari a mortali. Qd̓ āt dr̄ in principio quadrageſime. Egrediat̉ ſponſus de cubili ſuo: ⁊ ſpōſade thalamo ſuo. Iohel. 3. ⁊. 33. q. 4. c. i. ⁊ ſequēti:ꝙ in vigilijs ⁊ ſolēnitatibus debēt cōiuges abſtinere ab actu cōiugali: ⁊ d̓ cōſe. di. 2. oīs hō. dicit̉ꝙ per tres quatuor vel ſeptē dies an̄ cōionemſumendā debēt coniuges cōtinere. Hec oīa ītelliguntur de cōſilio reuerentie ⁊ vtroqꝫ conſentiente: vt dicit Gratianus. 33. q. 4. §. hoc āt. ⁊ ẜm archi. ī roẜ. ⁊ tho. ⁊ ricar. ī. 4. ⁊ n̄ d̓ neceſſitate obediētie. Un̄ n̄ ẜuādo exigēs debitū n̄ peccat mortalit̓: ſꝫ vēiale pōt eē niſi hͦ facerꝫ ī ꝯtēptū feſti vl̓eccleſie: qꝛ tunc mortale eſſet: ſed reddens ī nullo peccat: ſed tenetur ad hoc de neceſſitate: alias