Primus.

ſe bonus eſt: vt ſanitas corporis ⁊ iuſta diſtribuſio temporalium: licet habentes ſcientiam poſſint eſſe mali ex abuſu eius ⁊ mala intentione.ꝙ finisTertia concluſio matrionij ꝑ ſe meritorie intenditur: ſiue ſit finiſ per ſe: ⁊primo finis eius vt eſt bonum ꝓlis: ſiue finis ꝑſe: ſed non primo ſed ſecundario intentus: vt ꝟitatio fornicationis. Nam ſola generatio prolisdr̄ finis primo ⁊ per ſe: qꝛ iſte fuit finis in primaria ſui inſtitutione: etiam in ſtatu īnocētie. Et deiſto concedūt omnes: ꝙ ſine peccato: īmo cummerito poteſt intendi principaliter. Uitatio autēfornicationis licet ſit finis per ſe: non tamen primus: ſed ſecundarius: qꝛ poſt peccatum fuit matrimonium inſtitutū nō ſolū in officiū .ſ. generādi: ſed etiam in remediū dicente apl̓o. i. cor. 7.Propter fornicationē .ſ. vitandam: ꝟnuſquiſqꝫhēat ſuā. Et ſi iſte finis ſecūdario ītendatur certūeſt ꝙ adhuc meritorium ē nō peccatū: qꝛ nulladeordīatio ē. Sed ſi vitatio fornicationiſ principaliter intendatur: adhuc non ē peccatū mortale: qꝛ nec tali fine cognoſcere vxorē eſt mortale.Sed ad ſciendū an ſit veniale: vr̄ diſtinguēdū:qꝛ aūt eſt talis qui poteſt ꝓlem habere ẜm ſpemcōem: ⁊ tunc venialiter peccat cōtra rōnis ordinem agens finem ſecundarium: p̄ponendo pͥmofini ⁊ prncipali: ſicut etiam peccaret cognoſcensvxorem propter hanc cām non curans de ꝓlevbi crederet ſe poſſe generare: ſed qn̄ ſenex eſtpoteſt generare: nec eſt ſpes de ꝓle: ſꝫ timore fornicationis: tunc nullum peccatū vr̄: qꝛ alio mōnon poſſent ſenes contrahere matrimonium ſin̄peccato. Ridiculum eſt enim ꝙ illi qui non ſperāt nec credunt ſe poſſe generare: cōtrahāt ſolavl̓ prīcipali ītētiōe generādi: cū ſpes vel ītentiovel electio nō ſit de impoſſibili: ſublato autē fin̄principali lꝫ facere d̓ ſecundario prīcipali pluſ qͣꝫde. 3. vel de. 4. Unde cum poſt ꝓlem primus finis ſit vitatio fornicationis: illa poteſt principaliter attendi: vbi proles ſperatur impoſſibilishaberi.Quarta concluſio eſtde alijs cauſis ſeu ītētionibꝰ: vt reformatio pacꝭacquiſitio amicitie ex parentela vel diuitiarumex dote pulchritudo ⁊ hiꝰ. Et reformatio ꝗdeꝫpacis eſt honeſta cauſa in ſe: ſed non in matrīonio: ſi primo ⁊ per ſe intendatur: cum matrimonium ad hoc ſit ordinatuꝫ principaliter: ſicut vircognoſcens vxorem ꝑꝑ ſanitatē peccat: ⁊ ꝗ baptizatur vt ſanetur: ſed ſecundario poteſt illud intendi: non tamen eſſet mortale: ſi etiam illud pͥncipaliter intenderet: ſicut nec etiam diuitias velpulchritudinē principaliter intenderet: cum hōnolit talia: niſi modo licito: et ſi alias nō eſſet cōtracturꝰ matrimoniū: ſicut etiam non peccat mortaliter cognoſcens vxorem ꝑꝑ delectationē īfralimites matrimonij. videtur tamen alias: ꝙ cuꝫ

matrimonium ſit v̓erum ſacr̄m ꝙ nō poteſt ſinepeccato mortali principaliter intēdi finis extraneus in eo: ⁊ per accidens totaliter oī inſtitutiōimatrimonij: ſicut ſi quis principaliter baptizaretur ꝑꝑ ſanitatem vel queſtuꝫ faciendū: nō curāsde gr̄a baptiſmali nō eſſet hoc ſine cōtemptu īiuria ⁊ irreuerentia ſacramēti ⁊ abuſu eius. Sꝫiſta ſnīa ē multum dura: qꝛ multos inuoluit. Etvidetur eſſe contra illud: qd̓ habetur. 3. ℟. i. vbidauid duxit in vxorem abiſac ſūnamite: ſolū vtcalefaceret eum: ⁊ non ſpe ꝓlis nec timore forncationis: qꝛ non cognouit eam nec peccauit. Diuitie ſi ſecundario intendāt̉: vt ꝓles melius educentur: ⁊ onera matrimonij melius ſupportēturnullum eſt peccatuꝫ. Et ſimiliter ſi pulchritudoeſt ſecūdario intēta ad fornicationem vitandā:in caſu in quo illa vitatio poteſt principaliter ītendi: non facit peccatum etiā veniale: ſed ſi ſecūdario intēderetur ad voluptatem: facit peccatūveniale. Et ſimiliter diuitie immoderate: lꝫ ſecūdario intente.Quinta cōcluſio eſt gꝝcontrahere ꝑꝑ voluptatē principaliter eſſet peccatum mortale: nō tn̄ cognoſcere ꝑꝑ voluptateꝫeſſꝫ mortale: dūmodo non eſſet idē cū alia facturus: qꝛ non eſt ita dānabilis ab vſu rei cōis: ſicut rei ſacre: ſicut bibens cum cipho cōi ꝑꝑ voluptatem non eſt in ſe niſi veniale: ſed non ꝑꝑ hͦſequitur ꝙ portans calicē ad tabernaꝫ ad bibēduꝫ ꝑꝑ voluptatē: qn̄ peccet mortaliter: ⁊ hͦ ꝓabuſum rei ſacre. Qui āt cōtrahit matrimoniūꝑ verba de pn̄ti ꝑꝑ finē indebitum: abutitur reſacra: qꝛ eēntia ſacri que ibi conſiſtit. ſed qui cognoſcit vxorem ſuam fine indebito: abutitur renō ſacra .i. muliere: qꝛ eēntia ſacramenti tranſit:vnde nō adeo peccat. Et eſt argumētum: ꝙ ſi iudex pena pecuniaria punit malefactores: dū tn̄eēt alias puniturus: lꝫ querat pecuniā vel nō cogitanſ actu de iuſticia: dū tamē nō ſit facturus: īiuſte non eſt niſi veniale. Nā ſi p̄poneret exp̄ſſealias explicite pecuniā iuſticie non eēt excuſatꝰ amortali: ⁊ ſimiliter canonicus non alias iturusad eccleſiam niſi ꝟt lucretur diſtributioneꝫ nonpeccat mortaliter: dū tn̄ nollet eam illicite lucrari: ⁊ paratus eſſet ire ſi deus vel eccleſia p̄ciperꝫ.hec pe. ¶ Nō ꝙ beatus tho. in. 4. di. 30. dicit inexpoſitione lr̄e in fi. loquens de iacob: qui contraxit cuꝫ rachele: que erat pulchra: vt patꝫ gen.29.c. ꝙ decor faciei non fuit cā principalis taliscontractus matrimonij: ſed ſecūdario. ⁊ hoc bn̄poteſt eſſe ſinę peccato: vel quandoqꝫ et cuꝫ peccato veniali. Si āt eſſet prīcipalis cā libido pulchritudinis: n̄ excuſaretur a mortali: ſi eēt effrenata libido. hec tho. ita .ſ. ꝙ ibi cōſtitueret fineꝫ:qͣꝫuis āt aliqui contrahant matrimoniū ꝑꝑ ſecūdarias cās quaſcūqꝫ dictas: nō principaliter ꝑꝑpͥmam nō hꝫ iſtud vitiare matrimoniū cōtractuẜm ray. ſed ſufficit ꝙ ꝯtrahant per v̓ba de pn̄ti