Titulus.
inno. in glo. ſuper. c. continebatur. Sed albert.quarto ſic dicit. Mihi videtur de diſtantia potius in plus ⁊ minus: qͣꝫ determinandū ſit ẜꝫ diuerſam diſpoſitionem mēbrorum ⁊ ſagacitatis: ꝗaego vidi puellam de qua cōmuniter perhibebatur: ꝙ erat nouem ānorum que concepit ⁊ peꝑitcū decimum implere inceperit. Et philoſophi dicunt ꝙ quidam naſcuntur dentatī lanuginoſi ⁊piloſi in genitalibus qui citius alijs ſunt apti adcoitum. ⁊ puto ꝙ variantur hec in lociſ calidis ⁊frigidis: ſicut ⁊ ipſa impregnatio ⁊ corporis īcrementum. Goſ. dicit: ꝙ per aſpectum corporis ⁊eius qualitatem pubertas probari debet: ⁊ quāto tempore āni determinati preueniri poſſint: dicit arbitrio iudicis relinquendum: vt ipſe qualitatem perſone prudentiam ⁊ maliciā mētiatur.nam ⁊ pubertas plerūqꝫ annos anticipat ⁊ potētia coeundi: extra eo. puberes. ⁊. c. a nobis. hoſti.vero dicit ꝙ nunqͣꝫ dicitur potens niſi ꝓbetur ꝑeuidentiam: quātūcunqꝫ ſit ꝓximus pubertati.vnde non poteſt preueniri tempus duodeciꝫ annorum in femina ⁊ quatuordecim in viro: niſforte dies adimendo. ¶ Et qꝛ ẜm quod requiritur in matrimonio contrahēdo eſt expreſſio cōſenſus per verba vel per equipollentia: ideo noͣꝙ ſi in ipſa expreſſione verborum ponatur pactum vel conditio contra ſubſtantiaꝫ ⁊ bona matrimoni: nil agitur: vt ſi dicat aliquis. Contrahotecum ſiue accipio te in meam vxorem ſi generationem ꝓlis euites: vel donec inueniam aliamdigniorem: vel ſi pro queſtū te adulterandamconditio eſt contraNam prima bonum matrimonijqd̓ dicitur ꝓles.conditio contra ẜm bonūSecunda matrimonij: qd̓ dicitur ſacramentum.Tertia conditio eſt contra tertium bonū matrimonij: qd̓ dicitur fidesIſta tria .ſ. fidem: ꝓlē: ⁊ ſacr̄m ponit augꝰ eſſe bona matrimonij. 27. q. 2. c. onine. ⁊ in ꝓle intelligr̄vt amanter ſuſcipiatur ⁊ religioſe educetur in fide: ne cum alia vel alio miſceatur in ſacramētovt matrimonium poſtqͣꝫ conſumatum fuerit: nōſeꝑetur vſqꝫ ad mortem: lꝫ quo ad actum poſſiſeꝑari vel ex cōi conſenſu vel propter fornicatōnem. Quādo ergo aliqua conditio ponitur contra aliqd̓ predictoꝝ non tꝫ matrimoniū: extra d̓condi. appo. c. fi. ſed ſi contrahens intēdat nō ſeruare fidem: ſed adulterari: nihilominuſ tꝫ: ſi hocnon ducatur in pactum. Similiter intentio ꝓlem vitandi maxime ſi ducatur in pactū ẜm peexcludit matrimoniū: ſed intentio non educādiplem non excludit: nec etiam deſꝑatio prolis.Item intentio nūqͣꝫ exigendi debitum ẜm Guil.non viciat cōtractum: īmo etiam intentio negandi: dūmodo non ducatur in pactū. ¶ Item intē-
tio ducendi aliam vxorem: dimiſſa illa cuꝫ quacōtrahit vitiat contractum: ſed ipſa retenta tenꝫmatrimonium. Si. āt in exp̄ſſione verboꝝ ponatur conditio inhoneſta vel impoſſibilis: non tn̄contra bona matrimonij: tenet matrimonium: ⁊illa ꝯditio habet̉ ꝓ nō adiecta: extra de cōditōappo. c. fi.Pro maiori declaratōne eius: quod dictum eſt de expreſſione cōſēſueper exteriora ſigna: dicit pe. in. 4. di. 27. ꝙ n̄ ſuificit actus interior ad eē ſacr̄i: ſed requiritur ſignum exterius exp̄ſſum: ⁊ qͣꝫuis iſta exp̄ſſio conuenientius fiat per verba: poteſt tamen fieri ⁊alium modū precipue in matrimonio: vt ꝑ lr̄asabſentium: vel per euidentia ſigna pn̄tiū non valentium loqui: vt mutoꝝ vel etiam loquētiumvt dicetur. Idem tho. ⁊ innoc. Dicit idem. petr29. di. ꝙ in his qui ſunt ſui iuris. requiritur cōſēſus per eos exp̄ſſus: ſed in his qui ſunt iuris alieni: vt in filijſfa. ſufficit tacitus cū exp̄ſſione eoruꝫin quorum ſunt ptāte: vt patet. 32. q. 2. honoraniidem tho. ⁊ inno. ⁊ Guil. qui etiam ponit talencaſum ſeu. q. ¶ Quid ſi vir dicat mulieri accipite in meam vxoreꝫ: ⁊ illa nihil reſpondeatᶻ dicoꝙ ſi mulier conſentiat animo: ſed ex verecundiataceat: permittit tamen ſe ſubarrari per annuli īmiſſionem voluntarie vel dotari: ipſa taciturnitate ⁊ patientia conſenſus eius exprimitur: ⁊lingua taceat vt noͣ. h. 27. q. 2. c. vl. Uerba enimin matrimonio non ſunt ita de ſubſtantia ſacr̄ivt ī baptiſmo ⁊ euchariſtia: ſed verba ⁊ nutꝰ velalia indicia ſunt neceſſaria ad hoc: vt conſtet cocleſie de conſenſu matrimoniali. Concor. tho. d̓cens in hiꝰ caſu: ꝙ ſufficit ꝙ nō contradicat: ſi ātnulla eſſent indicia de conſenſu eius: niſi ꝙ alterprotulit verba: non credo ait Guil. preſumendūpro matrimonio. hoſti. etiam in ſūma ⁊ in glo. ꝙverba requiruntur: vt probetur cōſenſus: que ſideficiant ſufficere debent ſigna: etiam in loquēte. Unde ⁊ ſi ſcribat voluntatē ſuam ſine verbietiam ſufficit. Item noͣ ẜm guil. ꝙ cum quis ꝓteſtatur coram pluribus: ꝙ quicquid faciet vel dcet non faciet animo contrahendi: ⁊ poſtea cōtrhatꝭ cum illa dicens. Conſentio in te: ⁊ hiꝰ ſi hoccōſtat iudici .ſ. iudicialiter iudicabit pro matrīonio: qꝛ recurrendum eſt ad cōmunem intelligentiam verborum. Et interpretatio eſt faciēda cōtra eum qui dolum adhibuit: ⁊ qͣꝫuis proteſtatōnē probet: potuit tamē poſtea recedere ab ea ⁊conſentire in illam. ¶ Eſt autem effectus matrimonij contracti per verba de preſēti inter fideles multiplex ẜm ray. In primis quidem: qꝛ maritus non poteſt dimittere vxorem nec vxor virum ſiue efficiatur cecus vel leproſus vel hereticus. 32. q. 5. horrendus. niſi tantum cā fornicationis: ⁊ tunc ſi dimittat maneat ſine coniuge vl̓ reconcilietur ei. 32. q. 3. dixit. ⁊ in alijs. c. poteſt tn̄alter eorum ante conſumationē matrimonij in-