Primus.
contrahi ſpōſalia ꝑ nuntiū vel per lr̄as ſiue ꝑ ꝓcuratorem ſuper hoc: ſi abſens hoc ſciat: vt quiamiſit nuntiū vel de cōſcientia ſua fit vl̓ poſtea ratum hꝫ. za. q. 2. honorāt: hoſti Itē ſi qui an̄ pubertatem contrahunt matrimoniū ſponſi eſſe intelligantur. Itē nota ꝙ ſi abſens miſit nuntiū velꝓcuratorem ad contrahend̓ ſponſalia: ⁊ poſteareuocat: non ſolum ſi reuocatio perueniat ad ꝓcuratorē anteqͣꝫ puella cōſentiat: nihil agitur: aextra de procura. in nr̄a. ⁊. c. mādato. immo etiāſi reuocatio ꝑueniat ad ꝓcuratorē poſtqͣꝫ puellaconſenſit: ſi tn̄ ꝓcurator reuocatus fuerat: anteqͣꝫcōſētirꝫ puella: nihil eſt actū. hec hoſti. Itē quiꝯtraxerunt ſponſalia: que tenuerūt: vt qꝛ ī etated̓bita fuerūt cōtracta tenetur ꝯtrahe̓ mr̄imoniūſimul: nec pōt alterum eoruꝫ cōtrahe̓ cū alteraperſona: ſi tn̄ cōtraxerint ꝑ verba de pn̄ti: tꝫ ẜmmr̄imoniū: extra eo. ſicut. ſed tenetur agere pn̄iad̓ fide mētita ⁊ multo magis ſi pͥmo īterueneritiuramentū: extra eo. ex lr̄is. ¶ Sed ſiquis iuratalteri vnam de filiabus ſuis dare in coniugē: nōnominando aliquā determinate. ℟. hoſti. daretenetur: ſed quācunqꝫ det liberatur: qꝛ ꝓmiſſoriſeſt electio ſicut ⁊ in alijs ꝓmiſſionibus: de re iu.c. in alternatiuis. ⁊ ſi oēs moriant̉ p̄ter vnam adillam dandam tenetur: ar. ff. e. qd̓ certo loco. l. ij.ſed ſi vnam ex ipſis offerat ⁊ ille nō acceptet cuiꝓmiſſum eſt: liberatus ē ꝓmiſſor etiaꝫ a iuramēto. ff. de cōdi. indebi. cum is. ꝙ ſi vnam ex illiscarnaliter cognouerit: nullā aliam habere poterit ꝑꝑ affinitatē contractā: īmo qd̓ plus eſt ſi cōtemplatione p̄cedentis contractus cōmixtio facta eſt eēt matrimoniū: extra eo. qui dux. in mr̄i.ſignnificauit. Sed quid ſi quis iurat alteri dareſibi vnam ex filiabus ſuis ⁊ determinat quā: ⁊ ſiillam habere nō poſſit ꝓmittit ſibi aliā. ℟. hoſtꝙ tenetur ei dare primā ⁊ ad hoc laborare bōfide: extra de ſpon. ad audientiam. ꝙ ſi non pōttunc diſtinguendū: qꝛ ſi prima cōſenſit ſpōſalibꝰexp̄ſſe vl̓ tacite: vtputa: qꝛ ip̄a pn̄te ⁊ n̄ contradicēte fuerunt cōtracta ſponſalia: vel poſtea ipſa ratificante ſororē illius habere nō poteſt: qꝛ cū ꝑſona cōtraxit ſponſalia ꝑꝑ īpedimentū publichoneſtatis iuſticie: vt. d. c. ad audientiam. etiamſi illa prima ſponſalia forte ꝑꝑ conſanguinitateꝫaliqua cum prima non tenuiſſēt: ſi vero prīa nullatenus conſenſit ſponſalibus tenetur ei de ſecūda: extra de ſpon. ex lr̄iſ. ¶ Sed queritur ꝗd iuris de penis que ponuntur aliquando in ſponſalibus? ℟º ẜm ray. lꝫ ſponſalia poſſint contrahiſub conditione ꝓmiſſe pecunie: non tamē pōt pecunia ꝓmitti per modum pene: ⁊ ſi promiſſa fuerit non tenet promiſſio nec poteſt peti: vt ſi dicatur niſi tecum contraxero dabo tibi centuꝫ marchas. nam coniugia debent eſſe libera: extra eo.requiſiuit. ⁊. c. gemma. idem̄ tho. in. 4. di. 27.¶ Nō tamen ꝙ arre ſponſalicie ab ea parte q̄ cāmpreſtat vt nuptie non ſequantur: amittuntur: recepte vero reſtituūtur in duplū. C. de ſpon. l. arris
Quintiam ſi quis vellet ſponſalia firmiter alligare poteſt ſic facere ẜm hoſti .ſ. vt det magnamquātitatē ꝓ arris ⁊ ſtipulet̉ eas in quadruplū:qꝛ tm̄ poteſt ſtipulari ⁊ nō amplius: ⁊ tunc ſi ſteterit per recipientem quominus matrimoniuꝫſequat̉: reſtituet eas in quadruplū. C. eo. l. fi. ceſſat tn̄ pena arraꝝ in quipuſdā caſibꝰ: vt ſi tempꝰappoſituꝫ lapſū ſit: tūc enim is per quē non ſtetit: nubat īpune. Ite ceſſat ſi ſponſus impeditusfuerit: dū tamen caꝫ īpedimēti nō prebuerit. ceſſat ēt ꝓpter cām legibus īterdictā: puta ſi de iure matrimoniū ſequi nō poteſt. C. eo. l. vlt. Nota igit̉ ꝙ ſi in ſponſalibus appoſitū eſt tēpus: īfraquod fieri debeat matrimoniū: ille ꝑ quem nonſtetit īpune nubit: ſed alij datur penitētia de fidemētita: extra eo. ſicut. ¶ Nota ꝙ in nouē caribus ſoluūt̉ ſponſalia de iure ⁊ ſine peccato ſecūdū ray. ¶ Primus ſi alter ſponſoꝝ tranſeat areligione: quod etiā facere poteſt cōtracto maimonio de pn̄ti ⁊ nōdū cōſumato etiā altero īuito: ⁊ ſic ille qui remanet ī ſeculo ſoluit̉ a ſponſalibꝰ ⁊ etiā a matrīonio. ¶ Secūdus eſt qn̄ ſpōſus nō īuenitur: quia tranſtulit ſe ad aliā regionē: ⁊ ſi terminus ī ſpōſalibꝰ non fuit appoſit decontrahēdo: tūc ẜꝫ leges pn̄s nō tenet̉ expectare abſentē: niſi per bieniū tn̄ ẜꝫ hoſti. iudex poterit prolōgare vel abbreuiare tp̄ſ īſpecta qualitate perſonaꝝ. ¶ Tertius eſt ſi alter ſponſoꝝ poſtcōtracta ſponſalia incurrat leprā vel paraliſimamittat oculū vel naſuꝫ: ſeu quicqͣꝫ ei turpiꝰ eūniat: extra de cōiu. lepro. c. vlt. extra de iureiurā.c. quēadmodū. vbi īnuit̉ ꝙ ſi etiā iurauit nō tenetur. ¶ Quartus ſi ſuperuenit affinitas: puta qꝛſpōſus cognouit cōſanguineam ſpōſe vel econuerſo. 27. q. 2. quidā de ſpon. Et ad hoc ꝓbāduꝫſufficit ſola fama: ⁊ ẜꝫ hoſti. ſufficit vnus teſtis.¶ Quītus ſi mutuo ſe abſoluant: ſicut qui ſocietatem fide īterpoſita cōtrahūt: ⁊ poſtea ſibi eaꝫremittūt extra eo. preterea. ⁊ hoc ẜꝫ ray. goff. alber. tho. pe. ⁊ ricar. ¶ Sextus ſi alter eoꝝ fueritfornicatuſ poſt ſponſalia: in quo caſu licet alterirepellere fornicātem: extra de iureiuran. quēadmodū. ⁊ hoc de fornicatione carnali: ⁊ ml̓tomagis de ſpirituali .ſ. hereſi vel infidelitate. Pro foͣnicatione vero non voluntarie cōmiſſa: puta ſiſponſa violenter ab alio cognita fuit ẜꝫ hoſti. nōdebet repelli ſponſa: vir etiam cogi nō debet ducere talem: ſed pro fornicatione commiſſa anteſponſalia non debet dimitti ſponſa: niſi ẜm hugſi tempore deſponſationis credebat eam eē viginem: ⁊ poſtea conſtitit eſſe corruptam anteqͣꝫhaberet per verba de preſenti. ¶ Septimus qn̄ſponſus vel ſponſa contrahit cum altero viro ꝑverba de preſenti vel etiam per verba de futuro ⁊ ſequitur carnalis copula: peccauit talis tamen mortaliter: qui fidem fregit. ſi autem cōtrahit cum vno vel vna ſponſalia de futuro ſine interpoſitione iuramenti: ⁊ cum ſecunda ſimiliterde futuro ſed cum iuramento: debet remanere