Primus.
ius debet cogi per iudicem ad ingreſſuꝫ religionis: ſi nōdum eſt conſumatum matrimoniuꝫ vtſic illa poſſit cum alio contrahere. ſi ad hoc coginon poteſt: vel ſi conſumatum eſt, matrimoniuꝫdebet exutus beneficio clericuli reſtitui vxori:etiam ſi eſſet epiſcopus: īmo etiam papa ſecund̓glo. in d̓cretis: ⁊ hoc ſi mulier ſic petit ipſe tamēexigere non poteſt debitum: ſed reddere tenet̉.tho. ⁊ pe. in. 4.¶ De ligamine. ca. ix.¶ Onuꝫ impedimenVtum eſt ligamen: videlicet quando quiſalteri coniūgi eſt per verba de preſenti obligatꝰtalis enim ea viuente aliam accipere non poteſtquātūcūqꝫ receſſeritⁱ alter ⁊ diu ſteterit ꝙ nihilaudiuit de eo de vita vel morte debet expectar̄quouſqꝫ habeat ſufficientem noticiam de morte eius vel de ingreſſu religionis: ſi nōdum eratmatrimonium conſumatum. nec eſt verum ꝙ ꝑdam dicunt ꝙ ſufficit expectare per ſeptēniū. nulum enim tempus prefinitum eſt: alias contrahens cum alio adulterium cōmittit: extra d̓ ſpō.licet. ſed nec antiquo tempore potuit fieri niſi diuine reuelationis inſtinctu: vt fuit in patriarchisextra de diuor. gaudemuſ. poteſt tamen alter cōiugum ante carnalem copulam altero inuito religionem intrare: ⁊ remanens in ſeculo poſtqͣꝫ expectauit ingreſſum religionis per ānum ita .ſ. ꝙſit profeſſus: tunc remanebit liber qui in ſeculoremanſit ad contrahendum cum altero. pꝰ mortem vero alterius coniugis alter nubere poteſtcui vult etiam infra tempus luctus femina ſinepena infamie. ꝙ ſi alligatus alteri per verba de p̄ſenti ſolum etiam abſqꝫ cōſumatione matrimonij contrahit cum aliqua nullum eſt: ſed alligatprime erat per verba de futuro ſeu per ſpōſalia⁊ cum ſecunda contrahat per verba de pn̄ti: remanet cum ſecunda.ꝙ ſi vxor cr̄ditSecundo not a virum mortuū⁊ contrahit cum alio ẜm ray. ſi hoc credit ex ꝓbabili cauſa propter ignorantiam facti excuſat̉:⁊ filij ſi quos ſuſceperint iudicabuntur legitimi:ſi tanē poſtea de morte viri dubitet dꝫ quideꝫreddere debitum: ſed nō exige̓: exͣ de ſecu. nup.dn̄s. ſed ſi ꝓceſſu temporis credit probabilitereum viuere nec poteſt debitum exigere: nec dꝫreddere periculo adulterij ſe exponendo. ſi vero reuectatur vel alias de vita eius ſibi conſtiterit: ſtatim debꝫ recedere a ſecundo ⁊ redire ad pͥmum: qd̓ ſi nō faciet adultera iudicabitur. 34. q̄2. cum per bellicam. ⁊. c. cum ī captiuitate. primꝰquoqꝫ eam recipere tenetur vt patet ī predictisc. niſi forte illa poſtqͣꝫ ſciuit de vita primi permiſit ſe cognoſci a ſecūdo ⁊ ſic adultera fuit: ⁊ iſtaē materia ⁊ cōcluſio totius illius qōnis. 34. q. 2.
Tertio nota ꝙſe vir eius ad ſaracenos iuit in exercitu⁊ regiōe lōginqua ⁊ neſcitur vtrum ſit viuuſ vl̓mortuus ẜm ray. vxor n̄ poteſt cōtrahere cumalio niſi de morte viri recipiat certitudinem: puta qꝛ fuit ī bello vbi oēs dicūtur īterfecti fuiſſe:⁊ ſigna plura apparēt: vel fuit captus ab eis cummultis ⁊ cōis eſt fama ꝙ fuerūt īterfecti omnes⁊ de eo a diu nil audiuit ī cōtrarium vel accepitlitteras vel ambaſiataꝫ a fidedignis īde venientibus ꝙ mortuus eſt: ⁊ hiꝰ extra de ſpon. ī pn̄tia.aut veriſimiliter de morte preſumat: extra vt li.nō cōte. qm̄ ſrequenter. ¶ Sed quid ſi coniūxtalis cōtrahat cuꝫ altera vel altero credēs tn̄ pͥorem viuere cum tamen ī veritate mortuꝰ ſit. ℟Guil. Credo ſine preiudicio ꝙ teneat tale matrimonium qd̓ intelligēdum eſt niſi cōiūx credesimpedimētum eſſe nō intēdebat cōtrahere. nātūc matrimonium nullum eſſet: qꝛ ſi nō eſt intetio contrahendi non eſt matrimonium: extrade ſpon. tua.¶ De publice honeſtatis iuſticia. ca. x.¶ SEcimū impedimetū eſt publice honeſtatis iuſticia que ẜmtho. in. 4. ē ꝓpinꝗtas ex ſponſalibus proueniēsrobur trahens ab eccleſie inſtitutione propter eiꝰhoneſtatem. ¶ Nota ergo ꝙ ſi aliqui contraxerunt ſponſalia nullꝰ de cōſanguinitate ſponſi pōthabere ſponſā illā in vxorem nec aliqua de cōſanguinitate ſponſe poteſt hēre illū in virum: exͣde deſpon. īpube. continebatur. ⁊ durat hec ꝓhibitio vſqꝫ ad quartum gradū ſuoꝝ conſanguineoꝝ. extra de ſpon. ſponſā. ⁊ ſi etiam ipſa ſponſalia fuiſſent nulla rōne conſāguinitatis affinitatis frigiditatis ⁊ religionis vel alia quacūqꝫ rōeoritur publice honeſtatis iuſticia ⁊ eſt dirimendū matrimoniū: ⁊ hoc niſi illa ſponſalia fuiſſentnulla ex defectu cōſenſus: puta qꝛ vnus eorumvel ambo erant infantes exͣ de ſpon. c. i. li. vi.¶ Dici āt pe. de palu. ꝙ cū dr̄ ſponſalia que ſuntnulla ex defectu cōſenſus: nō poſſūt cauſare publice honeſtatis iuſticiā: intelligend̓ eſt de defectu cōſenſus apparentis vt in pueris furioſis ⁊ cōditionatis ſponſalibꝰ: ſecus at eſt de nulliſ ꝑꝑ defectū conſenſus latētis: puta cū intēdebat decipere ⁊ carnalē copulam extorquere nō cōtrahere:qꝛ tm̄ ſcandalū eſſet de iſto: ſicut ſi vere contraxiſſet. Eccleſia āt inſtituendo iſtud īpedimentuꝫvoluit vitare ſcandalū: ⁊ ꝙ ſpōſalia volentis decipere cauſēt publice honeſtatis iuſticiaꝫ apꝑetqꝛ eccleſia cōdēnabit ad matrimoniū cōtrahendū: ⁊ ēt cōfeſſor talē deceptorē. Un̄ cum eccleſiainſtituerit hoc īpedimentū vr̄ ꝙ oīa ſponſalia: q̄eccleſia iudicat vera: inducunt publice honeſtatis iuſticiam. hec pe. ipſe.ꝙ ſponſalibꝰ faSecundo not a ctis a parētibꝰ