Druckschrift 
3,1 (1480)
Entstehung
Seite
8v
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.

. ī partibus italie: naꝫ natī ex ancillis liberisviris fornicarie ſunt liberi: quātū ad honoresdignitates ſequit̉ patrē: rationē huius ibi vide De cōſuetudīe tn̄ ſpāli aliquaꝝ terraꝝ partusſequit̉ deterioris cōditionis parētē: ſiue ſit pat̓:ſiue mater: ſed ſi pr̄ poſt actum mr̄imonium ſevēdiderit nolēte vxore: qd̓ facere pōt ẜm ricar.tūc partus ſequit̉ matrē: ſi ipſa ē libera: ſi vterqꝫeſt ſeruus diuerſoꝝ dn̄oꝝ: fiet diuiſio liberoꝝẜm numerū: ſi ē vnus tm̄: ille penes quē remanebit recōpenſabit alias dn̄o iuſtū preciū. Itemnota ſerui īuitis dn̄is pn̄t ꝯtrahere mr̄imonium: extra de ꝯiugio ſeruoꝝ. c. i. qͣꝫuis dn̄i eorūpn̄t tales vēdere: qꝛ ex ꝯtractu mrimonij amiſerūt ius ſuū ſuꝑ eos: tn̄ ī partibꝰ ita remotis debēt mittere vel vēdere: impediat̉ vſusmr̄imonij cōiuge ſua. Si āt ſerui de volūtate dn̄oꝝ cōtraxerūt: tūc pn̄t dn̄i precipere aliquid ī piudiciū redditiōis debiti. vn̄ magis obediet cōiugi debitū exigēti: qͣꝫ dn̄o tūc aliud imperāti. ricar. vbi ſupra.De ſeruitute ſequentimr̄imoniū cōtractū verba de pn̄ti. que dicta ſūt ſupra vident̉ hr̄e locū qn̄ ſeruitus ip̄auenit cōtractū mr̄imoniū: altero cōiugū libero ignorāte ſeruitutē cōſortis. Sciēdū igit̉tracto mr̄imonio de pn̄ti: multo magis conſumato pōt vxor facere ſe ſeruā alterius inſcio inuito viro vel ignorāte iure dīno: dr̄ gen. 3.Sub viri ptāte eris: ip̄e dn̄abit̉ tui. Secus aūtē ī iure ciuili: qꝛ ē ſocia ſubiecta: īmo ſui iurꝭvn̄ ẜm ius ciuile videt̉: ſe vxor pōt facere āci alterius: theologi tn̄ dicūt oppoſitū. Et ſiꝗdēilla ſubiectio quā ſcriptura pōit eēt tm̄ iudicial̓:abolita eēt xp̄m ius ciuile oppoſitum: ſed qꝛnaturalis ē moralis rōi recte cōcordās repetita ī nouo teſtamēto: veriuſ eſt qd̓ dicūt theologi. Maritus āt poteſt ſe ſeruū facere: tenet̉ tamēr̄ddere debitū vxori talis: pōt exigere ēt dn̄oſuo ꝓhibete. vbi ēt attēdēdū: dicit̉ aliꝗsp̄t ſe ī ẜuū dar̄ ītelligit̉ dar̄ .i. venūdar̄ ſe ad p̄ciūparticipādū: alias donatio valeret: qꝛ donatioexcedes quīgentos ſolidos .i. aureos reputat̉ inmenſa iure ciuili: quatenus eſt vltra: eatenꝰeſt valida: ſi eēt res īdiuiſibilis: forte totū viciaret̉. C. de dona. l. ſiquis. ſed libertas ē res inextimabiliſ īdiuiſibilis: vn̄ dare ſe ī ſeruū: ē immēſa donatio: valet. Ex hoc āt ꝗs pꝰmr̄imoniū contractuꝫ de pn̄ti ſiue conſumatumſiue venūdet ſe: p̄iudicat̉ matrimonio: qꝛſeruitus ſuperueniēs dirimit ipſum: nec hocvxor efficitur ſerua: nec liberi eoꝝ efficiūt̉ ſerui:qꝛ partus ſequitur ventrē. ergo p̄iudicaturvxori: quia vt dictum eſt: non fit per hoc ancilla etiaꝫ ſi taceat: quia ꝓhibere non pōt: etiamſi cōſentiat: qꝛ cōſentit vt ip̄a ſit ancilla: ſꝫ vt ille ſit ſeruus: ad qd̓ ſequit̉ ip̄am fieri ancillā: cuꝫſeruus poſſit hr̄e vxorē liberā. Nota tn̄ vbi

ē cōſuetudo: cōtrahēs ſeruo fiat ſerua valet. ſicut ius ſcriptū potuit īuenire nouū mo ſeruitutis: ita ius ſcriptū: qd̓ dr̄ cōſuetudo:ita etiā vt mulier alterius terre liget̉ eo ipſo:contrahit ī terra tali cōſuetudine affecta: tum qꝛcōtrahendo ſortitur forum: qꝛ vt vxor ſequitur domiciliū viri: ſed ſi mulier ignorarꝫ ẜuūaūt talem cōſuetudinem: non ligaretur: qꝛ ſtatuta ciuitatū non ligant ignorantes ea nec conſuetudines: de conſti. c. i. li. 6. Hec omnia pe. de pal.in. 4. di. xxxvi.De carnali copula talis coniugij .ſ. ſeruorum vel alterius eoruꝫ ſerui. Nota primo ſi dn̄s talis ſerui vel ſeruehibeat copulā vel actum coniugalē: ſi ſine cauſaꝓhibet non audit̉. Neminē .n. audit .i. exaudittor ſine cauſa. āt pōt matrimoniū ſeruishiberi a dn̄is aut actus eius ſine cauſa: nec tenēiin hoc eis obedire: aut ꝓhibet hoc dn̄s .ſ. actumconiugij cauſa: puta qꝛ indiget ſeruitio ſuo. Ettunc diſtingue qꝛ aut dn̄s conſenſit in coniugium: tunc et auditur nec poteſt ꝓhibere: autnon conſenſit in cōiugium. tūc debet dn̄o obedire: non coniugi cui non potuit ſe obligare ſaluo iure alterius: vbi tn̄ poſſet vtriqꝫ ſatiſfacere ſibi coniugi de actu cōiugali dn̄o ſuo ſeruitio cōpetenti poſſet vtrunqꝫ facere: dn̄s debꝫpermittere: ſꝫ ſi vadit ad loca remotiora indiget tali ſeruo: tunc ſeruandū qd̓ dictū eſt: veldat in illis partibus vbi eſt coniunx ſi poteſt. Secundo nota quis ſcit ſe ſeruuꝫ ſi credat aliamⁱ vel alium cum quo contrahit ſciretalem: qui tamen ſit liber: aut affectuoſe adeodiligit etiam conſentiret: ſi ſciret eſſe talē: excuſatur a peccato ex quo vxorio affectu cognoſcit vel cognoſcitur: alias ſi ſciat non tenere matrimoniū fornicatur quouſqꝫ alium cetioraueritde ſua conditione: ille nihilominus conſentiatin eum vt in coniugem. Eſt autem in eius ptātequi ignorabat hoc poſtqͣꝫ ſciuit ratificare ſeuſumare. dictum matrimonium. Tertio notalibero neſciente eſſe ſeruum vel ſeruam cumcontrahit. Et quidem qͣꝫdiu credit coniugem liberum vel liberam: licet nollet conſentire ſi ſciret: tandiū excuſatur a peccato: vt iacob in factoLie ꝑꝑ ignorantiam facti probabileꝫ filij erūtlegitimi ſi ſit in facie eccleſie contractum matrīonium. Quarto noͣ cum oritur dubitatio velſtio de tali matrīonio quid agendū. Scienduꝫigitur eſt differentia inter ſcientiam conſcientiam ſcrupulum circa talem materiam. namſcientia qꝛ habet euidentiam: non eſt niſi verorum: qui habet ſcīaꝫ de impedimento: ſiue ſeruitutis ſiue alterius impedimenti dirimentiſ: nullocogente non poteſt petere aut reddere debitumquin aūt ſibi preiudicet ſi in ipſo erat matrimoniuꝫ ratificare aut peccet ſi in ipſo non erat matrimoniū ratificare: vl̓ erat: lꝫ ītēdit ratificar̄