Titulus.

Nec ꝯſenſus precedens: cum illa ſit cā efficiēs extrinſeca: ſed ꝯiūctio ligamīs media quā deꝰ effic̄.Sicut ⁊ cetera que ſunt res ⁊ ſacramētum in alijsſacramētis ad quē conſenſus diſponit. Sicut aqͣ⁊ verba ad characterē baptiſmi. Addit magiſterſententiarum ad dictam diffinitioneꝫ: marital̓. qd̓dicitur ad differentiam concubinatus. Qui etiamſi duraret vſqꝫ ad mortem ⁊ fidem ſibi ſeruarentnon eſt matrimonium: ſed fornicatio. Nec obſtatꝙ Abrahā:. Iacob ⁊ dauid dn̄r hūiſſe ꝯcubīas ⁊tamen non fornicarie: ſed licite dicūt̉ eis vſos fuiſſe. Nā femīe ille aliqn̄ vxores dn̄r ī ſcriptura. Aliqn̄ cōcubine. Uxores quidem in quātum cognoſcebantur vxorio affectu: ⁊ cōſenſu maritali. Seuquantum ad debitum coniugale. Concubine aūtdicuntur quantum ad regime domus: ⁊ gubernationem familie: qꝛ non erant principales in hoc: ſꝫvna .ſ. prima. Alie ꝟt obſecundantes: ſecundū Nicolaum de lyra: ſuper Gen̄. ¶ Sequitur in diffinitione. Indiuiduā vite conſuetudinem retinēs. qd̓intelligitur ſecundū propoſitum ⁊ debituꝫ: qꝛ debent eſſe illius propoſiti ꝙ nunqͣꝫ diuidantur ẜmhoſti. vnde non debent dirumpere coniugalis cōpaginis vnitateꝫ. z0. q. 5. femīe. Sic imperator dicitur Auguſtus quo ad propoſitum. Certū eſt tn̄quandoqꝫ matrimoniū diuidi: ⁊ principē non ſemper augere imperium: vt conſtantinus: de cuius donatione propter hoc eſt dubium: vt pe. depal. in quarto dicit. Uite dicitur: quia moreomnia ſoluit. Mortuo enim viro ſoluta eſt a lege viri: vt dicit apoſtolus .i. corin. 7. Sed eo viuente ſine eo non poteſt orare. Ita .ſ. ꝙ ꝓpter hocdeneget debitum exigenti nec vouere: ⁊ ecōuerſovir ſine vxore quo .ſ. ad caſtitatem in quo non adimparia iudicantur. Unde ſi coniugatus mortuusreſuſcitaretur vt lazarus: que erat vxor eius: noneſſet amplius vxor niſi iterum ⁊ de nouo contrahendo. Et qꝛ quoddā matrimoniū eſt ſpiritualeter prelatum ⁊ eccleſiaꝫ ſuā qd̓ finitur morte. Idēdicendū de huiuſmodi hoc eſt ꝙ ſi plebanus pͥorvel ep̄us mortuus ſuſcitatur: oportet ꝙ de nouoeligatur in illa prelatura ẜm pe. de pal. in 4º. Etidem dicit de religioſo reſuſcitato: ꝙ non eſt obligatus religioni. Fuit aūt matrimoniū inſtitutuma deo. di. 26. c. d̓inde. Et in paradiſo terreſtri dicēte adam ex inſtinctu .ſ.ſ. Hoc os ex oſſibus meis⁊ cet̓a. Gen̄. 2. c. Et ante pctm̄ quidē ſoluꝫ ad multiplicationem prolis: poſt pctm̄ etiam ad vitationem fornicatiōis .i. corin. 7. Propter fornicationem .ſ. ſuam: vnuſquiſqꝫ habeat ſuam ⁊ cet̓a. Propter ēt alias cauſas contrahitur. Sed ille ſunt pͥncipales. ¶ Et dr̄ matrimonium: quaſi matris munium .i. officiū: qꝛ dat mulieribus ēt matres. Et lꝫpater generationis ſit actor: ⁊ pene vxoris dn̄s. 33:q. 5. Hec imago. tn̄ matrimoniū plus aſcribit̉ matri qͣꝫ patri: qm̄ eius officiū plus apparet in matrimonio: qͣꝫ officium viri. ¶ Nam ante partū oneroſus. In partu doloroſus. Poſt partuꝫ laborioſusnoſcitur ſibi ꝑtus. de cōuerſi. cōiū. Ex litteris. Noͣ

ꝙ licet iuriſte dicant: ⁊ etiam magiſter ſententiaꝝvideatur dicere: ꝙ matrimonium large dicitur ſacramentū inquātū .ſ. eſt ſignum ſāctiſſime rei. Sꝫnon confertur in eo gratia: ſicut in alijs. Tho.⁊ pe. de pal. ⁊ alij theo. cōiter tenent contrariuꝫ .ſ.ꝙ ibi conferatur gratia: ad iſtum .ſ. effectum: vt ſciat vnuſquiſqꝫ vaſ ſuū poſſidere in honore nō ī paſſione deſiderij. Qd̓ ſic ītelligitur: qꝛ habet minuere ⁊ refrenare concupīam non per hoc ſolum ꝙ ſatiſſit concupiſcētie per actum coniugaleꝫ: qꝛ iſtudeſt naturale: ſed per dei gratiam ibi operanteꝫ ẜmIo. pariſien̄. vt videlicet ſit cōtentus coniuge ſuavel ſuo ⁊ non feratur ad concupilentiaꝫ alterius: ⁊magis amet conſortē ēt turpiſſimā facie qͣꝫ alienāpulcherrimaꝫ. Ꝙ aūt in multis ſecus ſit hͦ acciditvel qꝛ ponunt obſtaculū gratie ſacr̄ali. vel qꝛ receptam non conſeruant vt in alijs ſacr̄is. Eſt igiturꝓprie ⁊ ſtricte ſacr̄m. Omne eniꝫ ſenſibile a deo īſtitutum in remediū cōtra pctm̄ conferens gratiāex opere operato ⁊ ſignificans eam eſt ſacr̄m nouelegis. Sed omnia hec conueniunt matrimonio. gͦeſt ſacr̄m ꝓprie ⁊ ſtricte. Sed bene verū eſt ꝙ habet minus de ſpūalitate qͣꝫ alia ⁊ minor gratiā cōfertur ſecundum pe. de pal. Imprimit autem matrimonium prout eſt ſacramētū noue legis ornatiuū qui vocatur vinculuꝫ vel nexus: qd̓ nō ſoluꝫeſt relatio rationis ſed aliquid abſolutū diſponēsad gratiā. Qui ornatus nō imprimit̉ in matrimonio contracto ante baptiſmum: ſicut nec etiaꝫ imprimeretur character diſponens ad gratiā in confirmato ante baptiſmū. Unde ⁊ infideles coniugati recepto baptiſmo ſi de nouo cōtrahunt inter ſevir ⁊ vxox ſeu perſiſtunt in priſtino conſenſu tuncīprimitur ille ornatꝰ ⁊ matrimonium eoruꝫ eſt ſacramentum noue legis. Nam ante baptiſmū nōerat perfecte ſacramentum: ꝓut .ſ. eſt cāns gratiaꝫ:ſed erat matrimoniū illud quidā contractus. Forma huius ſacramenti ſecundum pe. de pal. in. 4º.ſunt verba que dicunt contrahentes .ſ. accipio temeam ⁊ cetera. vel aliud equipollens vt ex exp̄ſſiuum conſenſus per ſignum. materia ſunt ipſi cōtrahentes. Nec diſtinguitur hic materia in qua ſuſcipiens ⁊ materia ex qua: ſic̄ in euchariſtia: ⁊ alijsqꝛ matrimoniū eſt contractus perſonaꝝ: ſicut alicontractus ſunt contractus rerum in quibus contractibus res qui tranſfertur per pactum eſt materia: ⁊ expreſſus conſenſus forma: vel etiam poteſtdici ꝙ ſicut in euchariſtia ē duplex materia ⁊ duplex forma: vnum tamen ſacramentum: ita ⁊ hiccū dicitur. Accipio te in meā .i. do tibi me ipſuꝫ invirum: eſt vna forma: verba: ⁊ vna materia ex qͣipſe qui loquitur: vel corpꝰ eius. Et alia materia īqua .i. obiectū in quod tranſit. Sicut cū dico. Hoceſt corpus meum. Et vlterius qn̄ reſpondet mulier. Accipio te in meum .i. dome tibi in vxoreꝫ: eſtforma: verbum: ⁊ materia ex qua loquens: ⁊ in qͣrecipiens. Et ſic diuerſis reſpectibus vnum eſtformale reſpectu alterius ⁊ aliud eſt materiale. Que autem dicit ſacerdos cum benedicit ip̄as