Titulus. XII
ſn̄iam teneat: linguā corrigat. hec Tho.ʸ Nota ꝗdſit fatū ⁊ quo differat a diuina ꝓuidētia ꝓpe: ⁊ queſubdāt̉ fato. Quātū ad pͥmū dicit Boetiꝰ ī. iiij. d̓ cōſol̓. ꝙ fatum eſt inherens rebꝰ mobilibus diſpoſitōꝑ quā prouidētia ſuis q̄qꝫ nectit ordinibꝰ. In quadiffinitione ẜm Tho. in. iij. cōtra gentiles. clxxxxijdiſpoſitio ꝓ ordinatione vel ordine ponitur: querelatio: ꝗ ꝗdem ordo ſi conſideretur ad ſuū principiū eſt vnus ⁊ ſic vnū fatum. Si cōſideretur ꝑ cōparatōem ad cās medias vel effectus earū ſic multiplicātur ⁊ dicūtur fata: per quem moduꝫ dic̄ pōeta. Ze tua fata p̄mūt. Rebꝰ īherens ponit̉ ī diffinitione vt diſtinguat̉ fatu a prouidentia. Nā ipſa ordinatio ẜm ꝙ eſt in mente diuina nondū rebꝰ īpreſſa pronidētiā ē. Scd̓ꝫ vero ꝙ iā eſt explicata in rebus fatū noīat̉. Mobilibꝰ āt dicit vt on̄dat ꝙ ordoꝓuidentie rebus cōtingentiā ⁊ mobilitatē non aufert vt ꝗdam poſuerūt. Et pro maiori declarationedictorū dicit. b. Tho. ī pͥma parte. q. cxvi. arti. ij. ꝙdiuina prouidentia ꝑ cās medias ſuos effectꝰ exequitur. pōt ergo ip̄a ordinatio effectuuꝫ dupliciterꝯſiderari. Uno mō ẜm ꝙ eſt in ip̄o deo ⁊ ſic ip̄a ordinatio effectuum vocatur prouidentia. Alio mōẜm ꝙ ipſa ordinatio conſiderat̉ in medijs cauſiſdeo ordinatis ad producēdū aliquos effectꝰ ⁊ ſiehꝫ rōnem fati. Et hoc eſt ꝙ Boe. dicit ī. iiij. de cōſolatione. Siue famulantibꝰ quibuſdā prouidentiediuine ſpiritibus fatū exercet̉: ſeu aīa ſeu tota ī ſeruiente natura ſiue celeſtiū ſyderuꝫ motibꝰ ſeu angelica virtute ſeu demonū varia ſolertia ſeu aliꝗbus eoꝝ ſeu oībus fatalis ſeries texitur. Et ſic manifeſtū eſt ꝙ fatū eſt in ip̄is cāis creatis inqͣꝫtū funtordinate a deo ad producendos ſuos eſfectꝰ. Et qꝛip̄a ordinatio cārū ſecundaꝝ: quā Aug. ſeriē cārūnoīat non hꝫ rōnem fati niſi ẜm ꝙ dependet a deoideo cāliter fatum dei ptās vel volūtas noīari pōtvt dicit Aug. Sed eēntialiter fatū ēſt ip̄a diſpoſitioſeu ſeries .i. ordo ſecūdarū cārum. Notādū ꝙ circa fatū reſpexerūt aliꝗ ad vanitates ⁊ inſanias falſas dicentes oīa ex neceſſitate veīre ex fato. Alij fatū diuinā prouidentiā intelligentes dixerūt fatū .i.diuinam ꝓuidentiā poſſe mutari. Et vtrūqꝫ eſt faſum. Pro cuius declaratione dicit. b. Tho. in pͥmaparte. q. cxvi. ꝙ diſpoſitio ſecundarū cārū quā fatū dicimus pōt dupliciter ꝯſiderari. Uno mō ẜmip̄as eas ſecundas q̄ ſic diſponuntur ſeu ordinant̉Alio modo per relationem ad pͥmū pͥncipiū a quoordinant̉ .ſ. ad deū. Quidā ergo poſuerūt ip̄am ſeriem ſeu diſpoſitionem cārū eſſe ẜm ſe neceſſariāita ꝙ oīa ex neceſſitate contingerent ꝓpter hoc ꝙꝗlibet effectus hꝫ cām ſuam. Cā aūt poſita neceſſeeſt poni effectum. Sed ſcd̓m phūm in methaphyſica vi dicit Tho. in. iij. contra gentiles n̄ eſt verū ꝙpōita cauſa ſit neceſſe ſemꝑ ponere effectū: qꝛ aliqͣcā pōt deficere. Deus aūt ꝗ eſt gubernator vniuerſorū intendit ꝙ effectuū eius aliꝗs ꝗdem ſtabiliat̉per modū neceſſitatis. Alius aūt effectꝰ ꝯtingentereueniat: ⁊ ẜm hoc diuerſas cās effectibus adaptat̉
his ꝗdem neceſſitas als aūt cōtingentes. Cadit ergo ſub ordine diuine prouidentie non ſolū hūc eiiectu eſſe: ſed etiā hūc effectu eſſe contingenter alium neceſſario. Et ẜm hoc q̄ ſubduntur diuine prouidentie quedā ſūt neceſſaria: q̄daꝫ contingentereueniētia: ⁊ non oīa ex neceſſitate eſſe. Alij vero dixerūt fatum eē mutabile etiā ẜm ꝙ a diuina ꝑuidentiā dependet. Un̄ egyptij dicebāt ꝗbuſdā ſacrificijs fata poſſe mutari vt Nicenus dicit. Sꝫ hoceſt falſum qꝛ īmobilitati diuine prouidentie repugnat. Eſt .n. īmutabilis diuina ꝓuidentia. Malach.iij. Ego deꝰ ⁊ n̄ mutor. Et boetiꝰ ſtabiliſqꝫ manensdas cūcta moueri. Dicēdū gͦ ꝙ fatuꝫ ẜꝫ ꝯſideratōꝫſecūdarū cārū mobile eſt: ſed ẜm ꝙ ſubeſt diuineprouidentie ſic immobilitatem ſortit̉ nō ꝗdem abſolute neceſſitatis ſꝫ conditionate: ẜm ꝙ dicimushanc conditionalem eſſe verā vel neceſſariā: ſi deꝰpreſciuit hoc futurum erit. Un̄ cuꝫ Boetius dixiſſet ſeriem fati eſſe mobileꝫ: poſt pauca ſubdit: quetn̄ ab īmobilis prouidentie proficiſcatur exordijsipſāqꝫ eſſe īmutabilem neeeſſe eſt. Que aūt ſubdātur fato declarat. b. Tho. vbi ſupra arti. iiij. Dic̄ .n.ꝙ fatū ſit ordinatio ſecūdarū cārum ad effectus diuinitus prouiſos: quecūqꝫ cāis ſecundis ſubdunt̉ea fato ſubdūtur. Un̄ ⁊ Boetius dicit ꝙ fatum celum ⁊ ſidera mouet: elementa in ſe inuicem temperat ⁊ alterna format tranſmutationem eadem naſcentia ⁊ occidentia oīa per ſimiles fetuuꝫ ſeminūqꝫ renouat progreſſus. Sed actus fortunaſqꝫ hominū indiſſolubili cārum connexione conſtringithec Boetius. Que oīa cū fiant a deo mediantibuscauſis ſecundis: ideo ſub fati ſerie continentur.Sed qꝛ ſunt q̄dam q̄ a deo īmediate fiunt: cū nonſubdantur cauſis ſecūdis: non ſubdunt̉ etiā fato:ſicut creatio rerū: glorificatio ſpūalium ſubſtantiarum ⁊ alia hiꝰ. Et hoc eſt qd̓ Boetius dicit. Ea queſunt prime diuinitati ꝓpinqua: fatalis ordinis mobilitatem excedūt. Et iterū q̄daꝫ que ſub diuina ꝓuidentia locata ſunt fati ſerieꝫ ſuperāt. Ex quo etiam pꝫ: ꝙ quāto aliꝗd longius a pura mente diſcedit nexibus fati maioribus īplicat̉: qꝛ magis ſubijcitur neceſſitati ſecundarū carū. Et quāuis Aug.dicat fatum eſſe aliꝗd ẜm ꝙ ad diuinā potentiamvel voluntatem refert̉: q̄ voluntas dei cā eſt oīumq̄ fiūt. Nō ē ergo hoc ꝯtra p̄dicta. Nā fatū ꝗdeꝫ refert̉ ad volūtatem dei ſic̄ ad pͥmū pͥncipiū: n̄ ꝙ ſatūeſſential̓r ſit ip̄a voluntas dei ſꝫ ip̄a ordinatio queeſt ī cauſis ſecundis ad ſuos effectꝰ ꝓducendos.Reſpicit ergo īuauitates ⁊ īſanias falſas ꝗ fatū diuinā ꝓuidentiā ītelligens credit vel dicit ip̄am prouidentiam eſſe mutabilem vel oīa ex neceſſitateeuenire hic vel n̄ omnia ſubeſſe diuine prouidentie. que omnia falſa ſunt.Hic finis 2ᵉ ꝑtꝭ ſūme Anthonini: ordinis p̄dicatorū: archip̄ſul̓ florentini: ſūma cura ⁊ oꝑa caſtigateatqꝫ emendate: Impreſſioniqꝫ d̓dite Uenetijs perLeonardum wild de ratiſbona. M. cccc. lxxxi.