Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. XII.

demonū habeāt aliquos effectꝰ: puta dare reſpōſa remedia ſānitatū ꝓpter qd̓ putabāt hoīes aliꝗcdeitatis in illis imaginibꝰ: vn̄ eis exhibebāt cul diuinū: fuit opīo Hermetꝭ termigiſti: vt pōitAug. in. viij. de ciui. dei. Alij v̓o exhibebat cultū diuinū ip̄is imaginibꝰ: ſꝫ creaturꝭ qͣꝝ erāt imagīes:hoꝝ tn̄ fuit triplex opīo. Quida .n. exiſtimabāt qͥſdēhoīes fuiſſe deos: qͦs eoꝝ imagīes colebāt. ſic̄ Io: Mercuriū: hiꝰ: hoc rōe alicuiꝰ excellētie ineis: vl̓ rōe ſcīe: vl̓ fortitudīs vl̓ īuētōis alicuiꝰ artisvl̓ bn̄ficij. Quidā v̓o exiſtimabāt totū mundū eſſevnū deū: ꝓpter corꝑalē ſubſtātiā: ſꝫ ꝓpter aīaꝫ ip̄imūdi quā deū credebāt: dicētes nil alid̓ deūqͣꝫ aīam mundi. Un̄ putabāt toti mūdo oībꝰ ꝑtibꝰeiꝰ cultū diuinū exhibēdū: aque: aeri: celo: hiꝰ: adhec referebāt noīa imagines ſuoꝝ deoꝝ: ſic̄ Uarro dicebat: narrat Aug. i. vij. de ciui. dei. Alij verovt platonici poſuerūt vnū ſūmū deū cām oīuꝫ:poſtquā ponebāt qͣſdā ſubſtantias ſpūales a ſūmodeo creatas: qͣs deos noīabāt participatōe .ſ. deitatis quos nos dicimꝰ āgelos: pꝰ quos ponebāt aīasceleſtiū corporū ſub his demones quos dicebāt aerea aīalia: ſub eis ponebāt aīas hoīuꝫ: qͣsv̓tutꝭ meritū ad deorū vl̓ d̓monū ſocietatē aſſumcredebat: hoībus his cultū diuinū exhibebāt: vtnarrat Aug. ī. viij. de ciui. dei. Has āt duas opiniones vltimas dicebant ꝑtinere ad theologiam quāph̓i cōſiderabant in mūdo docebant ī ſcholis: etappellabant phyſicalem. Aliā de cultu hoīum dicebant pertinere ad fabularem theologiam: que ẜmfigmenta poetarum repreſentabatur in theatris.Aliā opinionem de imaginibꝰ dicebant ꝑtinere adtheologiam ciuilē: pontifices celebrat̉ ī tēplis.Et oīa hec pertinebat ad ſuꝑſtitōem idolatrie. vnd̓Aug. Suꝑſticioſū eſt ꝗcꝗd inſtitutū eſt ad colendūab hoībus ſicut deū creaturā ꝑtēue vllā creature.xxvi. q. ij. Illud. Eſt aūt idolatria non ſolū peccatūmortale: qꝛ cōtra illud Exo. xx. Non adorabisⁱ ea.ſ. idola: neqꝫ coles .ſ. exterius: ſꝫ etiam eſt grauiſſi peccatum ex parte ip̄ius peccati: qꝛ ſicut in terrena republica: grauiſſimū videtur quis honorem regi alteri exhibeat qͣꝫ vero regi: qꝛ quātum inip̄o eſt totū ordinem rei publice confudit perturbat. Ita grauiſſimū eſt pctm̄ quis honorē deobitum exhibeat creature. Ex parte autē peccantispn̄t aliqua grauiora: in quantū quis ex maioricontēptū peccat. Errauerūt aūt circa hiꝰ hoīes tripliciter. Quidam .n. putauerūt offerre ſacrificiū alia ad latriam pertinētia non ſolū ſūmo deo ſedetiā ſuperioribus eſſet debitū ſe bonū. Sꝫ hocē irrōnabiliter dictū. ſi oēs ſuperiores reuereri debeamus non eadē reuerentia debet̉ oībus.Sicut .n. deus excellit oēs ita ꝗdā modus ſingularis ei ſoli debetur. hic eſt cultus latrie. Alij putauerūt viſibilia ſacrificia alijs dijs cōgruere. Alivero ſūmo deo tanqͣꝫ meliori meliora .ſ. mentis pure officia. Sꝫ hoc eſt irrōnabile qꝛ ſicut verba ſūtſigna reruꝫ verſant̉ in corde: ita ſacrificia exterio

ra ſunt ſigna interioꝝ ſacri ficiorū. Unde ſicut ortiones vocales laudes ſunt ad deū dirigende: ita ſacrificia exteriora ei offerenda ẜm Aug. de ciuidei li. x. Alij eſtimauerūt latrie cultū exteriorē idelis exhibendū: non tanqͣꝫ debitū per ſe bonū: ſꝫ taqͣꝫ vulgari conſuetudini cōſonū. Et hec opinio videt̉ fuiſſe Senece vt refert Aug. ī. vi. de ciuii. d̓i. Ehūc errorem ſecuti ſunt ꝗdam heretici putātestꝑe perſecutionis liceret idola exterius colere fidſeruando in mente. Sed hoc eſt falſum qꝛ ſic̄ merdaciū pernitioſū .i. mortale eſt quis verbo dicialiquid cōtra veritateꝫ fidei: ita pernicioſe falſitaseſt ꝗs cultum exteriorem deo debitū alteri exhbet: hec oīa Tho. 2ᵉ. q. xciiij. Imagines aūt ſāctoruꝫ fiūt ī eccl̓ia ad exhibenduꝫ eis cultū latrieſad impͥmēduꝫ efficaciꝰ excellentiā eoꝝ mentibꝰ hominuꝫ. Un̄ dicunt̉ libri idiotaruꝫ de cōſe. di. iij. venerabiles.De diuinatione que eſt2ᵐ genus ſuꝑſtitionis. Et eſt mortale: qꝛ cōtra illip̄ceptū Deute. xviij. Non ſit conſulat diuinos: etvalde graue: qꝛ vſurpat quod eſt ꝓpͥuꝫ dei .ſ. precognitioneꝫ p̄nūciatōem futuroꝝ ꝯtingentium. queper certitudinem ſcire eſt ꝓpͥum dei. vn̄ Iſa. xli. dr̄Annunciate que futura ſunt ī futurum ſciemusqꝛ dij eſtis: ꝓphete aūt ſi futura ānūciant ex dei reuelatione hoc faciunt. Et ideo eorū precognitio vlp̄nūciatio non eſt ſuꝑſticioſa. Nec pōt dici diuinatio: qꝛ vſurpāt ſibi qd̓ deo cōuenit ſꝫ ſuſcipij reuelationē: diuinatio aūt ſumit̉ ſemꝑ in malꝑtē: vt dicit Hiero .i. q. i. Iudices. Unde iſidorusli. ethimol̓. dic̄ diuini dicunt̉ quaſi deo pleni:diuinitate ſe plenos ſimulāt. Importat diuinatōp̄cognitionē vel p̄nūciationeꝫ ſuturoꝝ euētuū ſereffectuū ex falſa vana opīone: cōſequēs cōſilio vel auxilio demonis tacite vel exp̄ſſe inuocatoQn̄cunqꝫ .n. ꝗs innitit̉ falſe vel vane opinioni adcognoſcēdū futura tūc oꝑatio diaboli ſe ingerit ciſi non inuocet̉ ad implicandos aīos hoīum falſit.te vel vanitate. Sciēdū igit̉ cāe ſecunde in ꝓductione ſuoꝝ effectuū ſe habēt triplicit̓. Naꝫ aliqueꝓducūt effectus ſuos ſemꝑ ex neceſſitate. Et exconſideratiōe huiuſmodi cāꝝ ſi ꝗs p̄nūciat taleeffectus etiā certitudinem ē ſuꝑſticioſū nelicitum: ſicut prenūciant aſtrologi eclyppſim ſolAlique v̓o cāe ꝓducunt ſuos effectus ſi non deneceſſitate ſemꝑ tn̄ vt ī pluribus. Et hiꝰ effectusex conſideratōne ſuaꝝ cāꝝ poſſunt p̄nunciariiecturas: ſi non certitudinem abſqꝫ ſuperſtitionem;; ſicut medici ex diſpoſitione infirmi predicunt de morte vel ſanatōne. Et aſtrologi ſiccitates pluuias ex conſideratione corpoꝝ celeſtiū. Alicāe ſunt que ad vtrūlibet ſe habent in ꝓducendiseffectibus .ſ. ad eſſe non eſſe: ſicut ſunt potētierationalis cauſant actus humanos libe̓ qꝛ pōthomo facere non facere hoc vel illud quantū ēſe: ēt euentꝰ fortuiti hn̄t cām naturalem ſicui