Titulus. XII.
demonū habeāt aliquos effectꝰ: puta dare reſpōſa⁊ remedia ſānitatū ꝓpter qd̓ putabāt hoīes aliꝗcdeitatis eē in illis imaginibꝰ: vn̄ eis exhibebāt cultū diuinū: ⁊ hͨ fuit opīo Hermetꝭ termigiſti: vt pōitAug. in. viij. de ciui. dei. Alij v̓o exhibebat cultū diuinū n̄ ip̄is imaginibꝰ: ſꝫ creaturꝭ qͣꝝ erāt imagīes:hoꝝ tn̄ fuit triplex opīo. Quida .n. exiſtimabāt qͥſdēhoīes fuiſſe deos: qͦs ꝑ eoꝝ imagīes colebāt. ſic̄ Iouē: Mercuriū: ⁊ hiꝰ: ⁊ hoc rōe alicuiꝰ excellētie ineis: vl̓ rōe ſcīe: vl̓ fortitudīs vl̓ īuētōis alicuiꝰ artisvl̓ bn̄ficij. Quidā v̓o exiſtimabāt totū mundū eſſevnū deū: n̄ ꝓpter corꝑalē ſubſtātiā: ſꝫ ꝓpter aīaꝫ ip̄imūdi quā deū eē credebāt: dicētes nil alid̓ eē deūqͣꝫ aīam mundi. Un̄ putabāt toti mūdo ⁊ oībꝰ ꝑtibꝰeiꝰ cultū diuinū exhibēdū: aque: aeri: celo: ⁊ hiꝰ: adhec referebāt noīa ⁊ imagines ſuoꝝ deoꝝ: ſic̄ Uarro dicebat: ⁊ narrat Aug. i. vij. de ciui. dei. Alij verovt platonici poſuerūt vnū eē ſūmū deū cām oīuꝫ:poſtquā ponebāt qͣſdā ſubſtantias ſpūales a ſūmodeo creatas: qͣs deos noīabāt participatōe .ſ. deitatis quos nos dicimꝰ āgelos: pꝰ quos ponebāt aīasceleſtiū corporū ⁊ ſub his demones quos dicebāteē aerea aīalia: ⁊ ſub eis ponebāt aīas hoīuꝫ: qͣsv̓tutꝭ meritū ad deorū vl̓ d̓monū ſocietatē aſſumcredebat: ⁊ hoībus his cultū diuinū exhibebāt: vtnarrat Aug. ī. viij. de ciui. dei. Has āt duas opiniones vltimas dicebant ꝑtinere ad theologiam quāph̓i cōſiderabant in mūdo ⁊ docebant ī ſcholis: etappellabant phyſicalem. Aliā de cultu hoīum dicebant pertinere ad fabularem theologiam: que ẜmfigmenta poetarum repreſentabatur in theatris.Aliā opinionem de imaginibꝰ dicebant ꝑtinere adtheologiam ciuilē: q̄ ꝑ pontifices celebrat̉ ī tēplis.Et oīa hec pertinebat ad ſuꝑſtitōem idolatrie. vnd̓Aug. Suꝑſticioſū eſt ꝗcꝗd inſtitutū eſt ad colendūab hoībus ſicut deū creaturā ꝑtēue vllā creature.xxvi. q. ij. Illud. Eſt aūt idolatria non ſolū peccatūmortale: qꝛ cōtra illud Exo. xx. Non adorabisⁱ ea.ſ. idola: neqꝫ coles .ſ. exterius: ſꝫ etiam eſt grauiſſimū peccatum ex parte ip̄ius peccati: qꝛ ſicut in terrena republica: grauiſſimū videtur ꝙ quis honorem regi alteri exhibeat qͣꝫ vero regi: qꝛ quātum inip̄o eſt totū ordinem rei publice confudit ⁊ perturbat. Ita grauiſſimū eſt pctm̄ ꝙ quis honorē deo d̓bitum exhibeat creature. Ex parte autē peccantispn̄t aliqua eē grauiora: in quantū quis ex maioricontēptū peccat. Errauerūt aūt circa hiꝰ hoīes tripliciter. Quidam .n. putauerūt ꝙ offerre ſacrificiū⁊ alia ad latriam pertinētia non ſolū ſūmo deo ſedetiā ſuperioribus eſſet debitū ⁊ ꝑ ſe bonū. Sꝫ hocē irrōnabiliter dictū. Nā ⁊ ſi oēs ſuperiores reuereri debeamus non eadē reuerentia debet̉ oībus.Sicut .n. deus excellit oēs ita ⁊ ꝗdā modus ſingularis ei ſoli debetur. ⁊ hic eſt cultus latrie. Alij putauerūt viſibilia ſacrificia alijs dijs cōgruere. Alivero ſūmo deo tanqͣꝫ meliori meliora .ſ. mentis pure officia. Sꝫ ⁊ hoc eſt irrōnabile qꝛ ſicut verba ſūtſigna reruꝫ q̄ verſant̉ in corde: ita ſacrificia exterio
ra ſunt ſigna interioꝝ ſacri ficiorū. Unde ſicut ortiones vocales ⁊ laudes ſunt ad deū dirigende: ita⁊ ſacrificia exteriora ei offerenda ẜm Aug. de ciuidei li. x. Alij eſtimauerūt latrie cultū exteriorē idelis exhibendū: non tanqͣꝫ debitū ⁊ per ſe bonū: ſꝫ taqͣꝫ vulgari conſuetudini cōſonū. Et hec opinio videt̉ fuiſſe Senece vt refert Aug. ī. vi. de ciuii. d̓i. Ehūc errorem ſecuti ſunt ꝗdam heretici putātes ꝙtꝑe perſecutionis liceret idola exterius colere fidſeruando in mente. Sed hoc eſt falſum qꝛ ſic̄ merdaciū pernitioſū .i. mortale eſt cū quis verbo dicialiquid cōtra veritateꝫ fidei: ita pernicioſe falſitaseſt cū ꝗs cultum exteriorem deo debitū alteri exhbet: hec oīa Tho. 2ª 2ᵉ. q. xciiij. Imagines aūt ſāctoruꝫ fiūt ī eccl̓ia n̄ ad exhibenduꝫ eis cultū latrieſad impͥmēduꝫ efficaciꝰ excellentiā eoꝝ mentibꝰ hominuꝫ. Un̄ dicunt̉ libri idiotaruꝫ de cōſe. di. iij. venerabiles.De diuinatione que eſt2ᵐ genus ſuꝑſtitionis. Et eſt mortale: qꝛ cōtra illip̄ceptū Deute. xviij. Non ſit ꝗ conſulat diuinos: etvalde graue: qꝛ vſurpat quod eſt ꝓpͥuꝫ dei .ſ. precognitioneꝫ ⁊ p̄nūciatōem futuroꝝ ꝯtingentium. queper certitudinem ſcire eſt ꝓpͥum dei. vn̄ Iſa. xli. dr̄Annunciate que futura ſunt ī futurum ⁊ ſciemusqꝛ dij eſtis: ꝓphete aūt ſi futura ānūciant ex dei reuelatione hoc faciunt. Et ideo eorū precognitio vlp̄nūciatio non eſt ſuꝑſticioſa. Nec pōt dici diuinatio: qꝛ nō vſurpāt ſibi qd̓ deo cōuenit ſꝫ ſuſcipijꝑ reuelationē: diuinatio aūt ſumit̉ ſemꝑ in malꝑtē: vt dicit Hiero .i. q. i. Iudices. Unde iſidorusli. ethimol̓. dic̄ ꝙ diuini dicunt̉ quaſi deo pleni: ꝗdiuinitate ſe plenos ſimulāt. Importat gͦ diuinatōp̄cognitionē vel p̄nūciationeꝫ ſuturoꝝ euētuū ſereffectuū ex falſa ⁊ vana opīone: ⁊ ꝑ cōſequēs cōſilio vel auxilio demonis tacite vel exp̄ſſe inuocatoQn̄cunqꝫ .n. ꝗs innitit̉ falſe vel vane opinioni ad p̄cognoſcēdū futura tūc oꝑatio diaboli ſe ingerit ciſi non inuocet̉ ad implicandos aīos hoīum falſit.te vel vanitate. Sciēdū igit̉ ꝙ cāe ſecunde in ꝓductione ſuoꝝ effectuū ſe habēt triplicit̓. Naꝫ aliqueꝓducūt effectus ſuos ſemꝑ ⁊ ex neceſſitate. Et exconſideratiōe huiuſmodi cāꝝ ſi ꝗs p̄nūciat taleeffectus etiā ꝑ certitudinem nō ē ſuꝑſticioſū nelicitum: ſicut prenūciant aſtrologi eclyppſim ſolAlique v̓o cāe ꝓducunt ſuos effectus ⁊ ſi non deneceſſitate ⁊ ſemꝑ tn̄ vt ī pluribus. Et hiꝰ effectusex conſideratōne ſuaꝝ cāꝝ poſſunt p̄nunciari ꝑ cōiecturas: ⁊ ſi non ꝑ certitudinem abſqꝫ ſuperſtitionem;; ſicut medici ex diſpoſitione infirmi predicunt de morte vel ſanatōne. Et aſtrologi ſiccitates⁊ pluuias ex conſideratione corpoꝝ celeſtiū. Alicāe ſunt que ad vtrūlibet ſe habent in ꝓducendiseffectibus .ſ. ad eſſe ⁊ non eſſe: ſicut ſunt potētie aīrationalis q̄ cauſant actus humanos libe̓ qꝛ pōthomo facere ⁊ non facere hoc vel illud quantū ēſe: ⁊ ēt euentꝰ fortuiti ꝗ n̄ hn̄t cām naturalem ſicui