¶ Litulus. VII.
Ra ponitur aGre. xxxi. moral̓. ⁊ ab alijs doctoribus vnū ex vicijs capitalibus. Pro cuiꝰ declaratōe ſciendū ẜꝫ Aho. 2ª. 2ᵉ. q. clviij. ar. i. ꝙira ꝓprie loquēdo ē paſſio appetitꝰ ſēſitiui a quavis iraſcibilis noīat̉. Circa paſſiones aūt aīe dupliciter ī eis pōt malū inueniri. Uno mō ex ipſaſpe paſſionis que cōſiderat̉ ẜm obiectū paſſiōisſicut īuidia ẜm ſpem ſuā importat qd̓dā malumObiectū aūt eiꝰ .i. materia circa quā ē triſticia debono aliorū: qd̓ ẜm ſe repugnat rōi. Et iō īuidiamox noīata īportat aliquid mali: vt dicit phūs in.ij. ethico. Hoc aūt n̄ conuenitire que eſt appetitꝰvindicte .i. punitionis. Uindicta .n. pōt bn̄ ⁊ maleappeti. Alio mō īuenitur malū ī aliqua paſſioneẜm qͣꝫtitatē ip̄iꝰ .i. ẜꝫ abūdantiā ⁊ defectu ⁊ ſic pōtmalū inueniri in ira: qn̄ quis iraſcitur plꝰ vel minus debito p̄ter rōem rectā. hec Lho. Et lꝫ om̄sſint inclinati ad irā magis tn̄ colerici rōne ignecōplexiōis. Mulieres aūt rōe debilitatꝭ rōis veccl̓. x. Non ē creata ſuꝑbia hoībꝰ nec ira natiōiml̓ierū. q. d. lꝫ viri magis inclinent̉ ad ſuꝑbiā: etmulieres magis ad ira non tn̄ iuſte ſe pn̄t excuſre quaſi creat; ſint cū ea ⁊ vitare n̄ poſſint: qꝛ hocfalſū eſt. Et eccl̓. xxv. dicit̉. Nō ē caput nec vis ſuper caput colubri .i. ita venenoſum. Et non ſē traſuꝑ iram mulieris.C. §. I.De ira loquens pſalmiſta ait. p̄s. xxx. Miẜere mei dn̄e qm̄ contribulor ꝯtriſtatꝰ ē in ira ocl̓s meꝰ: aīa mea ⁊ venter meus. Multe ⁊ varie ⁊ quaſi ꝯtinue ſunt tribulationes hoīum. Propter qd̓ dicit apl̓s. i. ad Theſa. ij.Nemo moueat̉ .i. turbet̉ ⁊ a bono recedat ī tribrlatōibus his: ſcientes qm̄ in his poſiti ſumꝰ. Tbulatio ē oē id qd̓ affligit hoīeꝫ ⁊ quaſi tribulipūgit. Ex his hō turbat ꝑ paſſionē: ſꝫ hoc humanum ē: ⁊ paſſiōibꝰ nec meremur nec demeremurnec laudabiles nec vituꝑabiles ſumꝰ: ẜm phm̄ in.iij. ethico. Et hoc iō qꝛ naturales ſunt: ⁊ naturalia non ſunt ī ptāte noſtra ea auferre. vn̄ ⁊ nec motus ire. Nemo aūt peccat ī eo qd̓ vitare non pōẜm Aug. Non ſolū aūt turbatur ſꝫ ꝑ tribulationes frequenter ꝑturbat̉ .i. totus vel ſil̓ turbatur⁊ appetitus ſenſualis ⁊ appetitꝰ rōnalis: ⁊ hoc eſpctm̄. A qua miẜia petit liberari dicens. Miſeremei deus qm̄ tribulor: conturbatꝰ eſt .ſ. ꝓpter tribulationes ī ira .ſ. ocl̓s rōnis ⁊ aīa .ſ. potentia voluntatis: ⁊ venter ſenſualitatis vbi notātur tria.Prumo auxiliū diuinale: hi Miẜere mei ⁊cͣ.Scd̓o viciū capitale exp̄ſſatū: ibi ꝯturbatꝰ ē.Tertio excidiū ppl̓ar̄ īſinuat̉: ibi aīa mea ē. §. II.A ſecundo inchoandoviciū capitale ē ira q̄ tūc eſtꝭ viciū cū ī ea ꝯturbat̉ocl̓s ⁊ aīa: ītellectus ⁊ voluntas. Nā in ira ꝑ zelū
que virtus eſt ⁊ ſi turbat̉ ocl̓s rōnis: nō tn̄ aīa. j.voluntas: ſꝫ in ira ꝑ vicium ꝯturbatur frequenter .i. ſil̓ turbat̉ ocl̓s rōnis cum aīa .i. voluntate.Un̄ ira diffinit̉ ꝓut eſt pctm̄ qd̓ eſt appetitus īordinatus vindicte: ẜm Aug. alia diffinitio ē Damaſceni .ſ. ꝙ eſt aſcenſio ſanguinis circa cor: ſꝫ hoc ēmaterialis ⁊ ꝯuenit ēt ire ꝑ zelum. Capitale ardicit̉ ẜꝫ. b. Tho. 2ª. 2ᵉ. q. clviij. ar. vi. qꝛ ex ea mvicia oriunt̉. Ꝙ aūt ex ira multa vicia oriantuhētur hoc duplici rōne. ¶ Primo ex ꝑte ſui obcti qd̓ hꝫ multum de rōne appetibilitatis inqͣꝫ.ſ. vindicta appetitur ſub rōne iuſti qd̓ ſub ſuagnitate alicit. Alio mō ex ſuo īpetu quo mentp̄cipitat ad quecūqꝫ īordinate agenda. Eſt autēira magis viciū capitale qͣꝫ odiū: qd̓ tn̄ grauiꝰ peccatū cōiter: qꝛ hꝫ ira finē multū appetibileꝫ: qꝛ .ſ.appetit malū ſub rōne boni .i. iuſti magꝭ qͣꝫ odium qd̓ appetit malum ſub rōne mali.Ipſa autem ira peccato variatur.A philoſopho ſpecificatur.A chriſto graduatur.¶ Quantum ad pͥmū pctm̄ ire variatur: qꝛ aliqreſt mortale: aliqn̄ veniale. Pro cuius declaratione ſciendum ẜm. be. Tho. vbi ſupra ar. iij. ꝙ motus ire pōt eē inordinatus ⁊ conſequenter pctm̄tripl̓r: videlicꝫ.Primo ex ꝑte mali qd̓ alteri appetitur.Scd̓o ex ꝑte modi quo interiꝰ ꝗs iraſcitur.Tertio ex ꝑte facti quod exteriꝰ on̄ditur.¶ Ex ꝑte mali qd̓ iratus appetit: tunc ira eſt peccatum mortale qn̄ .ſ. ꝗs appetit iniuſtaꝫ vindictāſeu punitōem ꝓximi notabl̓r dānoſam: ⁊ hoc ẜmdeliberatā rōem. Iniuſtam aūt vindictācū ꝗs appetit eum puntri ꝗ non meruit:fecit ſibi iniuriā quā eſtimat vel ſi fecit ſibi iniuam vel alteri: appetit eum notabl̓r vel plus pūri qͣꝫ meruit: puta dixit verbū iniurioſū ꝗs deſid̓rat ꝓpter hoc illū occidi vel vulnerari ⁊ hiꝰ: ⁊lſi meruit iniuriā faciens grauiter puniri affectiratus a quocūqꝫ illā punitōem illi inferri vel aſe vel alia pͥuata ꝑſona: ⁊ nota ẜm legitimum modū a deo ordinatū vel ēt ⁊ ſi deſiderat illū puniria iudice de eo qd̓ meruit: hoc non appetit ꝓpterbonū iuſticie conẜuandū ſꝫ ꝓpter malū eius.bi nocuit vt ex malo eius ſatiet̉. Et quodlꝫ hē mortale: qꝛ ꝯtra charitatē ⁊ ꝯtra iuſticiam ītendit. Sed ſi appetereⁱ tale malum non deliberateſed ẜm ſubitu motū ꝓut motꝰ ire ſenſualis p̄uenit iudiciū rōnis: vel ēt deliberate rōnis appetere puum malū: ita ꝙ ēt illud nocumentū actu inferre non eēt mortale: vt trahere puerum per capillos ē vēiale. Ex ꝑte aūt modi quo ꝗs iraſciturinteriꝰ: ſi ita ardenter iraſcit̉ ꝙ ex vehementia iredecidat a dilectōe dei vel ꝓximi: qd̓ ſolet contingere cū ira tranſit in odiū: tc̄ ēt eēt mortale. Iuxͣillud Aug ī regula. Ne ira tranſeat ī odiuꝫ ⁊ trahem faciat de feſtuca: ⁊ aīam faciat homicidā: qd̓non ſit uiſi ꝑ mortale. Et de hoc dicit̉ Iob. v. Ui-