Titulus. VI.

Rō huiꝰ eſt ẜm. b. Cho. 2ª. 2ᵉ. q. cliiij. ar. v. Omne pctm̄ dependet ex iudicio rōnis: qꝛ ēt pͥmi motus ſenſualitatis non hn̄t ꝙ ſit pctm̄ niſi inqͣꝫtuiudicio rōnis repͥmi pn̄t. Et iō ſublato iudicio rōnis tollitur rō peccatorū. In dormiendo aūt homo non hꝫ iudicium rōnis liberū. Null̓s .n. dormiens eſt ꝗ non intendat aliquibꝰ ſil̓itudinibusfantaſmatū velut rebus ipſis: ⁊ iō id qd̓ agit hodormiens cum non hēat liberū iudicium rōnisnon īputat̉ ei ad culpā: ſicut nec id qd̓ agit furioſus aut amens. Hoc idē on̄ditur ex aucͣte Iſidori in li. ſen. dicentis. Non eſt pctm̄ qn̄ nolētes noturnis imaginibꝰ illudimur: di. vi. Patet ēt idēxverbis phī dicentis in .i. ethico. ꝙ ẜm dimidium vite .i. ſomnū non differt felix a miẜo: nec ſtudioſus .i. virtuoſus a vicioſo. Sed ẜm pctm̄ differt v̓tuoſus a vicioſo ſicut lux a tenebris: gͦ ī ſōnis ẜm ſe non pōt accidere pctm̄. Nec obſtat illd̓Iob. xxxiij. ꝑ ſomnium ī viſione nocturna qn̄ ſolet ſopor occupare hoīes ⁊ dormiunt in lecto tūcaꝑit aures virorum ⁊ erudiens inſtruit eos diſciplina .ſ. inſtruens ⁊ increpans ꝑ reuelatōem. Equibꝰ verbis videtur ꝙ in ſomnis poſſit hō agre ẜm rōeꝫ vel ꝯtra rōem: qd̓ eſt bn̄ agere vl̓ peccare: al̓s fruſtra rep̄henderetur vel inſtrueretur.Nam vt rn̄det. b. Tho. vbi sͣ. app̄henſio rōnis n̄ita impeditur ī ſomnis ſicut iudicium eius qd̓ficitur ꝑ conuerſionem eius ad ſenſibilia que ſipͥma principia cognitōis humane: ⁊ iō nihil ꝓhibet hoīem aliꝗd de nouo apprehendere ẜm ſe indormiendo vel ex ipſis reliquijs p̄cedentium cogitationum ⁊ fantaſmatibꝰ oblatis vel ex reuelatōe diuina vel ex īmiſſione angeli boni vel mali.Sed iudicium ipſiꝰ rōnis impeditur: ⁊ iō peccare non pōt in ſomnis: hec. b. Tho. Et nota ꝙ qͣꝫuis pollutio nocturna in ſē non ſit pctm̄ rōne taꝫdicta: dari tn̄ operam ſtudioſe ad hunc finem: prta ꝑ nimiaꝫ comeſtionē ⁊ potum vt ſequatur pollutio: ēt ſi faceret non ob delectatiōeꝫ ſꝫ ad alleuiatōem nature ⁊ ſanitatē eēt mortale: ſicut ſi quisin vigilia voluntarie ſe pollueret ob ſanitatē ſolum: non excuſaret̉ a mortali: qꝛ facit directe contra finem intentum a natura qui non eſt alius inemiſſione ſemīs volūtaria niſi generatio: que ꝑillum modum ſequi non pōt. Sed appetere habere pollutōem ꝓpter alleuiatōem nature im̄ ſine pctō .i. ſine hoc ꝙ det oꝑam ſed via naturali n̄eſt pctm̄. Sil̓r ſi ꝗs comedit nimis vel nimis calida ex quo dubitat ſibi ex hoc ſeꝗ pollutōem inſomnis: qꝛ al̓s exptus ē hiꝰ: non tn̄ ꝓpter hoc ilſumit: ſꝫ vt ſatiſfaciat gule non ꝓpter hoc ē motale. Conſiderādo aūt pollutōem nocturnam ẜꝫcām ſuā tunc pōt ibi eē pctm̄: non in ſe ſꝫ ī ipſa cāPro cuius declaratōe dicit. b. Aho. 2ª. 2ᵉ. vbi ſupra ꝙ triplex pōt eē cā huiꝰ pollutiōis.Prima cā corporalis.Secunda cā interior animalis.Tertia cā extrinſeca ſpiritualis.

¶ Quantū ad cām corporalē cum humor ſemīalis ſuꝑabundat ī corpore: vel cum facta ē humris reſolutio ꝑ nimiā calefactōem: vel per aliquācunqꝫ cōmotōem ſōniat dormiens ea qutinent ad hiꝰ expulſionem humoris ſuperabundantis vel reſoluti: ſicut ⁊ accidit qn̄ natura grauatur ex aliqua ſuperfluitate alia: ita ꝙ on̄qꝫ ſomant̉ in imagine fantaſmata ꝑtinentia ad emonē talium ſuꝑfluitatū. Si igitur ſuperabūdtia humoris ſit ex cā culpabili puta ex ſuꝑfluitote cibi ⁊ potus: tunc nocturna pollutio hꝫ peculpe ex cā ſua n̄ in ſe. Sed ſi talis ſuꝑabuntia vel reſolutio talis humoris non ſit ex cā culpabili non ē culpa ēt in cā ſua. ¶ Scd̓a cā pollutionis pōt eē interior aīalis: puta cum ex cogitation p̄cedenti contingit aliquem dormiente pollui. Logitatio aūt que in vigilia p̄ceſſit qn̄qꝫ ere ſpeculatiua: puta cum aliquis cā diſputaticogitat de peccatis carnalibꝰ: qn̄qꝫ eſt cū alioaffectione vel concupīe vel horroris. Contirautē ꝙ magis pollutio nocturna ſeꝗtur ex cotatione carnaliū viciorum qͣꝫ ex cogitationearū delectationū: qꝛ ex hoc remāet qd̓dā veſtiex īclinatione in aīa: ita ꝙ dormiens facilius inducitur in ſua imaginatōe ad aſſentiendū actibꝰex quibꝰ ſequit̉ pollutio: ⁊ ſic hꝫ rōem culpe ex ꝑte cauſe ſue: cū .ſ. cogitatio p̄cedens fuit cuꝫ delectatione ſenſuali: fuit ibi veniale: morifuiſſet cum deliberatiuo ꝯſenſu. Sed ſi cogp̄cedens carnalium actuum fuit pure ſpeculvel cum horrore ⁊ diſplicentia: tunc pollutioſequens non habet rōeꝫ culpe etiā venialisin ſe nec in cā ſua. ¶ Tertia vero cā eſt ſpiritual⁊ extrinſeca: cum .ſ. oꝑatione demonis cōmoutur fantaſmata dormientis in ordine ad talē effectum. Et hoc ꝗdem qn̄qꝫ eſt cum peccato p̄cedenti .ſ. negligentia p̄ꝑandi ſe contra demonū illuſiones. Un̄ ⁊ in ſero in cōpletorio cantatur hoſtēnoſtrū cōpͥme ne polluant̉ corpora. Qn̄qꝫ ꝓuerhoc abſqꝫ culpa hominis ex ſola nequitiā demonis. Sicut in collatiōibus patruꝫ legitur dedam ꝗ ſemꝑ diebus feſtiuis patiebatur pollinem hoc diabolo ꝓcurante vt īpediret eumcra cōione. Nunqͣꝫ ergo pollutio in ſe ē pecceſꝫ aliqn̄ effectus p̄cedentis peccati: cū .ſ. culpain cā ſua. Ad qd̓ facit qd̓ dicitur di. vi. c. teſtamentum. ⁊. c. ſe. ¶ Conſiderando aūt pollutiōem ī ſōnis qͣꝫtum ad ſequelā eius .i. qͣꝫtum ad id qd̓ ſectur poſt eam: ſic pōt ibi eē pctm̄ mortale vel veniale vel nullum. Solet .n. aliquādo poſt pollutionem ⁊ p̄cipue illaꝫ que incipit in ſomno ⁊ termitur in vigilia exurgere quedam complacentia:ſi quidem illa complacentia ſit de pollutione habita ratiōe alleuiatōis: vt ſic melius ſeruiat deemagis liber a ſtimulis carnis vel etiam ratuexonerationis nature quā ſentiebat grauat.⁊ inde alleuiatā: ⁊ non rōne alicuius delectatōuenon credit̉ eē pctm̄. Sed ſi illa delectatio quā ali