Capitulū .I.

in appetitu ſeu voluntate. Un̄ Aug. Nemo impudice .i. luxurioſe vtitur corpore niſi pͥus ſpiritu .i.voluntate ꝯcepta neꝗͣtia. Dicit ēt ideꝫ. Aug. de viojenter oppreſſis. Nō polluit aliquē libido alienaſi aliena erit .i. ſi non aſſentiat ip̄e volūtate. Et loctur Aug. d̓ pollutiōe animi ꝑ pctm̄: n̄ de pollutiōecarnis. Inordinatus dr̄ cū eſt ꝯͣ rōis ordinē. Nāſi eſt ẜm rōnem appetitus vel vſus venereorumvt in debito actu coniugali: non eſt luxuria neqꝫpctm̄: ſed quomodocūqꝫ aliter ſemꝑ eſt peccatumhꝰ eſt ẜꝫ. b. Tho. 2ª 2º. q. ioo. liij. ar. iij. qꝛ quātouid eſt magis neceſſarium: tanto magis oporret ꝙ circa illud rōnis ordo ſeruetur. Un̄ per cōiens magis eſt vicioſum ſi ordo rōnis p̄teratur. Uſus autem venereoꝝ eſt valde neceſſarius ad bonum cōe qd̓ eſt conſeruatio humanigeneris: Et iō maxime circa hoc dꝫ attendi ordorōnis qui determinatus eſt per legem diuinam ⁊ianam. Si aūt circa hoc aliꝗd fiat p̄ter id qd̓do rōnis: vicioſum erit: hoc aūt ꝑtinet ad rōnem luxurie vt modum ⁊ ordinem rōis excedata venerea: ⁊ ideo peccatuꝫ eſt ⁊ ex genere ſuortale: qꝛ directe contra p̄ceptum illud. Nō mechaberis. Exo. xx. Super quo verbo dicit AugꝰNomine mechie omnis illicitus ꝯcubitus .ſ. extra matrimonium: atqꝫ illoꝝ membroꝝ non licitꝰvſus prohibitus intelligitur. xxxij. q. iij. c. ⁊es. Apl̓s etiam ponit luxuriam inter o: que ꝗ agunt regnum dei non cōſequetur: a5al̓. v. vn̄ on̄ditur eſſe mortale. Sed arguitur cōa ſic. Per actuꝫ venereū ſemen emittit quod ēꝑfluum alimenti: vt pꝫ per ph̓m in li. de generaone aīalium: ſed in emiſſione aliaꝝ ſuꝑfluitatūnon attenditur aliqd̓ peccatum gͦ nec circa actusvenereos pōt eſſe pctm̄. Rn̄det. b. Tho. 2ª 2ᵉ. ꝙ ſecundum ph̓m in dicto lib. ſemē qͣꝫuis ſuꝑfluuꝫ: eſttamen ſuꝑfluum qͦ indigetur. Superfluum enidicitur ex eo ꝙ reſiduum eſt oꝑationis virtutisnutritiue: tn̄ ſuperfluum non eſt ad opus virtutꝭgeneratiue: ſed indigetur eo ad generationē. Sꝫalie ſuꝑfluitates humani corporis ſunt quibusnō indigetur: ⁊ ideo non refert qualiter emittant̉ſalua decentia cōuictus humani. Sed non eſt ſimile in ſeminis emiſſione que taliter fieri debetvt ꝯueniat fini ad quem eo indigetur ẜuatis alij.debitis circūſtantijs: als erit mortale. Item ſcd̓m.b. Tho. vbi ſupra ſicut alijs vitijs opponunt̉ aliavicia vt ꝯtraria: vt auaricia prodigalitati: preſumptio deſperationi: ⁊ hiꝰ: ita ⁊ luxurie vicio opponivt ꝯtrarium vicium qd̓ ꝯtinetur ſub inſenſitate. Et accidit hoc viciū in eo ꝗ ita deteſtaturlieꝝ vſum vel viroꝝ ſi mulier eſt ꝙ vxori debinon reddit vel viro vxor: qd̓ etiam poteſt eētale. Uenerea dicūtur actus carnales a vere dicta que a paganis dicebatur dea amoris./amore .n. concubine tales actus procedunt. In ſeautem non ſunt illiciti: ſed cuꝫ ſunt īordinati vꝫcontra regulam rōnis. Un̄ in coniugo debito mo

do ſeruato abſqꝫ peccato ſunt ⁊ ſi ibi ſit ſimilis delectatio. Rō huius eſt ẜꝫ. b. Lho. 2ª 2ᵉ. q. cliij. arti.ij. quia ſicut eſt vere bonum ꝙ ꝯſeruetur naturavnius indiuidui: ita etiam eſt quoddam bonumexcellens ꝙ ꝯſeruetur natura ſpēi humane. Sic̄autem ad ꝯſeruationem vite humane vnius hominis ordinatur vſus ciboꝝ: ita etiam ordinaturconſeruationem humani generis vſus veneoꝝ. Un̄ Aug. dicit in li. de bono ꝯiugali. Quodeſt cibus ad ſalutem hominis: hoc eſt ꝯcubitꝰ coniugalis ad ſalutem generis. Et ideo ſicut vſus ciboꝝ pōt eſſe abſqꝫ peccato ſi fiat debito modo etordine ſecūdum qd̓ competit ſaluti corporis: itaetiam vſus venereoꝝ pōt eſſe abſqꝫ omni peccatoſi fiat debito modo ⁊ ordine ẜm ꝙ eſt conueniensad finem generationis humane ſeruatis alijs debitis circūſtantijs. Et ſi arguatur in ꝯtrariuꝫ ſic.Ubicūqꝫ reperit̉ aliqd̓ ſuperfluum per qd̓ a bono rationis diſceditur: hoc eſt vicioſuꝫ: qꝛ virtuscorrūpitur ꝑ ſuꝑfluum et dīminutum vt dicit̉. ij.ethicorum. Sed in quolibet actu venereo eſt ibiſuꝑfluitas rōnis ⁊ delectationis que in tm̄ abſorbet rationem: ꝙ impoſtibile eſt aliquid intelligerein ipſa: vt dicit ph̓s in. .vi. ethicoꝝ. Et Hiero. dic̄ ꝙin illo actu ſpūs ꝓphetie non tangebat corda prophetaꝝ. xxxij. q. ij. c. Cōnubia. ergo nullus actusvenereus eſt abſqꝫ peccato. Rn̄det idem Tho. vbiſupra ꝙ medium v̓tutis qd̓ corrūpitur ꝑ ſuperfluum ⁊ dīminutum non attenditur ẜm quātitatem: ſed ẜm ꝙ ꝯuenit recte rōni. Et ideo abundātia delectationis que eſt in actu venereo ẜm rōeꝫordinato non ꝯtrariatur medio virtutꝭ. Et preterea ad virtutem non ꝑtinet qͣꝫtum ſenſus exteriordelectetur: quod ſequitur corporis diſpoſitioneꝫſed quātum appetitus interior ad hiꝰ delectationes afficiatur. Nec etiam hoc ꝙ ꝗs libeꝝ actumrōnis non pōt habere ad ſpūalia conſideranda ſimul cū illa delectatiōe oſtendit ꝙ actus ille ſit cōtrarius virtuti. Non .n. eſt contrarium virtuti ſirōnis actus aliqn̄ iniermittatur aliquo quod ẜmrōnem fit: alioquin ꝙ aliquis ſe ſomno tradit eētcontra virtutem: hoc tamen ꝙ concubina et delectatio venerea nō ſubiaceat imperio ⁊ moderationi rōnis ꝓuenit ex pena pͥmi peccati in qͣꝫtumratio deo rebellis demeruit hr̄e ſuam carnem rebellem: vt pꝫ per Aug. de ciui. dei. Non eſt ergo īillo actu pctm̄ ꝓpter illam immoderantiam delectationis ⁊ concupiſcentiam: ſed eſt aliquod penale a pͥmo peccato deriuatum: hec Tho. Et ad hͦ fac̄qd̓ ait apl̓s. i. Cor. vij. Si nupſerit virgo n̄ peccaEt Hiero. dic̄. Cōcunbia legitīa carēt ꝗdē peccatxxrii. q. ij. c. Cōnubia.De hoc igitur uitio pōtintelligi illud pͣs. lxxiij. Incenderunt igni ſanctuarium tuū: In terra polluerūt tabernaculum nominis tui. Ad litteram loꝗtur ꝓphetia ventura p̄nunciando de templo domini quod erat in irl̓m