Titulus. IIII.

d̓cīe ſūmo ſacerdoti. Naturalis .n. ratio dictat vt īlle ꝗ hꝫ curam de cōi ſtatu ꝓuideatur ſibi vn̄ poſſiexequi ea q̄ pertinēt ad cōem ſaluteꝫ. Zenentur ernem ī decima ꝯͣ vtrūqꝫ .ſ. ⁊ emptorem: qꝛ res tranſiuit ad eū cū onere decimaꝝ: extra eo. c. Paſtoralis⁊ ꝯͣ venditorem ꝓpter dolū eius: ⁊ qꝛ hꝫ preciū reivēdite. xij. q. ij. Monemus. pōt ergo petere a quomaluerit: ſed fi recipit ab vno liberatus ē alter. Itēcū collectis fructibus decīe ſtatim debeant dari ſinon ſoluantur ſtatī: nō cōpetenter ſolui poſſūt: etſi ante ſolutionē aceruus ꝑ furtum vel rapinaꝫ dearea vel archa ſublatus fuit tenet̉ ruſticus ad dandū decimā: qꝛ fuit in mora ⁊ ſic periculum ſpectatad eum. Sed ſi non fuit in mora nō tenetur: ſꝫ ageteccleſia cōtra actorem. Et ſimiliter nō tenetur ſi ſ.§. IIIIcerdos fuit cā more.Qualiter et quando teneātur dare hoīes decimas ex precepto. Dicenduꝫẜm Zho. 2ª 2ᵉ. q. lxxxvij. Preceptum de ſolutiōe decimarū: partī eſt morale indictum rōne naturali:partī eſt iudiciale robur habens ex īſtitutōe diuīaConueniebat etiā cū ccrimonialibus qͣꝫtum ad aquam ſignificationē. Morale ꝗdem in quātū rnaturalis dictat vt his ꝗ diuīo cultui miniſtrabātppl̓s neceſſaria miniſtraret. Quis enī militat vnqͣꝫſtipendijs ſuis: ait apoſtolus i. ad Cor. ix. Iudicialeeſt quantū ad determinationem certe ꝑtis .ſ. decimā que determinatio introducta eſt ex inſtitutiōediuina pertinens ad equalitatē ẜm cōditionem illius populi conſeruanda: qꝛ tribus leuitica diuiniſminiſterijs mācipata poſſeſſiones non habebat: etiō dn̄s voluit eis dari decimas a populo. Cerimoniale eſt in quātum ſignificat quod ꝗcquid perſectionis eſt in nobis deo debemꝰ attribuere: īperfectionem vero ⁊ defectꝰ nobis reſeruare .i. a nobis recognoſcere. Denariꝰ enim numerꝰ qꝛ eſt primꝰ limesnumerorū ſignat perfectōem ⁊ nouenariꝰ defectuꝫ⁊ imperfectionem: Eſt autem hec dr̄ia inter cerimonialia ⁊ iudicialia precepta: quia cerimonialiaillicitum eſt ſeruare tꝑe noue legis et mortiferumIudicialia vero ⁊ ſi non obligent ad obſeruādumtn̄ abſqꝫ pctō poſſunt obſeruari: ⁊ ad eorū obſeruationem obligant̉ aliꝗ ſi ſtatuantur pro legibus auctoritate eorū quorū eſt cōdere leges: ſicut ſi aliꝗspͥnceps ſtatueret vt qui furatꝰ fuerit ouē reddat ꝓea quatuor: ſubditi illiꝰ tenent̉ ad obſeruantiā eiꝰNunc aūt in propofito determinatio quote .i. decma cum ſit iudiciale ꝓpͥe ſtricte: nō aūt cerimoniale niſi large rōne ſignificationis ſpūalis per quemmodum oīa in figurā cōtingebāt illis. Aſſūpta eſtiſta determinatio ab eccleſia tp̄e noue legꝭ pro ſtatuto ſeu lege: vt .ſ. nō minꝰ populꝰ noue legꝭ cōferat miniſtris noui teſtamenti qͣꝫ populꝰ antiquꝰ conferretminiſtrꝭ veterꝭ legꝭ: cū ad maiora teneatur: ⁊ nobiliores ſint miniſtri noui teſtamenti qͣꝫ veteris vt oſten

dit apl̓s. ij. ad Cor. iij. Sic igitur ad ſolutōem deomarū tenent̉ hoīes: ꝑtiꝫ ex iure naturali: qd̓ ſemdurat quantū vꝫ ad iſtud vt miniſtri eccleſie apulo ſuſtententur ſed non magꝭ ꝑ decimas qͣꝫlium modum: ꝑtim tenent̉ ex īſtitutiōe eccleſie ſcquantū ad quotā .i. decimā que tn̄ penſatis otunitatibꝰ tēporū ⁊ perſonarum poſſet aliam ꝑdeterminare: vbi ergo eſt ꝯſuetū dari ex p̄ceptonentur ad eas.De non dantibus decimas vtrū excuſentur a peccato ex eo qꝛ non eſtſuetum dari in illis partibꝰ vel dat̉ vix centeſude quibuſdā tm̄ vt frumento ⁊ vino nō de alijꝯſuetudinē loci. De decimis ꝑſonalibꝰ dicūt⁊ Hoſti. in ſummis ſuis ꝙ cum ſint n̄ d̓ iſed hoīs p̄cepto. Nā leuitꝭ. vltꝭ. ſit tm̄ meidialibus ⁊ conſuetudo tollat ius humatotum ſi eſt generalis: vel ī ꝑtem ſi eſt particidi. xij. c. conſuetudo. iō non ſoluentes ip̄as.cōſuetudo non ſoluēdi. excuſantur a culpa. Nceſſario ille ſunt ſoluende q̄ debentur exna .ſ. prediales: vel loci cōſuetudine appretra eo. In aliꝗbus. Ideꝫ dicit Hugo cardinaius ſn̄iam ponit ⁊ tenere videtur⁊ extra eo. Diſcretioni. li. vi. De preſt maior difficultas: ⁊ cōiter canoniſte videre ꝙ cōſuetudo non ſoluendi nō excuſat apnon ſoluentes. Et aliqui aſſignant iſtā ratieſūt de iure diuino. Sed nulla cōſuetudo pōt tore vel p̄ualere iuri diuino: vt diſ. viij.⁊c̄. Sed ad hoc rn̄det Ioh. neapol̓. ī qͣxix. qꝛ videlicet dupliciter pōt dici aliquid eiure vel de lege diuīa. Uno modo ſtricte proeſt de iure naturali ⁊ de pertinētibꝰ ad fidem ⁊verū ꝙ conſuetudo non pōt tollere tale ius diunū. Sed iſto modo accepto: ſolutio decimede iure diuino ⁊ naturali: ſed bn̄ ſuſteſtrorum a populo qd̓ pōt fieri per redeciorum ⁊ oblationes ⁊ alios modos. Aliom.tur aliquid de iure diuino large .i. pro oī eo qd̓tinetur in ſcriptura ſiue ſit iudiciale ſiue cerimle ſiue morale. Et iſto modo conſuetudo pōt tolere aliquod preceptum de lege diuinciale quod erat aſſumptum pro ſtatureccleſie: ⁊ ſic eſt in propoſito. Uel poteſt dici ſiꝙ decime ſunt de iure diuino ⁊ naturali ꝙ exſeu redditio non eſt de iure diuino: ſed ius exdi ⁊ debitum reddendi ſi petuntur ſeu ip̄aEt ſicut quilibet poteſt remittere ius ſuum īcleſia fructus decimarum quod ſacit non peAlij vero aſſignant iſtam rationem: qꝛ preſinendo ꝙ ſolutio decime ſit de lege eccleſie tn̄ſcriptam non pōt tollere conſuetudo niſi ſit rabilis ⁊ preſcripta: vt dicitur extra de conſue. c.dicitur rationabilis quam non probratur a iure: ⁊ irrōnabilis que impꝫvt dicit ibi Ber. in glo. ⁊ Archi. Sed iſta ꝯſi