Capitulum. XIX.

nligentiarſi noij ex malicia picexet ſalſuꝫ neciam vt videtur ad reſtitutionem ſi inde ꝓximꝰdānuꝫ incurreret: exͣ de iniurꝭ. ⁊ dā. da. Si culpaTertio pctm̄ ꝯmittitur: ⁊ mortale cuꝫ pecunia accipitur ꝓ teſtimonio v̓itatꝭ. Et ratio huius eſt: qꝛexp̄ſſe facit ꝯͣ iura: cum hoc ꝓhibeant ⁊ valde iune ad vitandum corruptiōem v̓itatis ꝓpter pecuniam. Un̄ dicit Aug. ꝙ non licet teſti vendere veruꝫ teſtimoniū. xiiij. q. v. Non ſane. et ml̓to magum accipit teſtis pecuniam ad falſitatemam: vel ocultandam v̓itatem. Pōt tn̄ teſtꝭaccipere expenſas tm̄ ab eo qui eū ꝓducit: putaſi ex teſtimonio ferendo dietam facit: vel etiā oꝑāſuam ⁊ lucꝝ dimittit: ⁊ huiuſmōi. iiij. q. iij. UentuAccipiendo aūt pecuniam pro teſtimonio: reuat ei a quo accepit: niſi ille dediſſet ad corrūpendum teſtem: nam tūc debet ei dari in cuius īiuriam accepit vl̓ pauꝑibus erogari. ¶ Quartopeccat̉ in omiſſione teſtimonij: cū ferri dꝫ in vtilitalem pximi. Pro cuius declaratione diſtinguēdum eſt ẜm. b. Tho. 2ª ⁊ᵉ. q. lxx. Nam teſtimoniuꝫſuꝑ aliqua re quam ꝗs nouit: aut ab eo reꝗͥrit̉:aut non reꝗritur. Si reꝗritur: tūc ſubdiſtinguēdum: qꝛ aut reꝗritur auctoritate ſui ſuꝑioris: cūī teneatur obedire. aut non auctoritate ſui ſuꝑiris. Et ſi pͥmo mō. i. auctoritate ſui ſuꝑioris: cuꝫei obedire teneatur in his que ꝑtinēt ad iuſticiā:c ſine dubio tenet̉ ferre teſtimonium in his dūcat in ꝗbus exigitur ab eo teſtimoniū ẜm ordiiniuris: puta in manifeſtis et de ꝗbus p̄ceſſit īnia. Et ī huiuſmōi omittendo teſtimoniuꝫ ferqꝛ ꝯͣ obedientiam ageret ⁊ ꝯͣ charitaem non iuuando ꝓximum vel bonum: cū debꝫtur teſtimonium ab eo in non maniſetierede qbus non pceſſit infamia: nō tenet̉ ferroaūt reꝗͥratur teſtimoniū eius n̄ris: tunc ad liberandum hoīemab iniuſta morte: ſeu quacūqꝫ pena vel falſa infamia vel aliquo dāno tenet̉ nihilominus ferre teionium. Ad qd̓ facit dictum pſal. Eripite pauem: ⁊ egenuꝫ de manu peccatoris liberate. Etillud Inno. Negligere cū poſſis ꝑturbare ꝑuerſos nihil aliud eſt qͣꝫ fouere. Nec caret ſcrupuloſocietatis occulte ꝗ manifeſto crimini deſinit obuiare. lxxxiij. diſ. Error. Si non reꝗritur ſuꝑ hͦ:e inde videt ſeꝗ iniuſticiam: ⁊ dāno ꝓximo notabile in ꝑſona: fama vel ſubſtantia tenetur facerein ſe eſt vt v̓itatem denunciet ei ꝗ pōt ad hoceſſe. Iuxta illud prouer. xxxiiij. Erue eos ꝙtur ad mortem. Et Ro. pͥmo. Digni ſūt morte non ſolū ꝗ faciunt: ſꝫ etiaꝫ qui ꝯſentiūt facienus. ⁊. lxxxiij. q. iij. On̄dit cū pluribꝰ alijs. c. Et īdicto caſu ẜm Rai. de dāno etiam ſacerdotes⁊ alij clerici ⁊ religioſi tenent̉. xiiij. q. ij. Quāqͣꝫ. niſi ſit talis cā in qua non liceat eis ferre teſtimonium vt in cā ſanguinis. Idem Ul. Suꝑ his autē:que ad ꝯdēnationem alicuius ꝑtinent non tenetur ſcd̓m Tho. homo ad teſtificandum niſi cuꝫ a

ſuꝑiore compellatur ẜm ordinem iuris: qꝛ ſi circa hoc v̓itas occultatur nulli ex hoc ſpeciale dānum naſcitur: ⁊ ſi immineat ꝑiculum accuſatorinon eſt curandum: qꝛ ipſe ſe in hoc ꝑiculū ſpōteingeſſit. Alia aūt ratio eſt de reo cui ꝑiculum imminet eo nolente. Guil. etiam dicit: ꝙ in odioſisexceptionibus vel criminibus nō ꝯſueuerunt teſtes compelli poſſe lꝫ qn̄qꝫ compellantur vt in īꝗſitionibus. De his v̓o que in ſecreto ꝯmiſſa ſuntalicui: vtꝝ debeat ꝗs teſtificari etiam reꝗſitus: dicit. b. Zho. 2ª 2ᵉ. q. lxx. ꝙ ſi ꝗs hoc hꝫ ī ſecreto perꝯfeſſionem .ſ. auditam nullo modo pōt teſtificariqꝛ non ſcit hoc vt hō ⁊ maius eſt vinculuꝫ ſacramenti qͣꝫ p̄ceptum hoīs. Sꝫ ſi exͣ ꝯfeſſioneꝫ ei cōmiſſa ſunt ſub ſecreto diſtinguendū: qꝛ ſi ſunt talia: que ſtatim cū veniunt ad noticiā hoīs debētmanifeſtari: puta ſi ꝑtinent ad corruptioneꝫ multitudinis corporalem vel ſpūalem: vel graue dānum alicuius ꝑſone: vel ſi qd̓ aliud eſt qd̓ ꝓpalare tenet̉ debet manifeſtare teſtificando vel manifeſtando vel denunciando: qꝛ ꝯͣ hoc debitum nōpoteſt obligari per ſecreti ꝯmiſſum: iuxͣ illud. Inmalis promiſſis reſcinde fidem. xxij. q. iiij. Si ātſunt talia que ꝗs prodere non ienet̉. vn̄ poteſt exhoc obligari ꝙ ſibi ſub ſecreto ꝯmittuntur: ⁊ tūcnullo mō tenet̉ ea ꝓdere etiam ex p̄cepto ſuꝑioris teſtificando. Et ratio eſt: qꝛ ſeruare ſecretumeſt de iure naturali: nec pōt homini precipi ꝯtraillud qd̓ eſt de iure naturali..§. VIII.Aduocatus procurator ⁊ iuriſcōſultus peccare poſſunt multipliciterEt pͥmo aduocatus ſi ſcienter defendit cām: quānouit iniuſtam ẜm. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. lxxi. peccat grauiter .i. mortaliter. Et ratio eſt qꝛ illicitum eſt cooperari alicui ad malum faciendū: ꝯſulendo aciuiuando: vel aliter conſentiendo. Un̄ dicit̉ Ro.pͥmo. Digni ſunt morte non ſolum ꝗ faciunt: ſedetiam qui ꝯſentiunt facientibus. Similiter etiācum a pͥncipio cauſaꝫ credit iuſtaꝫ: ⁊ in ꝓceſſu videat eam iniuſtam peccat grauiter defendendoeam: non tn̄ debet eam ꝓdere vt .ſ. iuuet aliā ꝑtē:vel ſecreta ſue cauſe alteri parti reuelet: qꝛ malefaceret ⁊ ꝯͣ fidelitatem. Sed debet eam deſereredicendo clientulo ꝙ non hꝫ iuſticiam: vel eū adcedendum inducere: vel ad componendū cū aduerſario ſine ſui tamen dāno: ⁊ tenet̉ talis ad oēdānum qd̓ altera ꝑs ex eius auxilio incurrit: hͦTho. Idem Rai. ⁊ allegat. l. rem. C. de iudi. ⁊ ideꝫſtatuit Gregorius decimus..§. IX.De reſtitutione videt̉intelligendum in caſu in quo clientulus ſuus qobtinuit victoriam cauſe non vellet vel non poſſet reſtituere. Nam ⁊ ille cū receperit vtilitatemcauſe iniuſte pͥncipaliter tenetur cuꝫ hoc nouit.Sꝫ ſi ignoraret: puta qꝛ aduocatus vl̓ ꝑiti dicūteum ius hr̄e videtur excuſari cum laborat hac