Titulus

Cōtingit āt ꝙ aliqn̄ pͥncipes non hn̄t ſufficientesredditus ad cuſtodiendā terrā et ad alia q̄ īmineteis expediēda rōabiliter ipſis pͥncipibus. Et ī talicaſu licituꝫ eſt vt ſubditi exhibeant vn̄ poſſit cōisvtilitas ꝓcurari. Et inde ē ꝙ ī aliꝗbꝰ terris ex antiqua ꝯſuetudine dn̄i ſuis ſubditis talliā īponuntque ſi non ſint īmoderata abſqꝫ pctō exigi poteſtNā ẜm apl̓m. Nemo militat ſuis ſtipendijs: vn̄ ēpͥncipes ꝗ militāt cōitati: negocia eius ꝓcurandodebēt etiam viuere de bonis cōibus cōitatis: velꝑ redditus deputatos: vel ſi hiꝰ defuerint: vel etiāſi ſufficientes nō ſint ꝗ ſūt deputati ꝑ ea q̄ a ſingulis colliguntur. Et ſil̓is rō vr̄ eſſe ſi aliquis caſusde nouo emergat in ꝗ oporteat multa expendereꝓ vtilitate cōi vel ꝓ honeſto ſtatu pͥncipis ꝯſeruādo: ad qd̓ non ſufficiunt redditus ꝓpͥij vel exactiones cōſuete: puta ſi hoſtes terram inuadant velaliꝗs ſil̓is caſus emergat: tunc p̄ter ꝯſuetā exactinem pn̄t pͥncipes aliꝗd exigere ꝓ vtilitate cōi. hocTho. Et tunc ſubditi ꝗ abſqꝫ volūtate dn̄i ſubtraherent ꝑ fraudes vel alios modos tales tallias d̓bitas ex ſtatuto vl̓ ꝯſuetudine antiqͣ rōnabili: veletiā de nouo īpoſitas moderate ex cauſis exp̄ſſisa. b. Zho. peccant mortaliter furtū ꝯmittendo ẜmRay. ⁊ tenent̉ ad reſtitutionem: vn̄ et Ray. dic̄ ꝙſi īdiſtincte ſit poſitum ī inſtrumento cōuentionisaliquod tale v̓bū: collecta tallia queſta et hiꝰ intelligit̉. ꝙ dꝫ ea moderate petere inſpectis onere etfacultatibus ſubditoꝝ. io. q. iij. c. fi. ⁊ exͣ de ceſi. cūapl̓s in fi. Gol. et Guil. dicit ibi: ꝙ cū in inſtr̄o cōtinet̉ ꝙ dn̄s poſſit facere talliam ad iuſſuꝫ ⁊ placitum ſuū: aut cū hͦ eſt ex ꝯſuetudiue modrāduꝫeſt ad arbitrium boni viri inſpectis facultatibusſubditorum.Ponuntur caſus ſpeciales in ꝗbus licitum eſt dn̄is exigere a ſubditis vltra cōſuetum vel ſtatutum. Et Ray. expͥmit quatuor. Primus caſus eſt quē etiaꝫ poſuit ſupra. b.Tho. ꝓ defenſione patrie cū .ſ. iniuſte inuadit̉ abhoſtibus ⁊ maxime ꝓ defenſione ſue ciuitates caſtri vel ville. Ad hoc .n. tenent̉ oēs n̄ ſolū res ſuaspartiri: ſed etiam corporal̓r laborare: munire ſe īcaſtris vel in ciuitate vigilare: vt ſic ſeipſos ⁊ resſuas ſaluēt. xxiij. q. iij. c. fortitudo. ⁊ de īmu. eccle.ꝑuenit. Secūdus eſt ſi dn̄s vult ire in exercitumindictum ab eccl̓ia vel a pͥncipe ꝯͣhereticos vl̓ paganos: nec de ſuo abſqꝫ graui dāno poſſet face̓ expenſas neceſſarias: tunc enim pōt a ſubditis auxlium moderatū petere. Tertius eſt ſi in guerra vibello iuſto ex ꝑte ſua captus ſit ab hoſtibus necpōt ſoluere redēptionem petitam ab eo abſqꝫ graui dāno. Sed ſi in bello īiuſto captus eſſet nō poſet redēptionem ſuam exigere a ſubditis. Et ſi exigeret totam vel ꝑtem teneretur reſtituere eis ẜm.b. Tho. in p̄dicta epl̓a. Quartus eſt ſi vellet ire adpͥncipem pro obtinendo priuilegio ſpecialis protectionis pro ſe ⁊ pro eis: nec poſſet de ſuo expen-

ſas ad hoc vtiles facere et neceſſitas abſqꝫ graudāno: vel etiam ſi qua alia ſil̓is cā emergeret: dūtn̄ ſemper moderate ⁊ non ad grauamen eoruꝫcuꝫ charitate ⁊ non ex violentia exigeret. io. q. iij.c. vnio circa mediū. ⁊ de cenſi. c. cū apoſtolus. vbidicitur. Prohibemus ne ſubditos ſuos tallus exexactionibus ep̄i grauare preſumāt. Suſtinemautem pro multis neceſſitatibus q̄ aliquotiēs ſuperueniunt vt ſi manifeſta ⁊ rōnabilis cā extiteritcum charitate moderatum valeant ab eis auxilium poſtulare. Inno. etiam ſuper. d. c. cum apl̓s: dicit ꝙ ſubditi poſſunt per epiſcopum compelli adpreſtandum auxilium in neceſſitate. Glo. etiamGuil. ſuꝑ illo v̓bo ſi qua alia cā ſil̓is addit aliocaſus dicens ꝙ ſunt alique alie cauſe vſitate ⁊ ꝑbate alicubi preter p̄dictas. Sit ergo ꝗntꝰ caſitres includens quando dn̄s maritat filiam ſuavel filium ſuum facit militem aut releuat feuduꝫſuum: aut nouū auget ꝯꝑando: talia enim videntreſpicere ꝯmodum ſubditorum ꝓ eo ꝙ cuꝫ dn̄smaritat filiam ſibi acꝗrit amicos: et augendo ſeudum ſit ditior: ⁊ cū facit filium militem fit potentior ad defendendum terram: tunc gͦ plus pōt petēdn̄s a ſubditis qͣꝫ ante. Nec credo ꝙ ꝗ talia repiunt dānandi ſint vbi ꝯſuetum eſt vel cōſtitutidum tn̄ non recipiant vltra ꝯſuetum vel reſtitutūSi tamen aliquid eſt ꝯſuetuꝫ vel ꝯſtitutum: ⁊ ſicad arbitrium exigi conſueuit: cum moderamineexigatur. Concor. cum Ray. Ul. Guil. et Poſti. cHoſti. addit etiam ſextū caſum ꝗ eſt multiplex ſcꝫcirca refectionem pontium ⁊ viaꝝ: ⁊ qn̄ iuſta cā dpauperatus eſt vel nimis obligatus: vel qꝛ nō lquid comedat. In talibus ⁊ ſil̓ibus tenentur ſubditi dn̄o ſubuenire: īmo ⁊ vaſalli debent in hiꝰ ſer̄cognofcere obligatos. Et hͦ quaſi vbiqꝫ ꝯprobatconſuetudo generalis q̄ cum rōnabilis ſit cenſerda ab oībus eſt ſeruanda. Et in hoc etiam concordat. b. Tho. vt patet in precedenti. §. Si autem domini vel officiales eorum aliquid contra formāpreſcriptam extorqueant a ſubditis inuitis directe vel indirecte ſecundum Ray. rapinam perpetrant ⁊ ad reſtitutionem tenentur. Similiter ſiprelati eccl̓iaſtici procurationem vel ſeruitiuꝫ aliqd̓ impendant legato vel alij: ⁊ plus a ſubditis extorqueant qͣꝫ ſoluerint: rapinam ꝯmictunt ⁊ tenetur extorta reſtituere: ⁊ tm̄dem de ſuis paupererogare: vt extra de īmu. eccle. quia pleriqꝫ.autem. b. Tho. in predicta epl̓a ad duciſſamid quod ab officialibus dominorum iniuſte exactum eſt peruenit ad manus eorum dominoruꝫreſtituendum eſt vel certis perſonis ſi ſciunt̉: velpias in cauſas ſeu in vtilitatem cōem ſi neſciunt̉.Si autem ad manus dominorum non peruenitqd̓ iniuſte extortum eſt debent nihilominus ipſidomini compellere ſuos officiales ad reſtitutiōeꝫſimilem faciendam ne de ſua iniuſticia lucruꝫ reportent: immo ⁊ tales ſunt a dominis grauiter puniendi vt ceteri a ſimilibusⁱ abſtineant in futurū