Titulus

¶ De cooperatione ⁊ participatione vſure.Capitulum nonum.Ecooperatiōe etparticipatione vſure quomodo et qn̄teneatur ad reſtitutionem. Et pro furdamento hꝰ ſumenda eſt regula que habetur deiniu. ⁊ dam. da. c. ſi culpa. vbi dicit̉. Qui occaſionēdāni dat dānum quoqꝫ dediſſe videtur. ¶ Procuius declaratione ſciendum ꝙ occaſio ſumiturdupliciter. Uno mō pro eo qd̓ eſt aliqualiter īductiuū ſeu cauſatiuum alicuius effectus: ſed nō ſufficienter ⁊ efficaciter: ⁊ iſta eſt propria. acceptio ſic̄dicitur occaſio ſubmerſionis: vel predationis nauis nauta qui ducit nauem ad aliquē locum vbſuꝑueniente tempeſtate ſubmergitur: vel ab hoſtibus rapitur: qd̓ probabiliter eſtimari nō poterat:et iſto modo qui dat occaſionem damni vſure: rapine: furti: ⁊ huiuſmodi dānum videtur dare: ſedrealit̓ n̄ dat: vn̄ n̄ tenet̉ ad reſtitutōeꝫ licet peccarepoſſit grauiter. Alio modo ſumit̉ occaſio ꝓ eo qd̓eſt inductiuū vl̓ cauſatiuū alicuius effectus ſufficienter ⁊ efficaciter: ita ꝙ ſine eo non ſequeret̉ effectus: et iſta eſt īpropriā acceptio: et magis propͥdicit̉ cā ad quā poſitam ſeꝗtur effectus. Et ſic d̓occaſio ſeu cā ſubmerſionis nauis ꝗ faceret foramen ī naui vt intraret aqua ad ſubmergenduꝫ etſic euenit. Et dr̄ cā ſeu occaſio directa qn̄ hoc intēdit: indirecta autē qn̄ non intendit: ſed non īpeditnec obuiat ne eueniat effectus cū pōt ⁊ dꝫ: ſic̄ nautā dicit̉ cā indirecta ſeu occaſio ſubmerſionis n.uis cū ꝑmittit aquā intrare ī nauim paulatim: vſeꝗtur ſubmerſio cū poſſet obuiare ⁊ debeat hocfacere cuꝫ ad hoc teneat̉ vt gubernator dato ꝙ n̄intendat. Et ſic ꝗ p̄ſtat occaſionem dānt in furto ⁊rapina ⁊ vſura: ⁊ alijs huiuſmōi: videt̉ dare damnū: ita ꝙ real̓r dat: vn̄ tenet̉ ad reſtitutionem inſolidū. Fit tn̄ ab aliꝗbus differentia inter dātem occaſionē ſeu cām efficaceꝫ rapine furto: et hiꝰ vſuipationibus violētis: ⁊ dantem occaſionē efficaceꝫvſure: ita ꝙ ſine eis non fieret vſura. Nā ī danteoccaſionem violente vſurpatiōi ⁊ oīo īuoluntarieoēs dicunt̉ teneri īſolidū: ſed in vſura dans occaſionem ī hiꝰ dicūt aliꝗ non teneri niſi qͣꝫtuꝫ de vſura ꝑueniſſet ad eū: ⁊ hoc tn̄ qꝛ non oīo īuolūtariūacceptum: ſꝫ mixtū volūtariū. Guil. hoc tenet. Alijdicūt ꝙ idem ē qͦ ad hoc ī vſura qd̓ ⁊ ī rapina .ſ. ꝙteneat̉ inſolidū ēt ſi n̄ ꝑueniret ad eū aliꝗd: et hͦ tꝫPe. de pal̓. ī. 4º. et alij vt patebit. jͣ. Et qꝛ hͨ opiniotutior ē ideo ꝯſulenda.Queritur ergo. Quidde ſeruiētibus vſurarioꝝ ꝗ nihil hn̄t p̄ter vſuras℟. ẜm Guil. Credo ꝙ pn̄t licite ab vſurarijs acpere mercedeꝫ ſuā ſi ẜuiunt vtiliter in rebꝰ licitivel honeſtis aut neceſſarijs. Nam vtilitas quā ſequūtur vſurarij ex oꝑe ſeruientiū ꝯpenſant cum

merce quā dāt ẜuientibꝰ illis: nec pn̄t dici pauꝑīores ꝓpter mercedem datam ẜuientibꝰ illis cuꝫ loco mercedis habuerīt ꝯmodū oꝑaꝝ. Si aūt ẜuierint de illicitis: nō credo ꝙ debeant recipere mercedem de hiꝰ. Idem de cultoribꝰ ⁊ alijs eoꝝ mercenarijs. Pe. āt d̓ pal̓. in. 4º. dicit ꝙ famulus quiqn̄ ſe locauit neſciuit eſſe vſurarium ⁊ non ſeruiuit ſibi in vſuris mercedeꝫ reciꝑe pōt: al̓s īputetſibi ꝗ ei ẜuiuit quē ſciebat nil niſi de vſuris habe̓Idē tn̄ dicit ꝙ ẜuiendo ī licitis et neceſſarijs pōtrecipere mercedem.Quid de eo qui conſulit alicui ꝙ feneret̉ vel ꝗ mutuat gratis feneratori vt feneret̉: vel ꝯͣhit ſocietatē cū aliquo ad ſenusexercēduꝫ: vl̓ ꝗ mutuat vſurario vt feneret̉: ⁊ iſtepercipiet lucrū: nūꝗd oēs tales tenentur īſoliduꝫ:Rn̄deo ẜm Guil. Quidam dicūt ꝙ ꝗ inducūt illos ad fenerandū ꝗ al̓s non erant feneraturi tenētur inſolidū. Si vo al̓s erant feneraturi nō tentur niſi qͣꝫtuꝫ ad eos ꝑuenit. Et ſubdit. Ego credſine p̄iudicio ꝙ in neutro caſu taliter inducentestenerent̉ niſi qͣꝫtum ad eos ꝑuenit: ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hocconditio eorum eſt melior qͣꝫ eorum qui vel preſtant fauorem in rapina vel furto: quia ipſi tenent̉etiam ſi ad eos nil peruenit. Et hoc ideo quia rapina vel furtum ſit ſimpliciter contra voluntatemdomini: ſed vſura peruenit ad creditorem de voluntate domini. Nec inuenio iura dare actioneꝫdebitori contra huiuſmodi inductores vel fautores ad repetendū ab eis illas vſuras quas ipſi debitores ſoluerūt illis inductis: ſicut dant actionēcontra illos quorum opere vel conſilio fiunt furta vel rapine lꝫ nil ad eos peruenerit. Prima aūtopinio tutior eſt ſalteꝫ quando principales eſſenſoluendo. Omnes enim tales indubitanter ſunparticipes culpe: et hanc opinionem tenet Pe. depalu.Quid de eo qui accipitvſuras noīe alieno vt tutor curator vel procurator? ℟. ẜm Tho. Sicut ꝓhibetur aliꝗs acciꝑe vſuras noīe ſuo: ita ⁊ alieno diſ. xlvi. c. ſicut non ſuoEt ſi accipit alieno noīe tenetur ad reſtitutionemſi ille cuius noīe accepit non eſt ſoluendo vel nonvult reſtituere. Nā faciens ⁊ ꝯſentiens pari penapuniunt̉. ij. q. i. c. notum in fi. Sed ſcd̓m ꝙ additHoſti. ille in cuius vtilitatem verſum eſt pͥmo: etprincipaliter tenetur: alius in ſubſidium: ⁊ hec indubitanter vera ſunt de tutore curatore ⁊ ꝓcuratore ꝓ eo ꝙ preſtant auctoritateꝫ talibus. Secusde eo ꝗ nudum prebet miniſterium: vt dicit̉ in ſe.§. Idem dicendū eſt quando tutor vl̓ curator propupillis exigit vſuras ex contractibus factis vſurarijs a patre pupilli: vnde ſi ab officio aliquo cōmunitatꝭ ponitur tutor vel curator faciat proteſtationem coram ep̄o vel alijs ꝙ nō intendit ſe intromittere: de vſuris exigendis nec ſe de hoc īpediet