Titulus
Sed in vſura ſicut ⁊ rapina: et oī illicita vſurpatione filiꝰ ⁊ quilibꝫ alius heres vſurarij ⁊ raptoris⁊ filij filioꝝ: ad quos deuenerunt bona ip̄oꝝ obligata reſtitutioni portabūt iniꝗtateꝫ pr̄is vſurari.i. penam debitaꝫ: non quidem pro peccato: quodactu commiſit pater: pro illo enim ipſe ſolus papdrtabit onus ſuum: ſed pro peccato quod commiſit filius eius: vel ꝗcūqꝫ heres ipſius in retinēdo bona aliena: in quo imitatur ipſum prauumpatrem. Et ſic de progenie in progeniem imꝑpetuum obligatur heres vſurarij: vel alienorum detentores in qͣꝫtum durāt bona ip̄oꝝ: ad vlterius n̄tenent̉: niſi de eo qd̓ ꝑuenit ad eum: quouſqꝫ creditoribus ſit ſatiſfactum ꝑ ſolutionem vel remiſſionem in foro ꝯſcīe. Caueant aūt heredes taliū:filii: nepotes: ꝯſanguinei: vel extranei: ne in hiꝰ laborent craſſa ignorātia: qꝛ nō excuſaret eos a dānatione. Sed illud verificaret̉ in eis. Ignoransignorabit̉ .i. reprobabit̉: ſola ignorātia inuincibil̓eos excuſaret. Legit̉ de quodam vſurario: ꝙ cuꝫinfirmatus eſſet: ⁊ grauiter ac filios duos hr̄ et viſitatus a ꝯfeſſore ꝯſeſſus eſt et non negauit pctm̄ſuū. Cui cum declaraſſet ꝯfeſſor: ꝙ oportebat eūoīa male ablata reſtituere: alias ſaluari et abſoluinō poterat: ⁊ filij ad hoc eum hortarētur: vt poſſꝫ⁊ ſacr̄a ſuſciꝑe ⁊ aīam ſaluam facere: ſciebant eniꝫvſurarios ꝯtractus eius. Rn̄dit ille miſer. Ego n̄poſſum: qꝛ ſi ſuꝑuiuerem: nō haberem ad manducandū: ſꝫ oporteret me mēdicare. Si morerer:⁊ vos oporteret ire ad hoſpitale: nihil eniꝫ vobisremaneret: qꝛ oīa de vſuris ſunt. Cui illi. Non curetis de nobis: ꝓuideatis ſaluti veſtre. Zacēte: auille. Uolo ire potius: ⁊ ad miſericordiā dei ſtare qͣꝫmercedem hoīuꝫ: qꝛ inhumani et īmiſericordesſunt: deus aūt clementiſſimꝰ. Sicqꝫ in ſua obſtinatione migrauit. Qd̓ attendens vnꝰ ex filijs hortatus eſt germanum ad reſtituendū ne ſequerentur pr̄eꝫ dānatione. Cui ille. Si pr̄ meus vſurasfecit: ego illas non feci. Uolo portiōe mea gaude̓dū viuo: de futuro neſcio ꝗd erit. Permāſit ergoin vicio pr̄is ditinendo ꝑtem ſuam. Alius v̓o reſtituit certis ꝑſonis: ⁊ īcerta pauꝑibꝰ erogauit. Cuꝫaūt ī bonis duceret dies ſuos ex ſubſtātia fenebriin puncto ad inferna deſcendit moriēs. Alter v̓oqui ſtatum religionis aſſumpſerat facta reſtōnede ꝑte ſua: quadā die cum oraret vidit in viſioneterram aꝑtam: ⁊ in ꝓfundū ignem maximū īmenſum flāmam extendentem. Et in ꝓfundū inferniinter ceteros vidit pr̄em ſuū ⁊ fratrem ſuū ſupercuꝫ: quē pater frequēter maledicebat: dicēs. Maledictus ⁊c̄. qꝛ ꝓpter te vt diuitem te dimitteremhuc deueni. Et filius rn̄debat: īmo tu maledicarqꝛ ꝓpter te huc veni. Si enim nō dimiſiſſes mihimale acꝗſita: ego cauiſſem me ab alijs vicijs: ⁊ ſicſtabāt in iſta altercatione. Qd̓ ille cernēs dominūlaudauit de ſua illuminatiōe: qꝛ reſtituerat. Et ſicapparet ꝯtinuatio eius: qꝛ nō deficit moriēte vſurario: ſꝫ trāſit ad alios: vt dictū eſt niſi reſtituat̉.
¶ Capl̓m ſeptimuꝫ vbi agit̉ de multiplici modovſuraꝝ .ſ. ⁊ que ꝯmittit in mutuis expreſiis: ⁊ ī prgnoribus: ⁊ in ſecuritatibus: ⁊ in ſocietatibus: ⁊ inloccidis aīalium: ⁊ in cambijs.Uia uſure uoragoq que aīas deuorat plurimas: ml̓ta hētintricamenta ꝓpter fraudes adinuentas: ⁊ difficulter deſerit̉ ꝓpter obligationem reſtitutionis: iō poſt ſimoniam de ea tractet̉: cum hēatetiam ꝯuenientiam cum ea in hoc .ſ. ꝙ ꝯmitti pōtper triplex munus: a manu: lingua: et obſeꝗo. Etvtrūqꝫ ſola ſpe ⁊ intentione cōmittitur. Dicit autēvſura quaſi vſus rei vel eris: ſeu vſu rea: dat̉ enīob vſum eris .i. pec ūie: vel alteriꝰ rei que vſu cōſumitur: ⁊ ob hoc eſt rea ⁊ mala: qꝛ datur ꝓpter illd̓propter quod dari non debet: vt declarabitur inDiffinitur autem ſic. ucrum ex mutuo pͥncipaliter intentum. Lucꝝ dicitur proprie incremētum: qd̓ ꝗs hꝫ ex voluntariacommutatione vltra ea que pͥus ſua erant: vndeſi mutuo vni hn̄ti. x. de mea ſubſtātia: ea intentiōevt vltra mutuatum rehabeam ab eo illa. x. cumalias hr̄e non poſſem: non ꝯmitto vſuram: qꝛ nōintendo hoc lucrum: ſed tm̄ quod meum de iureerat rehr̄e: ar. xiiij. q. iiij. ab illo. Ex mutuo ſubditur: qꝛ regulariter vſura committitur in mutuo.Quis enim in alijs ꝯtractibus ſepe reperiat̉ vſura titulo emptionis vel venditionis: vel pignora.tionis ⁊ huiuſmōi palliatiōis ibi tamen eſt implicite mutuum. Nam ſi cuꝫ vendo tibi cannā pānivalentem nunc vnum ducatum ex eo ꝙ vis diltionem vnius anni ad ſoluendum precium: volpropter iſtam expectationem vnum ſoliduꝫ plusdicto precio: iſta venditio reſoluitur in mutuumIta enim eſt ac ſi modo tu mihi dares vnū ducatum pro precio illius pāni: quem qꝛ tibi mutuo ꝑannum volo vnum ſolidum: ecce vſura explicata: extra de vſuris in ciuitate. Et dicit̉ mutuū qͣſide meo tuum: qꝛ tranſfertur dominium rei mutuate in eum cui mutuatur: et ſtat periculo eius:vnde proprie locum habet in his que vſu conſumuntur: vt victualia: vl̓ diſtrahuntur: vt pecunianumerata: et ideo grauari non debet vltra reſtitutionem capitalis. Secus autem eſt in locatione: ⁊conductione domorum: ⁊ agrorū: vel equi: bouis⁊ huiuſmodi. Nam dominium non trāſfertur inaccipientem: ſed remanet penes dominuꝫ: et eiuseius periculo ſtat ⁊ ideo licite ſperatur: et petiturlucrum pro re locata vel commodata. Intentumadditur quod includit expreſſam pactioneꝫ. Nā⁊ ſine pacto ⁊ locutione ſola intentione committitur vſura: ſicut ſimonia. Si enī quis mutuat hacintentione vt aliquid recipiat vltra ſortem tꝑale:eſto ꝙ nil querat: vſuram committit mente. xiiij.