Capitulū. VI.
.§. viij. De fructibus aūt bn̄ficiorum ſimoniace receptoꝝ ꝗd agenduꝫ habes ſupra eo. c. §. xxvi. ¶ Etnota vt dicit ī directorio iuris. li. iij. ti. xvi. ꝙ ſi ꝗsordinatus fuerit ad aliquē ordinem ab ep̄o deaudiuit pͥus ex relatione aliquoꝝ ꝙ ꝯmiſit viciūſimonie: ⁊ ideo nolebat ab eodem ep̄o ad ſuperiores ordines ꝓmoueri: pōt ꝗdem in ſuſcepto ordine ſecurę miniſtrare: ſed ꝯͣ ꝯſcīam ad ſuperioresab eodē ep̄o non promoueat̉: niſi deponat ꝯſcīaꝫerroneam: qꝛ grauiter peccaret: lꝫ in hoc incide̓itſcīa nimis ſcrupuloſa: extra eo. ꝑ tuas ſecunvbi dicit glo. Ber. ꝙ non ꝯſtabat illuꝫ ep̄m eēſimoniacum. Et iō papa dicit: ꝙ ſecure miniſtretin ordine ſuſcepto: qd̓ eniꝫ audiuit ab alijs credēn̄ debuit. Un̄ et Hoſti. ſuꝑ dicto. c. elicit quinqꝫabilia. ¶ Primū eſt: ꝙ ex varijs dictis in alterius preiudicium non eſt conſcientia informanda. ¶ Scd̓m eſt: ꝙ ſi formata ſit taliter ad ꝯſiliuꝫprelati deponenda eſt. ¶ Tertium ē: ꝙ ſi deponi n̄poteſt oībus modis ſequēda eſt. ¶ Quartum eſtꝙ virtus animi de ſcrupuloſa ꝯſcīa poteſt facerebonam ⁊ in melius informare: ⁊ debilitas animieſt etiam nimia ſimplicitas econuerſo. ¶ Quintūeſt ꝙ in indifferentibus pōt vnuſquiſqꝫ ꝓut ſibiplacet ꝯſcīam informare.¶ De vſura per modum predicationis.Capitulum ſextum.Euſura inquit. Iddeficit de plateis eius vſura et dolus.Qd̓ videt verificari et de ciuitate terreſtri: et de ciuitate ſpūali eccl̓ie. Uix .n. eſt aliquaciuitas in orbe: in qua non ſit vſura ⁊ dolus: ⁊ ſica ſynagoga iudeoꝝ tranſiuit vſura ad eccleſiamhriſtianoꝝ: dico quo ad numeꝝ ſeuⁱ baptiſma reptum: nō aūt quo ad meritū ⁊ opus fidei viuū.Oīs .n. verus fidelis ſummoꝑe ſe cauet ab vſuraoragine: que ſubſtātias exhaurit: et animasrat: ꝓpter qd̓ ipſa mater eccl̓ia ex gentilitateꝯgregata: ⁊ iō in cananea figurata ꝓpter magnitudinē fidei merito clamat: miſerere mei fili DauioFilia mea male a demonio vexat̉. Filia eccleſie ēquelibet perſona ſiue aīa chriſtiana: quā ipſa generat ꝑ aquā baptiſmi: ſꝫ iſta filia vexat̉ vt in pliribus a demonio: qd̓ dr̄ mammona qd̓ interp̄tatdiuitie: quaꝝ illicite acquiſitioni ſuꝑ oēs attenditvſurarius: et ideo male vexat̉. Et ꝙ male vexeton̄dit p̄s. in predicto verſu. Uexatur enim male ⁊valde male tripliciter. ¶ Primo propter ꝯtinuationem ꝑiculoſiſſimam que notatur ibi. Non deSecundo propter extenſionem copioſiſſique ſignificatur ibi: de plateis eius. ¶ Terꝯpter palliationem ſeu excuſationem fraudulētam: ibi. vſura ⁊ dolus.Et ab illo ultimo incho-
ando dico: ꝙ in vſurario eſt palliatio: ⁊ excuſatioſui vicij multum fraudulentiſſima: ⁊ hinc ſequit̉magna ⁊ mala vexatio demonis in eo. Quid eniꝫpeius: ⁊ dānabilius pōt eſſe in homīe qͣꝫ excuſareflagitiū ſuū: Ad qd̓ on̄denduꝫ pͥmi parentes poſtexcuſationem ſui peccati immediate de paradiſofuerūt expulſi. Sed videamus pͥmo ꝗd ſit vſura⁊ exinde quō ſit falſa ⁊ fraudulenta excuſatio eiꝰ.Uſura ẜm Goſ. eſt ꝗcꝗd ſorti accedit: p̄cedente intentione vel pacto. Uel ẜm alios ⁊ clarius. Uſuraeſt lucꝝ ex mutuo pͥncipal̓r intentuꝫ: vt ſi mutuotibi. 100. floren̄. hac pͥncipal̓r intentiōe vt aliquidplus vltra centū recipiā: vel ſi mutuo tibi certasmenſuras frumēti: vini: olei: ⁊ hiꝰ que vſu conſumunt̉: ⁊ plus ex hoc exquiro qͣꝫ ip̄m capitale ī valore vſuram cōmitto: vt dicit̉. xiiij. q. iij. vſura eſt.Diffinitionem predictaꝫ hēs declaratam in. c. ſe: §.ij. Et pͥma ꝗdem fraudem ⁊ dolū ꝯmittit vſurariꝰqn̄ ex mutuata pecunia non querit plus in pecunia nūerata ſuo capitali: ſed in aliquo alio: vt frumento: vino: fructu domus: vel agri ſeruitio aliqͦ:ſeu oꝑis: qd̓ vtiqꝫ vſura eſt. Un̄ Amb. Eſca vſuraeſt: ⁊ veſtis vſura ē: ⁊ ꝗcꝗd ſorti accedit vſura eſt:⁊ qd̓ velis nomen ei imponas vſura eſt. xiiij. q. iij.pleriqꝫ. qd̓ intelligit̉ in mutuo. cū .ſ. plus recipit̉:vel ſperat qͣꝫ qd̓ mutuatū eſt ī valore. Et ponit ibiAmb. plura exempla: on̄dens ibi fraudeꝫ ꝯmitti:⁊ ſic vſura et dolus ideſt fraus ſimul ſunt. Et cuꝫvſura ꝯͣhatur ī mutuo ne detegant̉ ipſi vſurarij:de ſua prauitate vtunt̉ fraude multiplici eā exercentes ꝯͣctibus ēptionis: venditionis: pignorationis: depoſitionis: ſed in his qͦꝫ reꝑit̉ vſura ex fraude: qꝛ ⁊ mutuū implicite: vt declarabit̉. jͣ. §. quīto⁊ ſic cum vſura non deficit dolus: ſed qd̓ peius ēvolunt vſurarij excuſare facinus ſuū: ⁊ d̓fenderetali rōe. Oē pctm̄ eſt ꝯͣ aliquā legem. Sed vſura n̄eſt ꝯͣ aliquā legem: nec diuinalem nec internaleꝫſiue naͣlem: nec humanalem: qnīmo oēs iſte eā ꝑmittunt: ⁊ ſic apparet non eſſe pctm̄. Nā in lege diuinali q̄ hētur in ſacra pagina dicit dn̄s. Feneraberis gentibus multis: fenus āt vocat̉ vſura. ItēDeutro. iij. dicit idem dn̄s. Nō feneraberis fratrituo: ſed alieno. Ex qua auctoritate videtur ꝙ ⁊ ſinō fratribus ſaltē alienigenis exͣneis poſſit fenerari ⁊ infidelibꝰ. Quātū ad legem naturalē hēt regulā fundatā in rōe naturali: ꝙ nullus dēt cū dāno alterius vel iactura locupletari: in. vi. de regu.iurꝭ. cū ergo dic̄ vſurarius ẜuiā ꝓximo ī mutuādo: nōne ⁊ rō dictat vt ⁊ ipſe debeat ẜuire mihi: etſi cuꝫ mea pecunia Petrꝰ negociando lucrat̉ ipſead rōeꝫ. .xv. ꝓ cētenario: nōne ⁊ rō dictat vt ſim ꝑticeps lucri eius: ⁊ mihi ſaltē. x. vl̓. viij. ꝯcedat. Nāalias locupletabit̉ ip̄e ⁊ cū meo dāno: qꝛ cū ip̄a pecunia potuiſſem ⁊ ego lucrari. Leges qͦꝫ ciuiles:q̄ humane dicunt̉: qꝛ ab hoībus inuente iuſte ſūtIuxͣ illud ꝓuer. viij. Per me .ſ. ſapīam reges regnāt: ⁊ legū ꝯditores iuſta decernūt. He aūt legesꝯcedunt aliqͣs vſuras p̄cipue: vt. C. de vſurꝭ eos.