florē ſuū. flos lilij qn̄ integer eſt et in factusꝑmanet multū ſuauitͣ redolet. ꝯfractꝰ v̓o in anibꝰ ⁊ ꝯfritatꝰ multū fetet. ipſū qͦꝫ florē cūſeīe ſolū ꝓ fructu hꝫ. totā eciā virtutē quā hꝫliliū in ſtipite ⁊ radice totū oſtēdit in capiteſcꝫ ⁊ in flore ⁊ in ſemine. et ꝙͣto flos ipſiusalcius in haſtili erigỉ tanto caput ſubmiſſiꝰinclinat̉. flos inſuꝑ eius exterius ē planusſuauis tactu. ⁊ formā rotūdus. aſpectu delectabilis ⁊ iocundus. interius aut granisaureis in ſua ꝯcauitate ē reſperſus q̄ tingūtplus ꝙ crocus. ⁊ hec tingencia granā ſeptēhaſtulis ſuſtentant̉. vnde ex ſex folijs candidiſſimis ſimul ꝯtiguis ꝯponit̉. ⁊ ex ſeptēgnis aureis intrīſecus decorat̉. in qͦꝝ medioſemen eius loco fructus miro decore collocaet circū expāſi floris beneficio teneritudo ſeīsa leſione frigidi aeris cuſtodit̉.¶ De lactuca ⁂Actuca vt dicit yſid̓. ex lactei hūorisexuberācia ē vocata. vel qꝛ nutriētesmulieres lacte implet. hec in virisvenei̓s motū arcet. cuius duplex eſt ſpēs ſcꝫdomeſtica ⁊ agreſtis quā ſeraliā vocamus eoꝙ deorſū eiꝰ aculeos habet duros ad modūſerre vt dic̄ yſid̓. li. xvij. ca. vltimo. de quadicit yſa. in diet̉. lactuca agreſtis domeſticein forma eſt ſilīs ſed lōgiores habet frōdesſubtiliores. aſperiores. ⁊ minus virides ꝓpt̓ſue humiditatis paruitatē. ⁊ ideo multe eſtamaritudinis ⁊ pōticitatis reſpectu illius qdomeſtica eſt. quia maioris ē caloris ⁊ ſiccitatis ⁊ ideo multi dicūt ꝙ mēſtrua ꝓuocat⁊ hūores crudos expellit vt dic diaſ. lactucavero domeſtica frigida ē ⁊ humida ſꝫ tꝑateita ꝙ in neutra qualitatē excedit modū ⁊ iōeius vſus congruit vſui medicine. ſubtilē hꝫſb̓aꝫ ⁊ maxīe qn̄ erit recēs ⁊ ideo cito digeriet ſtomachi arſurā ⁊ morſurā ex colera rubeaſedat. ſanguinis ebullicionē refrigerat. inſompneitatē placat. capitis dolore ex fumocolerico ſanat. lac in mulieribꝰ multiplicatet ſemē in viris generat ⁊ augmētat. ⁊ hocaccidit ꝓpter bonitatē ſanguinis quē gignitin perfecta ꝙͣtitate. ⁊ in perfecta eciā qͣlitateſꝫ qn̄ antiquat̉ ⁊ indurat̉ minuit̉ eius humiditas ⁊ amaricat̉ ex vſu eiꝰ ſangu̓s peſſimꝰgenerat̉. vixtꝰ viſiua inde deficit ⁊ debilitat̉cuius ſenſus animalis ē mortificacio. quiacū ſua ponticitate ſenſū ſuffocat naturalē. etideo talis lactuca generare volētibus maxīeeſt nociua. nam materiā congelat. coagulatſeminalē ⁊ precipue ſemē eius ſi in cibo autin potū ſepius aſſumat̉. hucuſꝫ yſa. in dietisPliꝰ. aūt li. xx. ca. viij. de lactuca dicit. eſtſpēs lactuce ſpōte naſcētis quā caprinā vocātqua proiecta in mare ꝓtinus necant̉ piſcesqui ſūt in vicino. cuius lac̓ cū aceto ⁊ aquaet vino ydropicis medet̉. cuiꝰ caule ⁊ folijsꝯtuſis aſpero ſale nerui inciſi ſanant̉. aliaeſt ſpēs lactuce q̄ naſciʳ in aruis. cuius foliatrita cū polenta illita vlceribus ſanat. ⁊ hācgreci yſopō vocāt. tercia ſpēs creſcit in ſiluisquā ſtācio vonͣt. cuiꝰ folia trita cū polēta vulneribꝰ ꝓſunt ſanguinē ſiſtūt. ⁊ putreſcenciāvulnera ſanant radice ⁊ folijs mitigēt ignēſacrū. eſt ⁊ alia ſpēs lactuce habens rotūdafolia et breuia quā multi heraciā vocāt cuiꝰſuctū accipitres ſcalpendo herbā extrahunt⁊ inde tingētes oculos diſcuciūt obſcuritatēet caligine cū ſeneſcunt. cuius herbe ſuccusſanat omnia vicia oculoꝝ et maxime qn̄ eilac mulieris admiſcet̉. ſerpentū morſibus ⁊ſcorpionū ictibus medet̉ ſi ſuccus eius cumvino pote ⁊ folia trita ſuꝑ vulnus ēplaſtreoēm eciā inflacionē diſcutit ⁊ ꝯpeſcit. ſemēeciā lactuce tā ſilueſtris ꝙ domeſtice libidīsymaginacōes et ſompni cōpeſcit. et corpuspollui non permittit ſi in cibo frequent̓ aſſumat. frequens tn̄ vſus eius et minus eſusocloꝝ efficit claritati Multas alias laudesei attribuit pli. i eodē. ca. ſed hec ſufficiāt.¶ De lappa.Appa ē herba hn̄s folia lata ⁊ ſpiſſacirta terrā hn̄s in ſūmitatibꝰ haſtularū quedā capitella ſpinoſa et aculeata ſedrecurua que veſtibꝰ tn̄ſeunciū ſolēt adherereVnde dicit yſid̓. li. xvij. lappa eſt dicta eo ꝙhabeat caulē ingentē per terrā diſpoſitā quea grecis philantropos vocat̉. eo ꝙ veſtibushominū adhereat ob aſperitatē ſui. ⁊ naſciꝰiuxtā muros ⁊ dicỉ philātropos id ē amāshominē. qꝛ qͣſi quādā affectione videt̉ hoīsadherere veſtibꝰ. Cuius ſpēs duplex acuta ⁊rotūdā ad ſilitudinē pedis caballi diſpoſitavn̄ ⁊ a m̄ltis vocā̉ vngula caballīa. ⁊ vtriuſꝫfolia guis ⁊ horribil̓ ſūt odoris ꝑit̓ ⁊ ſapoi̓svt dic diaſ. Sed pli. xx. ca. xxij. lappe m̄lteſūt ſpēs ⁊ oēs ſūt medicinales. nā ictibꝰ ſcorpionū medent̉. nec feriūt hoīeꝫ ſi inunctusfuerit ſucco eiꝰ. decoctio radicis eius iuuatdētes ⁊ ꝯfirmat ſi tepida in ore tenea. ſemēeiꝰ īextricabilia vicia ſtoͣchi curat. reiciētibꝰſanguinē ꝓdeſt. diſſēterijs ſubueīt. nā radixeius cū vino ſiſtit aluū. ſꝫ folia adiecto ſaleſoluūt. ſemē eius potui datū adiuuat calculoſos. tota herba trita cū anxūgīa valet ꝯtraſtrumā. hucuſqꝫ pli. Sed plat̓. lappa ſū̓ lappaciū eſt herba calida et ficca hn̄s virtutēdiſſoluendi. relaxādi. aꝑiendi. ⁊ attenuādi
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten